II OZ 780/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Leszek Kiermaszek po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. M. i W. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 19 września 2022 r. sygn. akt II SA/Ke 390/22 o odrzuceniu sprzeciwów A. M. i W. M. oraz H. K. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 24 czerwca 2022 r. znak SKO.PZ-71/3428/158/2022 w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie w punkcie I o odrzuceniu sprzeciwu A. M. i W. M. oraz w punkcie III o zwrocie na ich rzecz uiszczonego solidarnie wpisu od sprzeciwu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem z dnia 19 września 2022 r., sygn. akt II SA/Ke 390/22 w pkt 1 odrzucił sprzeciw A. M. i W. M. (dalej jako skarżący), a w pkt 2 odrzucił sprzeciw H. K. (dalej jako uczestnik) od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 24 czerwca 2022 r., znak SKO.PZ-71/3428/158/2022 w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz orzekł w pkt 3 i 4 o zwrocie uiszczonych od sprzeciwów wpisów. Motywując rozstrzygnięcie Sąd podał, że zarządzeniami z dnia 17 sierpnia 2022 r. skarżący (solidarnie) oraz uczestnik zostali wezwani do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionych przez nich sprzeciwów w kwocie po 100 zł. Ponadto skarżących wezwano do uzupełnienia braków sprzeciwu przez podania swoich numerów PESEL oraz złożenia jednego egzemplarza odpisu sprzeciwu. Uczestnika także wezwano do podania swojego numeru PESEL i złożenia dwóch egzemplarzy odpisów sprzeciwu oraz własnoręcznego podpisania sprzeciwu. Wezwania zostały doręczone skarżącym w dniu 22 sierpnia 2022 r., a uczestnikowi w dniu 23 sierpnia 2022 r. z pouczeniem, że ich niewykonanie w terminie siedmiu dni spowoduje odrzucenie wniesionych sprzeciwów. Sąd następnie wskazał, że wnoszący sprzeciwy uiścili wymagane wpisy. Skarżący jednak zamiast odpisu sprzeciwu nadesłali dwie kserokopie pisma z dnia 10 marca 2022 r. do Prezydenta Miasta Skarżyska-Kamiennej. Z kolei uczestnik nadesłał dwa egzemplarze pisma zatytułowanego "sprzeciw od decyzji z dnia 24.06.2022 r.", jeden w podpisanym własnoręcznie oryginale, a drugi w formie podpisanej własnoręcznie kserokopii, przy czym treść tych pism nie stanowi wiernego odwzorowania sprzeciwu znajdującego się w aktach sprawy. Mając na względzie, że niedołączenie przez stronę żądanego odpisu sprzeciwu jest brakiem formalnym uniemożliwiającym nadanie mu prawidłowego biegu, Sąd odrzucił oba sprzeciwy na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 64b § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, ze zm.; dalej zwanej P.p.s.a.). Uczestnik wniósł zażalenie od tego rozstrzygnięcia, zaskarżając jego pkt 2, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem z dnia 28 listopada 2022 r. odrzucił to zażalenie. Skarżący również wnieśli zażalenie od opisanego wyżej postanowienia zaskarżając je w części, tj. w zakresie pkt 1, domagając się jego uchylenia. Sądowi zarzucili naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. poprzez odrzucenie sprzeciwu z powodu nieuzupełnienia braków formalnych - nienadesłania odpisu sprzeciwu. Podnieśli, że skierowane do nich wezwanie z dnia 19 sierpnia 2022 r. zostało skonstruowane w sposób wprowadzający adresata w błąd, nie wskazano w wezwaniu wprost jakiego odpisu żąda sąd. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn aniżeli w nim podane. Przede wszystkim należy stwierdzić, że w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi (art. 32 P.p.s.a.). W postępowaniu tym stroną mogą być jeszcze inne osoby na zasadach określonych w art. 33 P.p.s.a. Jednakże w postępowaniu szczególnym uregulowanym w rozdziale 3a, jakim jest postępowanie wszczęte sprzeciwem od decyzji, przepisu art. 33 nie stosuje się (art. 64b § 3 P.p.s.a.), co oznacza, że w postępowaniu wywołanym wniesieniem sprzeciwu status strony posiadają tylko wnoszący sprzeciw oraz organ. Inne osoby, w tym również te które brały udział w postępowaniu administracyjnym, nie są stroną w postępowaniu sądowym ze sprzeciwu od decyzji (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 czerwca 2021 r., sygn. akt II OSK 1091/21, Lex nr 3229734, z 9 listopada 2021 r., sygn. akt II OSK 2312/21, Lex nr 3350007). W rozpoznawanej sprawie odrębne sprzeciwy od kasacyjnej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 24 czerwca 2022 r. wnieśli skarżący i uczestnik, strony postępowania administracyjnego. Postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2022 r. Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 111 § 1 P.p.s.a. połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia obie sprawy zarejestrowane oddzielnie i zarządził prowadzenie je pod wspólną sygnaturą II SA/Ke 390/22. Wydanie tego postanowienia nie spowodowało, że w postępowaniu wszczętym sprzeciwem skarżących jego stroną - oprócz organu - są jeszcze inne osoby, w tym biorące udział w postępowaniu administracyjnym. Stroną postępowania wszczętego sprzeciwem skarżących nie jest w szczególności uczestnik, który wniósł oddzielny sprzeciw, podobnie skarżący nie są stroną postępowania wszczętego sprzeciwem uczestnika. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie orzekającym brak było podstaw do wzywania skarżących o uzupełnienie braku formalnego sprzeciwu przez dołączenie jednego odpisu, Sąd nie wskazuje komu miał zostać doręczony żądany odpis sprzeciwu. Niewątpliwie nie podlegał doręczeniu uczestnikowi, skoro nie jest stroną w postępowaniu ze sprzeciwu skarżących. Sprzeciw wniesiony został za pośrednictwem organu, który następnie przekazał go sądowi wraz z odpowiedzią na sprzeciw i aktami administracyjnymi, stąd nie zachodziła potrzeba doręczenia odpisu sprzeciwu organowi, który zapoznał się z jego treścią, w tym żądaniem zawartym w sprzeciwie. W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, że w sytuacji gdy brak jest podstaw do wzywania strony o uzupełnienie lub poprawienie pisma w wyznaczonym terminie wyklucza to możliwość zastosowania przez sąd rygoru pozostawienia pisma bez rozpoznania lub odrzucenia w razie niezastosowania się strony do wezwania. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Sprzeciw po uzupełnieniu przez skarżących brakujących numerów PESEL i uiszczeniu wpisu od sprzeciwu w prawidłowej wysokości nie zawierał innych braków i można mu było nadać dalszy bieg. W tym stanie rzeczy brak było podstaw do wzywania skarżących do uzupełnienia braku formalnego przez dołączenie odpisu sprzeciwu, w konsekwencji odrzucenia przez Sąd pierwszej instancji sprzeciwu skarżących na mocy art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 64b § 1 P.p.s.a. wyłącznie z tego powodu, że skarżący nie dołączyli odpisu sprzeciwu. Naczelny Sąd Administracyjny uwzględniając zażalenie, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie w punktach pierwszym i trzecim odrzucającym sprzeciw skarżących i orzekającym o zwrocie wpisu od sprzeciwu. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wywołanego wniesionym zażaleniem stwierdzić należy, iż nie może on zostać uwzględniony, bowiem brak jest podstawy prawnej do orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny o zwrocie takich kosztów między stronami, w szczególności podstawy takiej nie stanowią przepisy art. 203 i art. 204 P.p.s.a.