II OZ 78/24

Dnia 22 lutego 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Miron, , , po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. M. i B. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 1647/23 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi A. M. i B. M. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 25 sierpnia 2023 r. nr WINB-WOA.7722.200.2022.PD/KS w przedmiocie wstrzymania wykonania robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 listopada 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej "p.p.s.a.", odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 25 sierpnia 2023 r. w przedmiocie wstrzymania wykonania robót budowlanych. Sąd pierwszej instancji wskazał, że w piśmie z dnia 4 września 2023 r., uzupełnionym pismem z dnia 29 września 2023 r., A. M. i B. M. (dalej: skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 25 sierpnia 2023 r. utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, którym wstrzymano w trybie art. 48 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane prowadzenie robót związanych z budową budynku garażu blaszanego. W skardze zawarty został wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Skarżący wskazali, że jego wykonanie spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody majątkowej, bowiem utrzymują się tylko z emerytur i nie osiągają dodatkowych dochodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny powołał się na art. 61 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) oraz podkreślił, że podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego wskazując, że rozstrzygnięcie wydane na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, nie kończy sprawy i jej nie załatwia. Zdaniem Sądu, wstrzymanie wykonania postanowienia wydanego w oparciu o powyższe unormowanie nie jest możliwe na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., ponieważ postanowienie to uruchamia dopiero tryb postępowania naprawczego prowadzonego przez organ nadzoru budowlanego. Celem wstrzymania budowy jest w istocie rozważenie przez organ, jakie nakazy (zakazy) w odniesieniu do prowadzonej budowy powinny zostać wydane. Postępowanie to kończy dopiero decyzja o legalizacji obiektu albo o nakazie rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu. Sąd uznał, że wstrzymanie wykonania postanowienia nakazującego wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych byłoby przyzwoleniem na dalsze prowadzenie prac, mimo stwierdzonej samowoli budowlanej. Wskazał, że w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że działanie takie stałoby w sprzeczności z regulacją Prawa budowlanego dotyczącą czasowego wstrzymania prowadzenia robót budowlanych (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 21 kwietnia 2022 r. sygn. akt II OZ 228/22; z 15 grudnia 2020 r. sygn. II OZ 1092/20; z 17 października 2018 r. sygn. II OZ 1007/18, dostępne w bazie orzeczeń CBOSA). Sąd zaznaczył również, że zaskarżone postanowienie nie dotyczy bezpośrednio ani rozbiórki obiektu, ani nie nakłada na stronę opłaty legalizacyjnej. Nie można zatem utożsamiać go z przyszłymi postępowaniami. Ewentualna decyzja nakazująca rozbiórkę może stanowić przedmiot odrębnej skargi, gdzie ponownie strona będzie miała prawo ubiegać się o ochronę tymczasową już pod kątem groźby realnych skutków wynikających z takiej decyzji. W związku z powyższym, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Zażalenie na ww. postanowienie złożyli A. M. i B. M., wnosząc o jego uchylenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023, poz. 1634) sąd może na wniosek strony skarżącej wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji administracyjnej musi w sposób przekonujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania aktu administracyjnego, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 21 grudnia 2006 r., I FZ 525/06). Przy czym źródło tych zagrożeń ma stanowić zaskarżony akt administracyjny. Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący zarówno we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, jak i w zażaleniu nie wskazali okoliczności, które świadczyłyby o tym, że wykonanie zaskarżonego postanowienia spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wskazać należy, że słusznie przy rozpoznawaniu wniosku przez Sąd Wojewódzki podstawowe znaczenie miało to, że przedmiotem skargi jest postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, którym na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, wstrzymano prowadzenie robót budowlanych polegających na budowie budynku garażu blaszanego bez wymaganego zgłoszenia oraz poinformowano inwestorów o możliwości złożenia wniosku o legalizację ww. obiektu, jak i o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o jego legalizacji. Jak wynika z akt administracyjnych wstrzymanie budowy miało związek ze stwierdzeniem, że obiekt ten został zakwalifikowany jako samowola budowlana, co skutkowało zastosowaniem art. 48 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Słusznie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że zaskarżone postanowienie inicjuje postępowanie, które może zakończyć się legalizacją przedmiotowego budynku lub nakazem rozbiórki. Tym samym na etapie wydania postanowienia w przedmiocie wstrzymania wykonania robót budowlanych nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, bowiem skarżący mogą podjąć kroki zmierzające do legalizacji przedmiotowego obiektu. Poza tym wskazać należy, że zaskarżone postanowienie nie wywołuje skutku w postaci nakazu rozbiórki, ponieważ, jak wskazano powyżej dopiero od działań skarżących będzie zależało czy w odrębnej decyzji organ będzie mógł ewentualnie wydać stosowny nakaz lub wydań decyzję o legalizacji. Nadto nadmienić należy, że tak w zażaleniu, jak i we wniosku nie wskazano, jakie to konkretnie szkody mieliby ponieść skarżący w wyniku dostosowania się do zaskarżonego postanowienia MWINB, za takie nie można bowiem było uznać ogólnikowej argumentacji zawartej we wniosku a dotyczącej stanu zdrowia i dochodów skarżących. Jednocześnie odnosząc się do argumentacji skarżących dotyczącej legalności przedmiotowej inwestycji, stwierdzić należy, że na etapie rozpoznania wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej nie jest możliwe weryfikowanie zarzutów dotyczących zaskarżonego postanowienia, bowiem będą one przedmiotem oceny przy merytorycznym rozpoznaniu skargi. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.