II OZ 778/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Teresa Kobylecka, po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 października 2015 r. sygn. akt II SA/Wr 143/14 w przedmiocie oddalenia wniosku o wyłączenie sędziego NSA Z. W. od rozpoznania sprawy w sprawie ze skargi J. K. na uchwałę Rady Miejskiej w J.-L. z dnia 26 października 2012 r. Nr ... w przedmiocie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu położonego w obrębie L. gmina J.-L. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 20 października 2015 r., sygn. akt II SA/Wr 143/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił wniosek J. K., zw. dalej skarżącym, o wyłączenie sędziego NSA Z. W. w sprawie ze skargi J. K. na uchwałę Rady Miejskiej w J.-L. z dnia 26 października 2012 r., nr ... w przedmiocie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu położonego w obrębie L. gmina J.-L. Przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, że podczas rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu w dniu 6 października 2015 r. skarżący, powołując się na art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP wniósł o wyłączenie sędziego NSA Z. W. od rozpoznawania niniejszej sprawy. Sąd postanowił odroczyć rozprawę i zakreślić skarżącemu 7-dniowy termin na złożenie pisemnego uzasadnienia zgłoszonego wniosku. W piśmie procesowym złożonym do akt w dniu 12 października 2015 r. skarżący wskazał, że swój wniosek motywuje tym, że sprawy ze skarg J. K. toczą się przed WSA we Wrocławiu od 1997 r. z powodu takich sędziów, jak sędzia objęty wnioskiem o wyłączenie. Skarżący stwierdził, że sędzia NSA Z. W. w wyroku z dnia 27 listopada 2007 r., sygn. akt II SA/Wr 385/06 poświadczył nieprawdę (skarżący wskazał przy tym na wyrok NSA z dnia 19 listopada 2009 r., sygn. akr II OSK 1797/08) i nie zna obowiązujących przepisów prawa (tu podano postanowienia NSA z dnia 16 stycznia 2014 r. w sprawach II OZ 1241/13, II OZ 1242/13 i II OZ 1243/13). Nadto skarżący zarzucił, że sędzia Z. W. w niniejszej sprawie prowadzi z organem administracji korespondencję z wyłączeniem skarżącego i nie doręcza skarżącemu odpisów pism organu (art. 47 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ‒ Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zw. dalej p.p.s.a.). Dalej podano, że podczas rozprawy w dniu 6 października 2015 r. w trakcie składania przez skarżącego zastrzeżeń do protokołu w trybie art. 105 p.p.s.a. sędzia Z. W. odebrał skarżącemu głos. Następnie sędzia Z. W. złożył do akt niniejszej sprawy pisemne oświadczenie, że w stosunku do niego nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 p.p.s.a., ani inne tego rodzaju, że mogłyby wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 20 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalając wniosek wywiódł, że nie zasługuje on na uwzględnienie z dwóch powodów. Po pierwsze, skarżący nie uprawdopodobnił, że wskazywane przez niego przyczyny wyłączenia (jakoby sędzia "poświadczył nieprawdę" i "nie zna obowiązujących przepisów prawa") powstały po tym jak skarżący przystąpił do rozprawy w dniu 6 października 2015 r. Z akt wynika, że skarżący najwcześniej o tym, że sędzia NSA Z. W. jest sprawozdawcą w niniejszej sprawie mógł się dowiedzieć z lektury postanowienia WSA we Wrocławiu z dnia 16 października 2014 r., które doręczono skarżącemu w dniu 4 listopada 2014 r. Zgodnie zaś z art. 20 § 2 p.p.s.a. wniosek o wyłączenie sędziego złożony po przystąpieniu do rozprawy powinien zawierać uprawdopodobnienie, że przyczyna wyłączenia dopiero później powstała lub stała się stronie znana. Oceniając cytowane zarzuty wobec sędziego Z. W. Sąd w składzie rozpoznającym wniosek stwierdził, że zarzuty te nie mogą stanowić przesłanki do wyłączenia sędziego. Zdaniem Sądu drugą przyczyną, dla której należało odmówić wyłączenia sędziego NSA Z. W. była niezasadność wszystkich zarzutów, które zawierał wniosek o jego wyłączenie. Sąd wywiódł, że po pierwsze sposób orzekania czy treść wydawanych w innych sprawach postanowień, czy zarządzeń nie może być uznany za przesłankę uzasadniającą jego wyłączenie w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu, niedopuszczalne byłoby wyłączenie sędziego tylko z tej przyczyny, że w innych sprawach w danym sądzie wydawał wyroki czy postanowienia, które w mniemaniu wnioskodawcy są niekorzystne czy wręcz wadliwe. Sąd uznał, że to, iż sędzia reprezentuje pogląd prawny niekorzystny dla strony, czy wydaje odmienne z jej oczekiwaniami rozstrzygnięcia, nie stanowi podstawy wyłączenia sędziego. Zdaniem Sądu, twierdzenia skarżącego zawarte we wniosku mają charakter wyłącznie subiektywnych ocen, które muszą pozostać w sferze przekonań skarżącego. Sąd odnosząc się do zarzutu odebrania skarżącemu głosu na rozprawie, wskazał na treść art. 98 § 1 p.p.s.a. wywodząc, że korzystanie z uprawnień przyznanych przewodniczącemu sądu w trakcie rozprawy nie może być poczytane za przesłankę uzasadniającą wyłączenie danego sędziego. Odnośnie zaś do zarzutu niedoręczania skarżącemu pism procesowych organu, Sąd podniósł, że w sytuacji, gdy organ przekazuje sądowi akta czy żądane przez sąd dokumenty, trudno mówić o tym, że czyni to pismem procesowym, które podlegałoby doręczaniu skarżącemu w odpisach. Brak jest bowiem w takim piśmie wniosku lub oświadczenia strony postępowania, a zatem nie podlega ono doręczaniu pozostałym stronom i pozostaje w aktach sprawy. Strony mają zaś wgląd do akt sprawy, z czego skarżący w niniejszej sprawie skorzystał. Sąd podkreślił również, że sędzia Z. W. złożył na piśmie oświadczenie, że w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać wątpliwości, co do jego bezstronności. Wobec tego, zdaniem Sądu, brak było podstaw do negowania złożonego przez sędziego oświadczenia. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowił oddalić wniosek o wyłączenie sędziego NSA Z. W. od rozpoznania sprawy. W zażaleniu na powyższe postanowienie J. K. wniósł o uchylenie wydanego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych w tym 100 zł za sporządzenie niniejszego zażalenia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisu art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji oddalenie wniosku skarżącego o wyłączenie Sędziego NSA Z. W. W uzasadnieniu zażalenia skarżący wskazał, że wniosek skarżącego o wyłączenie ww. sędziego rozpoznali – podwładni sędziowie Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, co zdaniem skarżącego, świadczy o braku bezstronności sędziów orzekających w tej sprawie. Nadto skarżący wskazał, że objęty wnioskiem skarżącego sędzia jako przewodniczący wydziału zna trudną sytuację materialną skarżącego. Wobec powyższego bezpodstawnie zawyża opłaty sądowe od skarg, aby skarżący nie mógł ich uiścić. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu. Stosownie do art. 194 § 1 pkt 6 p.p.s.a. na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego wydane w przedmiocie oddalenia wniosku o wyłączenie sędziego służy zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Istota przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się do wyeliminowania przyczyn, które mogą wzbudzać wątpliwości co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy prawa (art. 18 p.p.s.a.) wyłączenie sędziego następuje także na wniosek, jeżeli zachodzą okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego (art. 19 p.p.s.a.). Na gruncie art. 19 p.p.s.a. podstawą wyłączenia sędziego są zarówno okoliczności wynikające ze stosunku osobistego pomiędzy sędzią a jedną ze stron lub jej przedstawicielem, tj. stosunku pokrewieństwa, przyjaźni, dłuższej znajomości, zależności służbowej lub gospodarczej itp., jak i wszelkie inne okoliczności o charakterze obiektywnym dające podstawę do sformułowania uzasadnionych zastrzeżeń co do bezstronności sędziego przy rozstrzyganiu danej sprawy. Stosownie zaś do treści art. 20 p.p.s.a., strona składająca wniosek o wyłączenie sędziego obowiązana jest wskazać i jednocześnie uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Na stronie spoczywa zatem obowiązek wskazania przyczyny wyłączenia oraz powołania okoliczności lub dowodów uprawdopodobniających istnienie tej przyczyny. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie żadna z okoliczności stanowiących podstawę wyłączenia sędziego w rozumieniu art. 18 i 19 p.p.s.a. nie została wykazana przez skarżącego. Należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że subiektywne przeświadczenie strony, co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, nie może być uznane za argument przemawiający za jego wyłączeniem. Nie jest dopuszczalne żądanie wyłączenia sędziego tylko z tego powodu, że wnioskodawca kwestionuje zasadność i prawidłowość rozstrzygnięć podejmowanych z udziałem sędziego objętego wnioskiem. Rozstrzygnięcia te mogą być kwestionowane jedynie w drodze właściwych środków zaskarżenia, przysługujących stronie w toku postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 29 maja 2012 r., sygn. akt I OZ 368/12). Nadto, jak wskazał Sąd pierwszej instancji, w przedmiotowej sprawie zgodnie z art. 22 § 2 p.p.s.a. sędzia Z. W. złożył pisemne oświadczenie, że nie pozostaje ze skarżącym w jakimkolwiek stosunku prawnym lub osobistym i nie zachodzą żadne okoliczności mogące wywołać wątpliwości co do jego bezstronności w sprawie. Wobec niewskazania okoliczności, które mogłyby podważyć prawdziwość tych oświadczeń, w sytuacji, gdy nie budzi żadnych wątpliwości prawdziwość złożonego przez sędziego oświadczenia, wniosek o jego wyłączenie nie zasługuje na uwzględnienie (por. postanowienie NSA z dnia 19 listopada 2010 r., I OZ 864/10). Końcowo wskazać należy, że podniesione przez skarżącego w zażaleniu argumenty mające przemawiać za wadliwością podjętego przez Sąd pierwszej instancji rozstrzygnięcia i wyłączeniem sędziego również nie były trafne. Kwestia kosztów sądowych i sytuacji materialnej skarżącego nie może być oceniana w postępowaniu dotyczącym wyłączenia sędziego, gdyż zagadnienia te mogą być ewentualnym przedmiotem rozważań Sądu w odrębnych postępowaniach. Odnośnie zaś do argumentów dotyczących składu Sądu rozpoznającego przedmiotową sprawę w pierwszej instancji zauważyć należy, że art. 22 § 1 p.p.s.a. stanowi, że o wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd administracyjny, w którym sprawa się toczy, w § 2 ww. przepisu wskazano, że postanowienie wydaje sąd w składzie trzech sędziów, na posiedzeniu niejawnym, po złożeniu wyjaśnienia przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Stosownie zaś do art. 22 § 3 p.p.s.a. przekazanie sprawy innemu sądowi jest dopuszczalne jedynie w sytuacji, gdy w danym sądzie brak jest dostatecznej liczby sędziów mogących rozpoznać wniosek o wyłączenie sędziego. Kontrolowane postanowienie zostało wydane zgodnie z ww. przepisami, co oznacza, że zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze uznać należy, że skarżący nie powołał, ani też nie udowodnił żadnych okoliczności uzasadniających wniosek, co czyni jego żądanie bezpodstawnym. W tej sytuacji, należy podzielić stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o braku podstaw do wyłączenia sędziego NSA Z. W. na podstawie art. 18 p.p.s.a.,19 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. ----------------------- 1