II OZ 774/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 lipca 2024 r., sygn. akt II SPP/Kr 114/23 o odrzuceniu zażalenia T. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 maja 2024 r. o utrzymaniu w mocy postanowienia referendarza sądowego z dnia 9 lutego 2024 r. w sprawie ze skargi T. L. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 15 lipca 2024 r., sygn. akt II SPP/Kr 114/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił zażalenie T. L. na postanowienie tego Sądu o odrzuceniu zażalenia T. L. na postanowienie z dnia 14 maja 2024 r. utrzymujące w mocy postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 9 lutego 2024 r. w sprawie ze skargi T. L. (dalej: "skarżący") na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie. W uzasadnieniu wskazano, że przedmiotem zażalenia było postanowienie z dnia 14 maja 2024 r., którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 9 lutego 2024 r. oddalające wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Sąd wyjaśnił, że w świetle art. 194 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 258 § 2 pkt. 6-8 p.p.s.a. takie zażalenie jest niedopuszczalne i podlega odrzuceniu na podstawie art. 178 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Na powyższe postanowienie zażalenie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie. Podniósł, że zaskarżone orzeczenie narusza wspólnotowy i krajowy porządek prawny, ponieważ jego zdaniem referendarz sądowy nie jest sędzią, a co za tym idzie jego orzeczenia nie mogą być traktowane jako orzeczenia sądu pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 194 § 1 p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego, gdy ustawa wyraźnie przewiduje możliwość wniesienia zażalenia oraz na postanowienia wymienione w art. 194 § 1 pkt 1-10 p.p.s.a. Ustawodawca, w powołanej wyżej ustawie nie przewidział środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, które zapadły po rozpoznaniu sprzeciwu od orzeczenia referendarza sądowego (art. 260 p.p.s.a.). Taka kolejność zapadłych orzeczeń przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi kończy merytoryczne rozpoznawanie wniosków w przedmiocie przyznania prawa pomocy. W takim przypadku wojewódzki sąd administracyjny działa jako instancja kontrolująca orzeczenie referendarza sądowego. Orzeczenia tych sądów stają się prawomocne z chwilą ich wydania i nie przysługują od nich żadne środki odwoławcze, w tym także zażalenie (art. 168 § 1 p.p.s.a.). Nie jest to bowiem przypadek, o którym stanowi art. 258 § 4 p.p.s.a. A zatem wniesione w niniejszej sprawie zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie utrzymujące w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu jest niedopuszczalne, na co zasadnie wskazał Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu. W tym warunkach istniały podstawy do zastosowania art. 178 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., a tym samym odrzucenia przez Sąd wojewódzki zażalenia na postanowienie z dnia 14 maja 2024 r. Odnosząc się natomiast do argumentacji skarżącego zawartej w zażaleniu, należy wskazać, że właściwość referendarza sądowego do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika wprost z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. Ustawodawca, wprowadzając ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658) zmiany w art. 258, polegające na nadaniu nowego brzmienia § 2 pkt 7, tak ukształtował pozycję referendarza sądowego, że jego postanowienie należy traktować jako orzeczenie wydane w pierwszej instancji. Sprzeciw wniesiony od tego orzeczenia jest więc środkiem odwoławczym rozpoznawanym przez sąd administracyjny. Tym samym została zachowana wyrażona w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasada dwuinstancyjności postępowania. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.