II OZ 760/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Bąkowski po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń D.K.1, D.K.2, K.P. oraz R.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 listopada 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 213/24 o odrzuceniu zażalenia w sprawie ze skargi D.K.2 oraz K.P. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 grudnia 2023 r., nr 2190/2023 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: 1. oddalić zażalenie K.P.; 2. odrzucić zażalenia D.K.1, D.K.2 oraz R.P.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 20 listopada 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 213/24, odrzucił zażalenie K.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 września 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 213/24 w sprawie ze skargi D.K.2 oraz K.P. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 19 grudnia 2023 r., nr 2190/2023 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Wymienionym wyżej postanowieniem z dnia 13 września 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 213/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lipca 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 213/24, odmawiające K.P. przyznania prawa pomocy. Zażalenie na powyższe postanowienie (zatytułowane: "skarga kasacyjna") wniosła K.P. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zażalenie jest niedopuszczalne i podlega odrzuceniu. Sąd wyjaśnił, że w przepisach ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") nie zdecydowano o dopuszczalności złożenia zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego, wydane na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. Tym samym, zażalenie na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, Sąd ocenił jako niedopuszczalne. Pismem z 18 grudnia 2024 r. D.K.1, D.K.2, K.P. oraz R.P. wnieśli zażalenia na powyższe postanowienie. W uzasadnieniu podniesiono argumentację wskazującą na niezasadność odmowy "udzielenia pomocy i zwolnienia z kosztów sądowych" oraz negującą samą możliwość wydawania orzeczeń przez referendarza sądowego, jak również kwestionującą czynności organu wskazując na zasadność wniesionej skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie K.P. nie zasługuje na uwzględnienie, natomiast zażalenia D.K.2, D.K.1 i R.P. podlegają odrzuceniu. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., wniesienie sprzeciwu od zarządzeń lub postanowień referendarza sądowego, wymienionych w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a. (zarządzenia o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, postanowienia o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy oraz o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy, a także postanowienia o przyznaniu zawodowemu pełnomocnikowi wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy), nie powoduje automatycznej utraty mocy takiego orzeczenia, ale stosownie do art. 260 § 2 p.p.s.a., wstrzymuje jego wykonalność. Sprzeciw jest rozpoznawany przez wojewódzki sąd administracyjny, który w takich przypadkach orzeka jako sąd II instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu, co oznacza, że od postanowień wojewódzkiego sądu administracyjnego wydanych w tych sprawach nie przysługują już środki prawne do Naczelnego Sądu Administracyjnego (M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 260). Słusznie zatem przyjął Sąd I instancji, że od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego wydanego na skutek rozpoznania sprzeciwu nie przysługuje zażalenie, ani jakikolwiek inny środek zaskarżenia, ponieważ takie postanowienie nie mieści się w katalogu przypadków wymienionych art. 194 § 1 oraz art. 194 § 1 pkt 1-10 p.p.s.a. Prawidłowe pozostaje zatem stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, że złożone zażalenie na postanowienie z dnia 13 września 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 213/24, podlegało odrzuceniu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. Zgodnie z art. 173 § 2 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. zażalenie na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego może wnieść wyłącznie strona lub uczestnik na prawach strony (oraz podmioty wymienione w art. 173 § 2 p.p.s.a.). Zażalenie niedopuszczalne podlega odrzuceniu na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 178 p.p.s.a. Z kolei art. 197 § 2 p.p.s.a. stanowi, że do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2 p.p.s.a. Za koniecznością odrzucenia zażaleń D.K.1, D.K.2 oraz R.P. przemawia fakt, że wyżej powołana niedopuszczalność może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą między innymi wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę niebędącą adresatem. Nadto, wyżej wymienieni nie byli inicjatorami postępowania o udzielenie prawa pomocy. Skarżone postanowienie zapadło w postępowaniu wpadkowym wywołanym zażaleniem K.P. i dotyczyło wyłącznie uprawnień procesowych tej osoby. Z tych przyczyn zażalenie złożone przez D.K.1, D.K.2 oraz R.P. na postanowienie odrzucające zażalenie K.P. jest niedopuszczalne, ponieważ wymienione osoby nie były jego adresatami. Ze względu na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.