II OZ 736/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Bąkowski po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń D.K.1, D.K.2, K.P. oraz R.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 marca 2025 r., sygn. akt VII SPP/Wa 393/24 utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 listopada 2024 r. w sprawie ze skargi K.P., D.K.2 na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 6 lutego 2024 r., nr 255/2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: odrzucić zażalenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 4 marca 2025 r., sygn. akt VII SPP/Wa 393/24, utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego w sprawie ze skargi D.K.2 oraz K.P. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 6 lutego 2024 r., nr 255/2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Wymienionym wyżej postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny na skutek sprzeciwu wniesionego przez K.P. utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z 26 listopada 2024 r. o odmowie przyznania K.P. prawa pomocy. Pismem z 4 kwietnia 2025 r. (zatytułowanym jako "skarga kasacyjna") D.K.1, D.K.2, K.P. oraz R.P. wnieśli zażalenia na powyższe postanowienie. W uzasadnieniu podniesiono argumentację wskazującą na niezasadność odmowy udzielenia pomocy i zwolnienia z kosztów sądowych, jak również kwestionującą czynności organu wskazując na zasadność wniesionej skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenia podlegają odrzuceniu. Stosownie do treści art. 258 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), czynności w zakresie przyznania prawa pomocy wykonuje referendarz sądowy. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., wniesienie sprzeciwu od zarządzeń lub postanowień referendarza sądowego, wymienionych w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a. (zarządzenia o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, postanowienia o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy oraz o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy, a także postanowienia o przyznaniu zawodowemu pełnomocnikowi wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy), nie powoduje automatycznej utraty mocy takiego orzeczenia, ale stosownie do art. 260 § 2 p.p.s.a., wstrzymuje jego wykonalność. Sprzeciw jest rozpoznawany przez wojewódzki sąd administracyjny, który w takich przypadkach orzeka jako sąd II instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu, co oznacza, że od postanowień wojewódzkiego sądu administracyjnego wydanych w tych sprawach nie przysługują już środki prawne do Naczelnego Sądu Administracyjnego (M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 260). Od prawomocnego postanowienia utrzymującego w mocy postanowienia referendarza sądowego w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy nie przysługuje żaden środek odwoławczy. Ani bowiem w art. 194 § 1 p.p.s.a., ani w żadnym innym przepisie tej ustawy, nie przewidziano możliwości wniesienia zażalenia bądź też sprzeciwu od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego wydanego na podstawie art. 260 p.p.s.a. Podnoszone w zażaleniu okoliczności związane z sytuacją życiową, prowadzonymi postępowaniami oraz ponowna argumentacja w zakresie udzielenia prawa pomocy nie podlegały rozpoznaniu merytorycznemu w niniejszym postępowaniu, gdyż nie mają one wpływu na ocenę zasadności odrzucenia niedopuszczalnego zażalenia. Zgodnie z art. 252 § 3 p.p.s.a., zażalenie na postanowienie w przedmiocie prawa pomocy przysługuje wyłącznie wnioskodawcy. Oznacza to, że zażalenie na postanowienie w przedmiocie prawa pomocy wydane w stosunku do K.P. mogła wnieść tylko sama wnioskodawczyni (jak w niniejszym przypadku – K.P.). W związku z tym, skoro D.K.1, D.K.2 oraz R.P. nie byli wnioskodawcami w tej sprawie, to wniesione przez nich zażalenia były niedopuszczalne i również z tej przyczyny podlegały odrzuceniu. Na podstawie art. 197 § 2 p.p.s.a., do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2, zatem stosownie do art. 178 p.p.s.a., skarga kasacyjna podlega odrzuceniu, gdy została wniesiona po upływie terminu lub stała się z innych przyczyn niedopuszczalna, jak również gdy posiada braki, których strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.