II OZ 759/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz /spr./ po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 30 października 2023 r., sygn. akt II SPP/Sz 119/23 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M. Ł. na decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia 6 lipca 2023 r., nr WOA.7721.169.2022.KS w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie. Pismem z dnia 7 sierpnia 2023 r. M. Ł., zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia 6 lipca 2023 r. nr WOA.7721.169.2022.KS w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. W skardze zawarty został wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od opłaty sądowej od wniesionej skargi. Postanowieniem z dnia 30 października 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Sąd, przytaczając treść art. 247 P.p.s.a. oraz poglądy doktryny i orzecznictwa w zakresie zastosowania tego przepisu, wskazał, że niniejszej sprawie zachodzi przesłanka oczywistej bezzasadności skargi, z uwagi na nieuzupełnienie przez skarżącą braków formalnych skargi. Z akt sprawy wynika, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 28 sierpnia 2023 r. pełnomocnik skarżącej został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez podanie numeru PESEL skarżącej oraz złożenie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącej przed sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi. Odpis ww. zarządzenia doręczony został pełnomocnikowi skarżącej w dniu 6 września 2023 r. (k-10), a tym samym 7-dniowy termin do uzupełnienia ww. braków formalnych skargi upłynął w dniu 13 września 2023 r. W zakreślonym przez Sąd terminie ani dotychczas ww. braki formalne skargi nie zostały uzupełnione. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie wniosku skarżącej o przyznaniu częściowego prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi; ewentualne uchylenie postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zarzuciła: 1) naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. poprzez błędną jego wykładnię i tym samym błędne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w częściowym zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, 2) naruszenie art. 247 P.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie i stwierdzenie, że prawo pomocy nie przysługuje skarżącej ze względu na oczywistą bezzasadność skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 247 P.p.s.a., prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Oznacza to, że przyznanie prawa pomocy, nawet jeśli zachodzą ku temu przesłanki związane z trudną sytuacją materialną strony (art. 246 § 1 i 2 P.p.s.a.), jest niedopuszczalne w razie oczywistej bezzasadności skargi. W orzecznictwie podkreśla się, że przepis ten zawiera samoistną negatywną przesłankę przyznania stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, przy czym ocena wystąpienia tej przesłanki dokonywana jest w oderwaniu od sytuacji materialnej strony, przy czym skarga jest oczywiście bezzasadna, jeżeli bez głębszej analizy prawnej, na pierwszy rzut oka, nie ulega wątpliwości, że nie może zostać uwzględniona. Przepis ten będzie miał zastosowanie również wtedy, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 P.p.s.a. Zatem oczywistość bezzasadności skargi, o której mowa w art. 247 P.p.s.a. może wynikać również z przyczyn procesowych, tj. np. w sytuacji gdy upłynął termin do jej wniesienia, czy też gdy strona nie uzupełniła braków skargi w terminie. Zgodnie zaś z art. 57 § 1 P.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać elementy wskazane w tym przepisie charakterystyczne dla skargi. Obowiązek wskazania numeru PESEL wprowadza art. 46 § 2 pkt 1 P.p.s.a., w którym wymieniono elementy pierwszego pisma wnoszonego do sądu (w tym skargi), wśród których znalazł się numer PESEL strony skarżącej będącej osobą fizyczną. Ponadto, zgodnie z art. 34 P.p.s.a., strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. W myśl art. 35 § 1 P.p.s.a., pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również małżonek, rodzeństwo, wstępni lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. Stosownie zaś do art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a., każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem (art. 46 § 3 P.p.s.a.). Pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. W przypadku, gdy pismo z powodu braków formalnych nie może otrzymać prawidłowego biegu, sąd zobowiązany jest wezwać stronę do ich usunięcia w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 49 § 1 P.p.s.a.). Stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Mając na uwadze powyższe, trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji, że w rozpoznawanej sprawie zachodzi przypadek oczywistej bezzasadności skargi w rozumieniu art. 247 P.p.s.a., a to z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych skargi, tj. brak wskazania numeru PESEL skarżącej oraz brak złożenia pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącej przed sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi. Podkreślić należy, że oceny o nieuzupełnieniu braków formalnych skargi nie zmienia uzupełnienie braków formalnych zażalenia. Przedłożenie pełnomocnictwa i podanie numeru PESEL skarżącej, na potrzeby postępowania zażaleniowego, nastąpiło przecież po upływie terminu do usunięcia braków skargi oraz po wydaniu zaskarżonego postanowienia. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.