II OZ 747/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 15 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. L. i E. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/Gd 198/09 oddalające wniosek T. L. i E. L. o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi T. L. i E. L. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 2 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/Gd 198/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniosek T. L. i E. L. o wstrzymanie wykonania postanowienia Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2009 r. w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do rozbiórki obiektu budowlanego. Uzasadniając powyższe orzeczenie Sąd pierwszej instancji podał, iż w skardze na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...] lutego 2009 r. utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] kwietnia 2008 r. nakładające na skarżących grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego w wysokości 10.000,00 zł T. L. i E. L. wnieśli o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu wniosku podnieśli, że uiszczenie grzywny pozbawi skarżących na kilka miesięcy środków niezbędnych do życia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazał, że stosownie do treści art. 61 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Jednakże po przekazaniu sądowi skargi sąd ten może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w całości lub w części, jeżeli wskutek jej wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd uznał, iż podana przez skarżących podstawa wstrzymania zaskarżonego aktu, tj. pozbawienie na kilka miesięcy środków niezbędnych do życia nie może być podstawą wstrzymania zaskarżonego postanowienia, gdyż celem instytucji wstrzymania jest ochrona stron postępowania jedynie w szczególnych sytuacjach, gdy wskutek wykonania zaskarżonego aktu może dojść do niebezpieczeństwa powstania szkody, czyli określonej starty, czy też skutków trudnych do odwrócenia w aspekcie materialnym. Chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Nadto Sąd podał, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie wniosku winno odnosić się do konkretnych okoliczności świadczących o zasadności wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. W ocenie Sądu pierwszej instancji skarżący nie wykazali takich konkretnych okoliczności. Sąd pierwszej instancji podkreślił także, że trudności finansowe strony nie mogą być uznane za równoznaczne z przesłankami wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia wskazanymi w art. 61 § 3 p.p.s.a. Nadto nałożona na skarżących grzywna w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego jest świadczeniem pieniężnym, wobec czego jego wykonanie nie spowodowałoby niemożności zwrotu przedmiotu świadczenia w tej samej postaci w przypadku uwzględnienia skargi. W zażaleniu na powyższe postanowienie T. L.oraz E. L. wnieśli o jego zmianę. Skarżący nie zgodzili się z argumentacją Sądu, że odebranie określonej kwoty można zrekompensować zwrotem takiej kwoty, gdyż taka sytuacja może mieć miejsce w przypadku posiadania oszczędności. Natomiast w sytuacji, gdy egzekucja dotyczy środków przeznaczonych na pokrycie niezbędnych kosztów utrzymania zwrot wyegzekwowanej kwoty nie odwróci skutków egzekucji. Skarżący podnieśli, że pozbawienie środków utrzymania może prowadzić do naruszenia dóbr osobistych, zaś sam zwrot środków w żaden sposób nie zrekompensuje naruszenia tych dóbr. Skarżący zostaną zmuszeni do ograniczeń w zakresie zakupów żywności, leków, zaprzestania płacenia czynszu czy rachunków za energię elektryczną, itp. W ocenie skarżących pozbawienie środków służących do normalnej egzystencji jest sytuacją prowadzącą do powstania znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków. Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Prawidłowość zaskarżonego postanowienia podlega ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pod względem jego zgodności z regulacją zawartą w art. 61 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej "p.p.s.a.", gdyż ten przepis dotyczy udzielenia stronie skarżącej tymczasowej ochrony w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Stosownie do treści przepisu art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (...). Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy – art. 61 § 3 p.p.s.a. W pierwszej kolejności podkreślić należy, iż katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia jest zamknięty. Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. zobowiązuje stronę do wskazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nie nakładając obowiązku ich udowodnienia, przy czym uprawdopodobnienie nie może z reguły opierać się na samych twierdzeniach strony. Sąd musi opierać się na jakimś materiale pozwalającym zająć stanowisko. Ciężar uprawdopodobnienia spoczywa na stronie, która wywodzi skutki prawne ze swych twierdzeń (por. Kodeks postępowania cywilnego z komentarzem pod red. J.Jodłowskiego, Warszawa 1989, s. 426). Możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie oznacza, iż Sąd jest zobligowany w każdym przypadku – niezależnie od okoliczności sprawy – uwzględnić wniosek strony skarżącej. Wniesienie skargi nie pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny Sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie (por. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2008, s. 335 i n.). Na stronie składającej wniosek w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a. ciąży obowiązek wykazania, że zachodzą warunki uzasadniające wstrzymanie określonego aktu. Uzasadnienie wniosku – na co zasadnie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji - powinno odnosić się do konkretnych okoliczności. Nie jest wystarczające powtórzenie we wniosku treści przepisu. Rzeczą Sądu jest zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają /lub nie/ za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Przy takim badaniu wniosku i argumentów strony Sąd winien dodatkowo rozważyć z urzędu, czy nie zachodzą inne okoliczności uzasadniające wniosek. W tej sytuacji zasadne jest stanowisko doktryny i judykatury, iż brak uzasadnienia wniosku uniemożliwia jego merytoryczną ocenę (por. niepublik. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 16 kwietnia 2004 r., sygn. akt OZ 22/04; z dnia 30 kwietnia 2004 r., sygn. akt OZ 30/04; z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 871/04; z dnia 1 czerwca 2004 r., sygn. akt OZ 105/04; z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt OZ 214/04, B. Dauter [w] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz Zakamycze 2006, s.162). T. i E. L. wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia zawarli w skardze. Skarżący nie przedstawili żadnych konkretnych okoliczności, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonego postanowienia faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub nieodwracalne skutki. Skarżący nie uprawdopodobnili, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Sąd pierwszej instancji nie miał obowiązku domyślać się jakimi względami kierowali się skarżący składając wniosek o wstrzymanie wykonania postanowienia. Podniesiona przez skarżących kwestia pozbawienia na kilka miesięcy środków do życia nie została w żaden sposób uprawdopodobniona. Przesłanką wstrzymania postanowienia jest niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Ustalenie, czy grożąca szkoda jest szkodą znaczną jest możliwe tylko w oparciu o okoliczności konkretnej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że o znacznej szkodzie można mówić, jeśli rozmiary szkody wywołanej wykonaniem zaskarżonego aktu administracyjnego są większe niż zwykle wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju. A zatem, należy stwierdzić, że T. i E. L. nie wykazali, iż wykonanie postanowienia Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 2 lutego 2009 r. mogłoby spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przede wszystkim podkreślić należy, że w przedmiotowej sprawie chodzi o świadczenie pieniężne, które z natury rzeczy jest odwracalne. Powołane natomiast przez skarżących argumenty dotyczące sytuacji finansowej, które w rezultacie może uniemożliwić im zaspokojenie podstawowych potrzeb nie zostało poparte żadnymi dowodami, w szczególności skarżący nie przedstawili swojej sytuacji finansowej Wprawdzie skarżący w zażaleniu na postanowienie Sądu podnieśli, iż będą zmuszeni do ograniczeń w zakresie zakupów żywności, leków, zaprzestania płacenia czynszu czy rachunków za energię elektryczną. Jednak poza tak ogólnym – stwierdzeniem skarżący nie podali żadnych konkretnych okoliczności i danych pozwalających na ocenę wniosku o wstrzymanie zaskarżonego postanowienia. Nadto wskazać należy, iż nawet przytoczenie okoliczności pozwalających sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu dopiero w zażaleniu na postanowienie sądu pierwszej instancji oddalające wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej, nie uzasadnia uwzględnienia zażalenia, nawet w przypadku spełnienia tych przesłanek, jeżeli sądowi pierwszej instancji nie można zarzucić naruszenia prawa (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz pod. red. J. P. Tarno, Wyd. Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2006, s. 191). Na marginesie należy zaznaczyć, iż Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. postanowieniem z dnia [...] lutego 2009 r. uchylił postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] kwietnia 2008 r. w części dotyczącej wysokości grzywny i nałożył na skarżących grzywnę w wysokości 5.000 zł. Niezależnie od powyższego zaznaczyć należy, iż postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. W takim przypadku strona domagająca się zmiany lub uchylenia postanowienia winna wykazać taką zmianę okoliczności, która czyni zasadnym jej wniosek - art. 61 § 4 p.p.s.a. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił oddalić zażalenie.