II OZ 745/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. D. na zarządzenie z dnia 10 maja 2023 r. o pozostawieniu pisma Z. D. z dnia 13 kwietnia 2023 r. bez rozpoznania w sprawie ze skargi Z. D. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 lipca 2022 r., nr 743/2022 w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia postanawia: oddalić zażalenie.

Pismem z dnia 19 kwietnia 2023 r., w wykonaniu zarządzenia z dnia 18 kwietnia 2023 r., wezwano skarżącą Z. D. do usunięcia braków formalnych pisma z dnia 13 kwietnia 2023 r., poprzez sprecyzowanie, czy pismo to należy potraktować jako wniosek złożony w trybie art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm., zwana dalej: "p.u.s.a."), czy też jako wniosek o wyłączenie sędziego z art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259, zwana dalej: "p.p.s.a.") - w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania (art. 49 § 2 p.p.s.a.). Zarządzeniem z dnia 10 maja 2023 r., na podstawie art. 49 § 1 i 2 p.p.s.a., pozostawiono pismo skarżącej z dnia 13 kwietnia 2023 r. bez rozpoznania, z uwagi na nieustosunkowanie się strony skarżącej do wezwania o sprecyzowanie pisma i niemożliwość jednoznacznego ustalenia jak należało je pod względem procesowym zakwalifikować. Skarżąca pismem z dnia 24 maja 2023 r. wniosła zażalenie na ww. zarządzenie z dnia 10 maja 2023 r. Wskazała, że jej pismo dotyczyło także sędziego WSA Olgi Białek oraz że w interesie ww. sędziego było, aby pozostawić pismo bez rozpoznania. Oznacza to również, że jest sędzią we własnej sprawie. Skarżąca podkreśliła, że wątpliwości budzi zapis, że "wyłącznie z uwagi na możliwość naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności jest możliwe wyłączenie na wniosek strony". Dodała, że wątpliwym jest, iż sędzia, który orzekał w sprawie tego samego budynku i na podstawie tych samych dokumentów teraz zmieni zdanie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Słusznie Sąd I instancji zwrócił uwagę na wymogi formalne, jakie pismo strony powinno spełniać. Stosownie do treści art. 46 § 1 p.p.s.a., każde pismo strony powinno zawierać m.in. oznaczenie rodzaju pisma (pkt 2) oraz osnowę wniosku lub oświadczenia (pkt 3). W piśmie z dnia 13 kwietnia 2023 r. skarżąca wskazała na określone składy orzekające i poddała pod rozwagę czy nie powinni być wyłączeni od orzekania w niniejszej sprawie. Konieczne było zatem ustalenie, czy pismo to stanowi wniosek o którym mowa w art. 5a p.u.s.a., czy też jest wnioskiem o wyłączenie sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. Każdy z tych wniosków bowiem podlega innym reżimom prawnym. W tym stanie rzeczy zasadnym było skorzystanie z dyspozycji art. 49 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Z kolei zgodnie z art. 49 § 2 p.p.s.a., jeżeli strona nie uzupełniła lub nie poprawiła pisma w terminie, przewodniczący zarządza pozostawienie pisma bez rozpoznania. Przez przewodniczącego należy także rozumieć sędziego wyznaczonego do rozpoznania sprawy. Wskazać należy, że powołane przepisy znajdują zastosowanie tylko w przypadku takich braków, które uniemożliwiają nadanie pismu strony prawidłowego biegu, tj. wywołania przez pismo właściwych skutków procesowych zarówno w stosunku do sądu, jak i pozostałych podmiotów uczestniczących w postępowaniu. W niniejszej sprawie taka sytuacja właśnie miała miejsce. Jakkolwiek strona udzieliła odpowiedzi w terminie na wezwanie, to jednak uczyniła to w taki sposób, że nie można nadać pismu z dnia 13 kwietnia 2023 r. dalszego biegu w oparciu o stosowne przepisy ustawy procesowej, czy ustrojowej. Z przywołanego pisma wynika bowiem, że strona skarżąca dostrzega podstawy do wyłączenia wymienionych w nim sędziów i oczekuje, że sędziowie podstawy te rozważą. W piśmie nie określono podstawy prawnej w oparciu o które powinno być ocenione ewentualne wyłączenie, co uniemożliwiało jego rozpoznanie. Było to zaś ze wszech miar konieczne, z uwagi, iż obie normy odwołują się do "bezstronności" w orzekaniu. Ograniczając się w odpowiedzi na wezwanie do sugestii aby wymienieni w piśmie sędziowie sami rozważyli czy mogą orzekać w jej sprawie, strona nie sprecyzowała intencji pisma z dnia 13 kwietnia 2023 r. w taki sposób, aby mogło ono wywołać właściwe skutki procesowe. Przedmiotem rozpoznania może być konkretny wniosek oparty na konkretnej podstawie prawnej. W niniejszej sprawie skarżąca, z jednej strony wskazuje na brak bezstronności sędziów z uwagi na orzekanie w jej kolejnych sprawach (dotyczących tego samego budynku), co sugerowałoby na wniosek złożony na podstawie art. 19 p.p.s.a. (na podstawie tego przepisu sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie), z drugiej strony akcentuje wątpliwość, czy sędziowie nie naruszą standardu niezawisłości lub bezstronności, co mogłoby sugerować, że chodzi o wniosek w oparciu o art. 5a p.u.s.a. Jednakże końcową decyzję pozostawia sędziom wymienionym w piśmie z dnia 13 kwietnia 2023 r. Wobec niemożności jednoznacznego ustalenia intencji strony składającej pismo zasadnie pozostawiono je bez rozpoznania. Sędzia WSA Olga Białek mogła podejmować czynności w sprawie, w tym wydać zaskarżone zarządzenie. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.