II OZ 74/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. S. i L. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 października 2022 r. sygn. akt II SA/Gd 877/22 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A.S. i L. S. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 25 października 2022 r. sygn. akt II SA/Gd 877/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił A. S. i L. S. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 sierpnia 2022 r. nr [...] uchylającej decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kartuzach z 14 kwietnia 2016 r. i nakazującej skarżącym, na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.), rozbiórkę samowolnie posadowionego w latach 70-tych XX w. budynku rekreacji indywidualnej o konstrukcji drewnianej i powierzchni zabudowy wynoszącej 23,89 m2 wraz z tarasem o powierzchni zabudowy 16,02 m2 na terenie działki nr [...](na części oznaczonej literą L na załączniku graficznym do decyzji) w [...]. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd podniósł, że skarżący nie uprawdopodobnili w analizowanym wniosku niebezpieczeństwa wystąpienia szkody mogącej wywołać skutki, które przewyższają normalne skutki wykonania zaskarżonego aktu. Charakter objętego decyzją rozbiórkową obiektu wskazuje, że służy on skarżącym do wypoczynku, a zatem nie stanowi ich centrum życiowego, a jego ewentualna likwidacja nie będzie wiązała się z utratą miejsca zamieszkania. Obiekt ten nie służy bowiem zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, lecz spędzaniu wolnego czasu. Nie sposób wobec tego uznać, że wykonanie zaskarżonej decyzji w przedmiocie rozbiórki ww. obiektu budowlanego wiązać się będzie z wyrządzeniem skarżącym znacznej szkody, której rozmiary przewyższają normalny skutek w postaci utraty danego obiektu rozumianego jako obiekt stałego zamieszkania. Skarżący nie przedstawili też żadnych okoliczności i dokumentów obrazujących ich sytuację finansową, ani szacunków dotyczących kosztów rozbiórki, co uniemożliwiło konfrontację przewidywanych kosztów wykonania zaskarżonej decyzji z ich możliwościami finansowymi. Zażaleniem A. S. i L.S. zaskarżyli powyższe postanowienie zarzucając mu: a) naruszenie art. 61 § 1 i 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) wyrażające się odmową uwzględnienia wniosku skarżących, które to uchybienie ma wpływ na wynik sprawy, gdyż wykonanie zaskarżonej decyzji doprowadzi do powstania znacznej szkody i nieodwracalnych skutków w postaci likwidacji walorów estetycznych i infrastruktury działki letniskowej i poniesienie wysokich kosztów rozbiórki; b) art. 106 § 3 i art. 164 p.p.s.a., art. 233 § 1 i art. 228 Kodeksu postępowania cywilnego w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a. poprzez dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego wyrażającą się przyjęciem, że skarżący nie wykazali swojej sytuacji finansowej ani szacunków dotyczących kosztów rozbiórki a nadto iż wykonanie decyzji nie będzie wiązać się z powstaniem znacznej szkody, podczas gdy analiza zgormadzonego materiału dowodowego i okoliczności sprawy, dokonana zgodnie z zasadami logiki, wiedzy i życiowego doświadczenia, prowadzi do wniosków przeciwnych; c) art. 32 § 1 Konstytucji i art. 7 k.p.a. poprzez wydanie orzeczenia bez uwzględnienia dyrektyw w nich wskazanych. Z uwagi na powyższe w zażaleniu wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a ponadto o dopuszczenie dowodu z akt postępowania o sygn. II OSK 1699/22, w szczególności w zakresie postanowienia NSA z dnia 25 sierpnia 2022 r. o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, wraz z uzasadnieniem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla strony wywołać wykonanie takiej decyzji, zanim zostanie zbadana przez sąd administracyjny pod kątem jej legalności. Ma chronić by w okresie do rozpatrzenia skargi strona, z uwagi na skutki jakie może wywołać wykonanie zaskarżonej decyzji, nie poniosła znacznej szkody lub nie wystąpiły trudne do odwrócenia skutki. W niniejszej sprawie przedmiotem wniosku o wstrzymanie wykonania objęto zaskarżoną decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 sierpnia 2022 r. nakazującą skarżącym rozbiórkę samowolnie posadowionego w latach 70-tych XX w. budynku rekreacji indywidualnej o konstrukcji drewnianej i powierzchni zabudowy wynoszącej 23,89 m2 wraz z tarasem o powierzchni zabudowy 16,02 m2 na terenie działki nr [...]w [...]. Mając tak określony przedmiot sprawy wskazać należy, że rozbiórka obiektu budowlanego, niezależnie od jego wielkości i wartości materialnej, przed zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej ze swej istoty wiąże się co do zasady z potencjalnym niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W razie uwzględnienia skargi może okazać się bowiem, że decyzja o nakazie rozbiórki była wadliwa, a wobec tego może powstać kwestia powrotu do stanu, który istniał przed wykonaniem tej decyzji. W sprawach rozbiórki, trwałe skutki wykonania decyzji administracyjnych są zatem w zasadzie nieuniknione. Wykonanie rozbiórki obiektu budowlanego najczęściej prowadzi bowiem do zniszczenia co najmniej części użytych do jego budowy materiałów budowlanych. Rozbiórka obiektu może pociągnąć za sobą także niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody w związku z koniecznością jego odbudowy, jeżeli okazałoby się, że w wyniku uwzględnienia skargi decyzja nakładająca obowiązek rozbiórki zostałaby uchylona. Przedstawione okoliczności przemawiają za zasadnością wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Mając zatem na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie należy uchylić i wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. Z tych przyczyn, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 i art. 61 § 3 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.