II OZ 728/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 czerwca 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 386/14 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. L. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2014 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 23 czerwca 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 386/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił E. L. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2014 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Sąd I instancji wskazał, że z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż E. L. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem. Posiada budynek mieszkalny o pow. 100 m2 i mieszkanie o powierzchni 80 m2. Utrzymuje się wraz z mężem z emerytury i renty w łącznej wysokości 3004 zł miesięcznie. Skarżąca wyjaśniła, że miesięczne koszty utrzymania to: gaz – 100 zł, energia elektryczna – 140 zł, woda i kanalizacja 95 zł, wywóz śmieci – 18 zł, internet – 43 zł, opał – 583 zł, telefony – 110 zł, podatek od nieruchomości 30 zł, spłata kredytu – 178,02 zł, zakup lekarstw – ok. 200 zł; dodała, że nie wystarcza środków na zakup lekarstw. Wskazała, że mąż jest bardzo schorowany. Mieszkania nie wynajmuje i nie uzyskuje żadnego dochodu z tego tytułu. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego z dnia 22 maja 2014 r. E. L. wskazała, że w innej sprawie VII SA/Wa 10/13 otrzymała prawo pomocy w zakresie całkowitym, więc dlaczego tym razem ma ponosić koszty, skoro jej sytuacja aż takiej zmianie nie uległa. W tamtej sprawie jej dochód wynosił 2231 zł a obecnie 3004 zł, ale stan zdrowia męża się pogorszył i wydatki na leczenie są większe więc nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd wskazał, że wnioskodawczyni z uzyskiwanymi miesięcznymi dochodami z tytułu emerytury i renty nie należy do osób wyjątkowo ubogich, a tylko w takim przypadku prawo pomocy może być przyznane. Sąd uznał, że stronę z ww. dochodu stać jest na samodzielne opłacenie kosztów sądowych. Ponadto skarżąca ma obiektywną możliwość uzyskania dodatkowych dochodów z tytułu np. wynajmu mieszkania. Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła zażalenie, podnosząc, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny z uwagi na chorobę męża. Skarżąca wskazała, że jej mąż jest trwale całkowicie niezdolny do pracy (orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 8 stycznia 2013 r.), jego stan zdrowia pogorszył się, a koszty leczenia znacznie uszczuplają budżet rodzinny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie fizycznej, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Przepis ten stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania, określonej w art. 199 p.p.s.a. Celem instytucji prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest zagwarantowanie stronie konstytucyjnego prawa do sądu ustanowionego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno mieć zastosowanie jedynie w sytuacjach wyjątkowych, w których zdobycie środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 23 maja 2011 r. sygn. akt I FZ 136/11). Analiza wniosku złożonego przez skarżącą prowadzi do uznania, że skarżąca nie należy do osób rzeczywiście ubogich, które obiektywnie nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy bowiem mieć na uwadze, że skarżąca wraz z mężem uzyskują stały miesięczny dochód wynoszący 3 004 zł netto miesięcznie. Ponadto, skarżąca posiada dom o powierzchni 100 m2 i mieszkanie o powierzchni 80 m2. Skarżąca posiada zatem stałe źródło dochodu, a także majątek, który może wykorzystać w celu pozyskania środków pieniężnych (wynajem mieszkania). Mając na uwadze powyższe okoliczności stwierdzić należy, że nawet przy uwzględnieniu wydatków skarżącej, powinna ona partycypować w kosztach sądowych. Podkreślenia wymaga, że koszty postępowania należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w każdym przypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. W takiej sytuacji należało uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie zaskarżonym postanowieniem odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.