II OZ 696/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D.W. i M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Wr 276/12 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi D. W. i M. W. na Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Trzebnicy w przedmiocie niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Wr 285/05 postanawia oddalić zażalenie

Postanowieniem z dnia 30 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Wr 276/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił D. W. i M.W. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z ich skargi na Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Trzebnicy w przedmiocie niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Wr 285/05. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 4 lipca 2012 r., utrzymanym w mocy postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 września 2012 r. (sygn. akt II OZ 733/12), Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił skarżącym D. i M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W dniu 18 października 2012 r. skarżący złożyli wniosek o przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a postanowieniem z dnia 23 stycznia 2013 r. WSA we Wrocławiu odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2013 r. (sygn. akt II OZ 204/13), NSA oddalił zażalenie D. i M.W. na powyższe postanowienie wywodząc, że nie wykazali oni, że nie są w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego. W dniu 2 maja 2013 r. w kasie WSA we Wrocławiu wnioskodawczyni uiściła wpis sądowy od skargi. Natomiast w piśmie z dnia 16 maja 2013 r. skarżący ponownie wystąpili o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Postanowieniem z dnia 28 maja 2013 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu przyznał skarżącym prawo pomocy w części dotyczącej ustanowienia adwokata i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. D.W. i M.W. złożyli skutecznie sprzeciw, w wyniku czego postanowienie referendarza utraciło moc. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmawiając w dniu 30 maja 2014 r. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym wskazał, że złożony wniosek PPF jest już trzecim wnioskiem skarżących o przyznanie prawa pomocy, w tym drugim o przyznanie tego prawa w zakresie całkowitym. Oznacza to, że niniejszy wniosek należy oceniać z uwzględnieniem brzmienia art. 165 p.p.s.a., czyli zmierzającym do weryfikacji poprzedniego postanowienia wskutek zmiany okoliczności sprawy. Sąd wskazał, że brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Stwierdził, że wnioskodawcy nie wykazali bowiem, że od chwili wydania poprzednich prawomocnych orzeczeń w tym zakresie uległa zmianie na niekorzyść sytuacja finansowa i majątkowa wnioskodawców. Sąd zwrócił uwagę, że w uzasadnieniu złożonego wniosku skarżący nie wskazali udokumentowanych okoliczności motywujących niemożność poniesienia kosztów postępowania. Nie przedłożyli także stosownych dokumentów na skutek wezwania w tym przedmiocie czy też na etapie złożenia sprzeciwu, chociaż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek nie tylko rzetelnego i wyczerpującego przedstawienia stanu faktycznego, ale także poparcia powoływanych okoliczności środkami dowodowymi. Tymczasem, jak wskazał Sąd, aktualny wniosek jest zasadniczo dosłownym powtórzeniem poprzedniego i co istotne nadal zawiera braki uniemożliwiające właściwą ocenę sytuacji majątkowej i finansowej skarżących. Wnioskodawcy ponownie bowiem zaniechali wyjaśnienia istotnych okoliczności, kształtujących ich sytuację materialną, a dokładniej nie przedłożyli aktualnych zaświadczeń o wysokości uzyskiwanego dochodu; nie złożyli dokumentów potwierdzających fakt swojego zadłużenia (kredyt) i jego wysokość oraz dowodów potwierdzających ponoszenie kosztów sądowych w deklarowanych wysokościach. Ponadto, wnioskodawcy nie określili i nie udokumentowali niezbędnych wydatków związanych z utrzymaniem siebie i rodziny. Tymczasem, jak podał Sąd, to na podmiocie ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na powyższe postanowienie skarżący wnieśli zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Jak trafnie zauważył Sąd I instancji, kwestia przyznania D. i M. W. prawa pomocy w niniejszej sprawie była już przedmiotem rozpoznania przez WSA we Wrocławiu oraz Naczelny Sąd Administracyjny, który oddalał zażalenia wnioskodawców na postanowienia odmawiające przyznania prawa pomocy. W takiej sytuacji skarżący powinni wykazać, że ich sytuacja materialna uległa znacznemu pogorszeniu, gdyż ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy zmierza w istocie do weryfikacji poprzednich orzeczeń, wskutek zmiany okoliczności prawnych lub faktycznych sprawy (art. 165 p.p.s.a.). W sprawie niniejszej należy podzielić stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, że ze złożonego przez skarżących wniosku nie wynika, aby ich sytuacja majątkowa uległa pogorszeniu, co uzasadniałoby przyznanie im prawa pomocy. W niniejszej sprawie Sąd zobowiązany był ustalić, jaka była sytuacja materialna skarżących w dacie wydania wcześniejszych orzeczeń w przedmiocie prawa pomocy, a jaka w dacie kolejnego rozpoznania sprawy. Takiej analizy Sąd I instancji dokonał, a Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Biorąc pod uwagę aktualny dochód miesięczny skarżących, wykazany we wniosku, w kwocie 2400 zł, stwierdzić należy, że przy racjonalnym gospodarowaniu umożliwia on partycypowanie w kosztach postępowania sądowego. Ponadto, jak zasadnie wskazał Sąd I instancji, wnioskodawcy nie określili i nie przedstawili ewentualnych dokumentów źródłowych na poparcie wysokości ponoszonych wydatków na utrzymanie, a które pozwoliłyby na zobrazowanie ich pełnej sytuacji materialnej. W związku z powyższym stwierdzić należy, że skarżący, występując po raz kolejny z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy nie wykazali, że nastąpiła taka zmiana okoliczności faktycznych, która uzasadniałaby przyznanie im prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ponadto wskazać należy, że w niniejszym postępowaniu badaniu przez NSA podlega wyłącznie kwestia zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia z dnia 30 maja 2014 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, a nie merytoryczne aspekty sprawy o niewykonanie wyroku. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) postanowił oddalić zażalenie.