II OZ 661/18

Naczelny Sąd Administracyjny, w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 kwietnia 2018 r. sygn. akt II SA/Gl 995/17 odrzucające zażalenie H. Z. i A. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 lutego 2018 r. odrzucające zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 stycznia 2018 r. którym utrzymano w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 14 grudnia 2017 r. oddalające wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi H. Z. i A. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o wyposażeniu nieruchomości w mechaniczno-biologiczną oczyszczalnie ścieków postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2018 r. na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), - dalej p.p.s.a., odrzucił zażalenie H. Z. i A. Z. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że postanowieniem z 14 grudnia 2017 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach odmówił skarżącym H. i A. Z. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 15 stycznia 2018 r. utrzymał w mocy ww. postanowienie starszego referendarza sądowego, a następnie postanowieniem z dnia 19 lutego 2018 r. odrzucił zażalenie na postanowienie z dnia 15 stycznia 2018 r. jako niedopuszczalne. Pismem z 26 lutego 2018 r. skarżący wnieśli zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 lutego 2018 r. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 13 marca 2018 r. skarżący zostali wezwani do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od zażalenia w kwocie 100 zł. Dla dokonania powyższej czynności wyznaczony został siedmiodniowy termin liczony od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia zażalenia. Wezwanie zostało prawidłowo doręczone każdemu ze skarżących w dniu 21 marca 2018 r., a więc wyznaczony termin do uiszczenia wpisu od zażalenia upłynął w dniu 28 marca 2018 r. W wyznaczonym terminie skarżący nie uiścili wpisu od zażalenia. A. Z. pismem z dnia 24 kwietnia 2018 r. wniósł zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 kwietnia 2018 r. o odrzuceniu zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 197 § 2 p.p.s.a., do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej. Co do zasady, stosownie do normy art. 230 § 1 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Takim pismem jest niewątpliwie zażalenie (art. 230 § 2 p.p.s.a.). Jednakże od powyższej zasady co do obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w zakresie wpisu ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewiduje wyjątki, np. norma art. 220 § 4, bądź norma art. 261 p.p.s.a. W niniejszej sprawie, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zażalenie na ww. postanowienie Sądu z dnia 19 lutego 2018 r. jest wolne od wpisu. Stosownie bowiem do treści art. 261 p.p.s.a. od sprzeciwu i zażaleń wnoszonych w sprawie prawa pomocy nie pobiera się opłat sądowych. Niewątpliwie wymieniony przepis dotyczy postanowienia o odrzuceniu zażalenia na postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie referendarza w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Użyte w art. 261 p.p.s.a. określenie "w sprawie prawa pomocy" musi być odnoszone do wszelkich zażaleń składanych w postępowaniach wpadkowych związanych z rozpatrywaniem wniosku strony o prawo pomocy. Jak wskazano w piśmiennictwie, rozwiązanie przyjęte w art. 261 p.p.s.a., podobnie jak regulacje zawarte w art. 220 § 4, art. 227 § 2 i art. 243 § 1 p.p.s.a. jest wyrazem zasady, że zarówno uruchomienie, jak i zaskarżenie wyników postępowań wpadkowych dotyczących kosztów sądowych i ustanowienia z urzędu pełnomocnika jest bezpłatne (por. B.Dauter, B.Gruszczyński, A.Kabat, M.Niezgódka-Medek Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa 2009 r., s. 726). Wobec powyższego należy wnioskować, że mimo prawomocności postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów sądowych nie pobiera się wpisu od dalszych zażaleń składanych w zakresie prawa pomocy, w tym od zażalenia złożonego na postanowienie o odrzuceniu niedopuszczalnego zażalenia, złożonego od postanowienia sądu wydanego w trybie art. 260 § 1 p.p.s.a. W konsekwencji orzeczono o uchyleniu zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.