II OZ 661/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia [...] z siedzibą w R. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 maja 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 17/17, o wezwaniu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 17/17, oddalił skargę Stowarzyszenie [...] z siedzibą w R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] września 2016 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia Stowarzyszenie wystąpiło o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zarządzeniem z dnia 5 maja 2017 r., Stowarzyszenie zostało wezwane do uiszczenia w terminie 7 dni opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł od wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia pod rygorem ściągnięcia opłaty w trybie egzekucji administracyjnej. Stowarzyszenie w zażaleniu na powyższe zarządzenie wniosło o uchylenie zaskarżonego zarządzenia w całości, uzupełnienie i sprostowanie zarządzenia oraz rozpoznanie wniosku o zwolnienie z kosztów opłaty kancelaryjnej. Stowarzyszenie zarzuciło, że w zarządzeniu nie określono, że postępowanie dotyczy turbin wiatrowych, co może skutkować domniemaniem, że przedmiotowe postępowanie dotyczy decyzji w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w sprawie takiej samej inwestycji tego samego inwestora na terenie gminy Środa Wlkp. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 234 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm., zwane dalej "p.p.s.a.") opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia, pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Jeżeli opłata nie została uiszczona, przewodniczący zarządza ściągnięcie jej od strony, która złożyła wniosek, po uprzednim wezwaniu strony do jej uiszczenia. Zgodnie zaś z treścią § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. Nr 221, poz. 2192) opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczony na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, zgłoszonego w terminie siedmiu dni od ogłoszenia orzeczenia albo doręczenia odpisu sentencji orzeczenia, pobiera się w kwocie 100 zł. Podkreślenia przy tym wymaga, że odpis wyroku oddalającego skargę wraz z uzasadnieniem sporządzonym na skutek żądania strony, doręcza się bez względu na to, czy strona uiściła opłatę kancelaryjną. W art. 234 § 2 p.p.s.a. wprowadzono bowiem odstępstwo od zasady niepodejmowania przez sąd żadnych działań przed uiszczeniem należnej opłaty (art. 220 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a.). Jednocześnie jednak ustawodawca zabezpieczył obowiązek strony w zakresie partycypacji w kosztach postępowania sądowego, wprowadzając zasadę, że nieuiszczone opłaty będą podlegały ściągnięciu w drodze egzekucji. Sformułowanie "pobiera się", odnoszące się do opłaty kancelaryjnej, zawarte w art. 234 § 2 p.p.s.a. oznacza obowiązek podjęcia działań przez sąd administracyjny, zmierzających do uiszczenia przez stronę wskazanej opłaty. Zaznaczyć należy, że nowelizacja art. 234 § 2 p.p.s.a. dokonana na mocy art. 1 pkt 63 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658) zmieniającej niniejszą ustawę z dniem 15 sierpnia 2015 r., nałożyła na przewodniczącego obowiązek wezwania strony do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, przed zarządzeniem o jej ściągnięciu od strony. Zasadniczo więc wydanie zarządzenia o ściągnięciu opłaty kancelaryjnej na podstawie art. 234 § 2 p.p.s.a. powinno poprzedzać wezwanie strony do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem. Przy zachowaniu takich warunków zbędne jest wydawanie przez Przewodniczącego dodatkowego zarządzenia, zaskarżalnego na mocy art. 227 § 1 p.p.s.a. Zauważyć bowiem należy, że dla ochrony interesu strony wystarczające jest zagwarantowanie w art. 234 § 2 p.p.s.a. możliwości zaskarżenia zarządzenia przewodniczącego o ściągnięciu od strony opłaty kancelaryjnej. W rozpoznawanej sprawie wydano zarządzenie zawierające wezwanie o uiszczenie przedmiotowej opłaty, przy czym jednocześnie w piśmie skierowanym do strony zawarto pouczenie o zaskarżalności zarządzenia. Stwierdzić należy, że zarówno określony w wezwaniu obowiązek uiszczenia opłaty kancelaryjnej jak też wysokość znajdują oparcie w przepisach art. 219 § 1 p.p.s.a., 234 § 2 p.p.s.a. oraz § 2 rozporządzenia w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych. Jako niezasadne należało uznać zarzuty dotyczące okoliczności związanych z brakiem precyzyjnego określenia przedmiotu postępowania w zaskarżonym zarządzeniu. Sprawa jest bowiem prowadzona pod określoną sygnaturą akt, pod którą zarejestrowano rozpoznawaną sprawę w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. Skoro zatem w zarządzeniu wskazano odpowiednią sygnaturę akt sprawy, to nie może budzić wątpliwości, że zaskarżone zarządzenie wydane zostało na skutek wniosku strony skarżącej o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 17/17. Wskazać również należy, że przepisy art. 234 § 2 p.p.s.a. i § 2 rozporządzenia nie uzależniają wysokości opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem od przedmiotu sprawy sądowoadministracyjnej. W rezultacie przedmiotowe zarządzenie nie wymagało sprostowania lub uzupełnienia. W zażaleniu wniesiono również o rozpoznanie wniosku o zwolnienie od kosztów opłaty kancelaryjnej. Z akt sprawy wynika, że Stowarzyszenie w skardze wniosło o zwolnienie z kosztów sądowych. Zarządzeniem z dnia 9 stycznia 2017 r. wezwano stronę skarżącą do złożenia oświadczenia o stanie majątkowym na załączonym formularzu w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Zarządzanie doręczono w dniu 26 stycznia 2017 r. W odpowiedzi Stowarzyszenie przesłało wypełniony druk formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jak wynika z akt sprawy Sąd nie podjął żadnych dalszych czynności związanych z tym wnioskiem. W tej sytuacji postępowanie wywołane wnioskiem strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy nie zostało prawomocnie zakończone, co na obecnym etapie postępowania stanowi przesłankę negatywną dla wzywania Stowarzyszenia do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem. Wskazać należy, że powstanie obowiązku uiszczenia opłat sądowych po wniesieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy jest uzależnione od wyniku postępowania w przedmiocie rozpoznania tego wniosku. Zatem do czasu prawomocnego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, wzywanie do uiszczenia opłaty należy uznać za przedwczesne. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 i 198 p.p.s.a.