II OZ 627/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Zofia Flasińska po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 13 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 355/18 o odrzuceniu skargi Z. M. na zarządzenie zastępcze Wojewody [...] z dnia [...]stycznia 2018 r., nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie.

Postanowieniem z 13 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 355/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę Z. M. na zarządzenie zastępcze Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. stwierdzające wygaśnięcie mandatu radnego. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że Wojewoda [...] zarządzeniem zastępczym z dnia [...] stycznia 2018 r. stwierdził wygaśnięcie mandatu radnego Rady Miejskiej w M. Z. M. kandydata z listy nr [...] w okręgu nr [...], w związku z naruszeniem ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego z wykonywaniem określonych w odrębnych przepisach funkcji lub działalności. Powyższe zarządzenie zostało doręczone radnemu w dniu [...] stycznia 2018 r. (dowód: zwrotne potwierdzenie odbioru znajdujące się w aktach administracyjnych) z pouczeniem o prawie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, za pośrednictwem Wojewody Z., w terminie 30 dni od dnia jego doręczenia. W dniu 24 lutego 2018 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) Z.M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na wyżej opisane zarządzenie zastępcze. Sąd wskazał, iż w myśl art. 53 § 1 i art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a, za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Skarga wniesiona po upływie tego terminu podlega odrzuceniu przez sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 wskazanej wyżej ustawy. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki poleconej, znajdującego się aktach administracyjnych niniejszej sprawy, zaskarżone przez Z. M. zarządzenie zastępcze z dnia [...] stycznia 2018 r., zawierające pouczenie o trybie i terminie jego zaskarżenia do sądu administracyjnego, zostało doręczone stronie skarżącemu w dniu [...] stycznia 2018 r., tak więc 30 - dniowy termin do wniesienia skargi do sądu upłynął w dniu [...] lutego 2018 r., który to dzień był sobotą, czyli dniem ustawowo wolnym od pracy. Stosownie zatem do przepisu art. 83 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym - jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy. Powyższe oznacza, że ostatnim dniem do skutecznego wniesienia skargi na omawiane zarządzenie zastępcze był dzień [...] luty 2018 r. (poniedziałek). Tymczasem Z. M. skargę na wyżej wymienione zarządzenie wniósł w dniu 24 lutego 2018 r., a zatem z uchybieniem ustawowego terminu przewidzianego dla dokonania tej czynności. W zażaleniu na to postanowienie (oraz w piśmie z dnia 9 maja 2018 r.) skarżący podniósł, iż Wojewoda nie doręczył mu osobiście przedmiotowego zarządzenia zastępczego w dniu wskazanym na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (18 stycznia 2018 r.) w jego miejscu zamieszkania lub w miejscu pracy, zgodnie z art. 42 k.p.a. Przesyłka została przesłana do Urzędu Miasta w M., a jemu osobiście została doręczona w dniu [...] stycznia 2018 r., co potwierdza zapis video z przebiegu sesji Rady Miejskiej w dniu [...] stycznia 2018 r. W piśmie z dnia 7 maja 2018 r. Wojewoda [...] wskazał, iż zarządzenie zastępcze zostało doręczone zainteresowanemu radnemu na adres siedziby Rady Miejskiej w M., gdyż organ nadzoru nie dysponował innym adresem tej osoby. Adresy do doręczeń skarżący ujawnił dopiero w skardze na to zarządzenie wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Procedura i przesłanki stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego gminy zostały uregulowane w ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2017 r., poz. 15 ze zm.) oraz w ustawie z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2017 r., poz. 1875 ze zm.). W przypadku wystąpienia okoliczności wymienionych w art. 383 § 1 pkt 1 – 5 Kodeksu wyborczego następuje z mocy prawa wygaśnięcie mandatu radnego. Zgodnie z art. 383 § 2 Kodeksu wyborczego wygaśnięcie mandatu na podstawie przesłanki z art. 383 § 1 pkt 5 Kodeksu wyborczego stwierdza w drodze uchwały rada gminy w terminie miesiąca od dnia wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu. Uchwałę rady o wygaśnięciu mandatu radnego doręcza się niezwłocznie zainteresowanemu i przesyła wojewodzie oraz komisarzowi wyborczemu (art. 383 § 4 Kodeksu wyborczego). Jeżeli rada nie wyda aktu potwierdzającego wygaśnięcie mandatu radnego, wszczynana jest procedura zawarta w art. 98a ust. 1 i 2 ustawy o samorządzie gminnym, tj. wojewoda wzywa organ gminy do podjęcia odpowiedniego aktu w terminie 30 dni, a w razie bezskutecznego upływu terminu, po powiadomieniu ministra właściwego do spraw administracji publicznej, wydaje zarządzenie zastępcze. Prawo do zaskarżenia takiego zarządzenia zastępczego do sądu administracyjnego przyznano gminie oraz osobie, której interesu prawnego lub uprawnienia dotyczy zarządzenie zastępcze (art. 98 ust. 3 i art. 98a ust. 3 ustawy). W ustawie o samorządzie gminnym brak jest regulacji dotyczących doręczenia takiego zarządzenia zastępczego zainteresowanemu radnemu. Wobec braku szczególnych regulacji proceduralnych, należy przyjąć, że doręczenie takie powinno być dokonane przez organ nadzoru na zasadach ogólnych, tj. na adres zamieszkania zainteresowanego. Doręczenie takie może ewentualnie nastąpić w innym miejscu (miejsce zatrudnienia radnego, urząd gminy) pod warunkiem, że adresat potwierdzi odbiór zarządzenia zastępczego. W tej sprawie zarządzenie zastępcze Wojewody [...] z dnia [..] stycznia 2018 r. zostało wysłane na adres Rady Miejskiej w M. i odebrane przez pracownika Urzędu Miejskiego w dniu [...] stycznia 2018 r. W tej sytuacji nie można uznać, że zarządzenie to zostało skutecznie doręczone zainteresowanemu w dniu [...] stycznia 2018 r. Urząd Miejski w M. nie jest ani miejscem zamieszkania, ani miejscem stałej pracy skarżącego. Radny nie ma obowiązku stałego przebywania i odbioru korespondencji w siedzibie rady gminy. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia fikcji doręczenia radnemu zarządzenia zastępczego Wojewody w dniu odebrania przesyłki przez pracownika Urzędu Miejskiego w M.. Doręczenie zarządzenia zastępczego radnemu w urzędzie gminy mogłoby być uznane za skuteczne, gdyby z materiału dowodowego wynikało, że radny osobiście odebrał to zarządzenie w tym urzędzie. Ponadto - wbrew twierdzeniom Wojewody zawartym w piśmie z dnia 7 maja 2018 r., że nie dysponował on adresem skarżącego - wskazać należy, iż w pismach znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy można znaleźć dwa adresy skarżącego i nie jest prawdą, że adresy do doręczeń skarżący ujawnił dopiero w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Nawet, gdyby takich adresów nie było, to organ nadzoru miał możliwość ich ustalenia w Urzędzie Miejskim w M.. W tej sprawie skarżący twierdzi w zażaleniu, że zarządzenie zastępcze zostało mu doręczone w dniu [...] stycznia 2018 r., na co posiada dowody, zatem skarga została wniesiona w terminie. Ponownie rozpoznając kwestię zachowania przez skarżącego terminu do wniesienia skargi, Sąd I instancji powinien więc ustalić dzień i miejsce faktycznego doręczenia skarżącemu osobiście zaskarżonego zarządzenia zastępczego i od tego dnia liczyć termin na wniesienie skargi. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.