II OZ 617/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 stycznia 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 677/17 w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi [...] na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] stycznia 2017 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: 1. sprostować oczywistą omyłkę zawartą w sentencji zaskarżonego postanowienia w ten sposób, że podany znak postanowienia Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] stycznia 2017 r. "[...]" zastąpić znakiem "[...]"; 2.oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 17 maja 2017 r. sygn. IV SA/Wa 677/17 odrzucił skargę [...] na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] stycznia 2017 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Zażalenie skarżącego na powyższe postanowienie oddalił Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 18 października 2017 r. sygn. II OZ 1178/17. Kierując się zamieszczonym w uzasadnieniu ww. postanowienia stwierdzeniem odnośnie do tego, że kwestia winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi podlega ocenie w przypadku złożenia przez stronę wniosku o przywrócenie terminu, skarżący pismem z dnia 1 grudnia 2017 r. wystąpił o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, uiszczając należny wpis w wysokości 100 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 stycznia 2018 r. sygn. IV SA/Wa 677/17 odrzucił powyższy wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, wskazując, że był on spóźniony. Odwołując się do treści art. 86-88 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sąd wyjaśnił, że warunkiem merytorycznego rozpoznania wniosku jest wniesienie go do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie 7 dni od daty ustania przyczyny uchybienia (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Sąd I instancji przyjął, że termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a., rozpoczął bieg z chwilą doręczenia postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 października 2017 r., tj. w dniu 21 listopada 2017 r., a zatem siedmiodniowy termin od daty uchybienia terminu upływał 28 listopada 2017 r. Wniosek o przywrócenie terminu został złożony w dniu 1 grudnia 2017 r. musiał być tym samym uznany za spóźniony, co decydowało o jego odrzuceniu na podstawie art. 88 § 1 p.p.s.a. W zażaleniu na powyższe postanowienie [...] zarzucił Sądowi I instancji naruszenie prawa. Skarżący wskazał, że składając wniosek w dniu 1 grudnia 2017 r., kierował się sugestią NSA zawartą w uzasadnieniu postanowienia z dnia 18 października 2017 r. i swoje żądanie przedłożył najszybciej, jak mógł. Ustalenie Sądu I instancji, iż wniosek powinien złożyć w terminie 7 dni jest, według strony, "ustaleniem dowolnym, nie znajdującym oparcia w kpa". Skarżący zastrzegł jednocześnie, że nie ma pewności, czy nie powinien złożyć równocześnie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu, stąd złożone zażalenie powinno być potraktowane, jeżeli jest to wymagane, również jako takiego rodzaju wniosek. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że Sąd I instancji w sentencji zaskarżonego postanowienia omyłkowo oznaczył przedmiot złożonej skargi, wskazując, że dotyczy ona postanowienia Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] stycznia 2017 r. znak: [...]. W świetle akt sprawy, jak i samej treści postanowienia Sądu z dnia 17 maja 2017 r. sygn. IV SA/Wa 677/17 odrzucającego skargę [...] ww. postanowienie nosi znak "[...]", co nakazywało Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu dokonać skorygowania powyższej oczywistej omyłki na podstawie art. 156 § 3 p.p.s.a. Odnosząc się natomiast do przedmiotu sprawy wyznaczonej złożonym zażaleniem, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie zasługuje ono na uwzględnienie. W świetle przyjętych w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przepisów regulujących korzystanie przez stronę z instrumentu przeciwdziałającego skutkom niezawinionego uchybienia przez nią terminu do dokonania określonej czynności procesowej, strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, powinna pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnieść się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.), a ponadto dokonać spóźnionej czynności, do której odnosi się wniosek (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Przypomnienie treści powyższego przepisu wynika z zamieszczonego w zażaleniu zastrzeżenia, zgodnie z którym obowiązujące przepisy nie normują szczegółowo kwestii tego, kiedy wniosek o przywrócenie terminu powinien być najpóźniej przez stronę złożony. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa ponadto, że stosowaną przez Sąd w tym zakresie ustawą procesową nie był Kodeks postępowania administracyjnego, gdyż akt ten reguluje postępowanie przed organami administracji publicznej, a nie sądami administracyjnymi. W rozpoznawanej sprawie nie może również budzić wątpliwości to, że wniosek skarżącego z dnia 1 grudnia 2017 r. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, jak trafnie uznał Sąd I instancji, był wnioskiem spóźnionym i nie mógł prowadzić do merytorycznego rozważenia przyczyn, z powodu których strona nie zastosowała się do wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Naczelny Sąd Administracyjny akceptuje generalne ustalenie Sądu I instancji wskazujące na uchybienie przez stronę siedmiodniowego terminu określonego w art. 87 § 1 p.p.s.a., zmuszony jest odrzucić jednakże jako mylną ocenę, iż bieg tego terminu wyznaczała data doręczenia skarżącemu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2017 r. Powyższy wniosek nie znajduje uzasadnienia, jeżeli się uwzględni, że art. 87 § 1 p.p.s.a. odnosi się do ściśle określonej okoliczności, za którą ustawodawca uznaje sytuację "ustania przyczyny uchybienia terminu". Jeżeli zatem za powód uchybienia terminu uznać w niniejszej sprawie brak wiedzy skarżącego o skierowanym do niego wezwaniu do uiszczenia wpisu, to wiedzę o tym fakcie skarżący formalnie posiadł już w dacie doręczenia jego pełnomocnikowi postanowienia Sądu I instancji odrzucającego skargę (25 maja 2017 r., k. 26), w którym Sąd wyjaśnił, że zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu przesyłka została zwrócona nadawcy z powodu jej niepodjęcia. Jeżeli wiedzę o tym fakcie zindywidualizować, to domniemanie braku wiedzy skarżącego o dokonanej awizacji przesyłki niewątpliwie w pełni obalało złożenie przez skarżącego osobiście zażalenia, w którym kwestia doręczeń i awizowania przesyłki została bezpośrednio podniesiona, co oznaczało że tenże dzień (1 czerwca 2017 r., k. 27) musiał być w sprawie traktowany jako najpóźniejszy moment otwierający dla skarżącego bieg terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Okoliczność, że postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 maja 2017 r. podlegało następczo kontroli instancyjnej nie ma znaczenia dla kwestii tego, co treścią tego orzeczenia faktycznie zostało objęte i z jakimi informacjami strona, wskutek doręczenia jej uzasadnienia orzeczenia, zapoznała się, skoro podjęta przez skarżącego polemika dotyczyła nie tyle faktów, co określenia ich procesowego znaczenia dla biegu postępowania. Zamieszczenie w uzasadnieniu postanowienia z dnia 18 października 2017 r. tego fragmentu, w którym Sąd wyjaśnił zasady przywracania terminu miało charakter wyłącznie informacyjny i - co nie może budzić wątpliwości – nie mogło w sprawie modyfikować treści normatywnej art. 87 § 1 p.p.s.a. w zakresie, w jakim regulacja ta zobowiązywała skarżącego do złożenia wniosku o przywrócenie terminu niezwłocznie po ujawnieniu, że złożona przez niego skarga została odrzucona jako nieopłacona. Siedmiodniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu jest ustawowym przywracalnym na zasadach ogólnych terminem procesowym. Jeżeli strona dostrzega, że w sprawie zaistniały warunki do wystąpienia o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi może ze stosownym żądaniem wystąpić, niemniej sądem właściwym do rozpoznania takiego wniosku jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Niedopuszczalne jest z tego względu żądanie, by Naczelny Sąd Administracyjny przy okazji rozpoznawania zażalenia na postanowienie odrzucające wniosek o przywrócenie terminu kontrolę tego orzeczenia przeprowadził, orzekając jednocześnie w przedmiocie tego, czy złożenie przez skarżącego wniosku w dniu 1 grudnia 2017 r. było co prawda spóźnione, ale niezawinione i z tego względu niejako skuteczne. Naczelny Sąd Administracyjny odnosząc się do sformułowanego przez skarżącego w zażaleniu zarzutu nie jest uprawniony do zamieszczenia w niniejszym postanowieniu jakichkolwiek rozważań, które kwestię spóźnienia się skarżącego ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu poddawałyby ocenie pod kątem możliwości przesądzenia, czy ewentualny wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu byłby skuteczny, czy też powinien podlegać odrzuceniu. Analizując powyższą kwestię skarżący powinien mieć jednakże na uwadze konieczność precyzyjnego określenia, co stanowiło faktyczną przyczynę uchybienia przez niego siedmiodniowego terminu do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, gdyż samo akcentowanie faktu nieznajomości, jak to określa skarżący, "wszystkich niuansów polskiego prawa administracyjnego" nie zwalnia go od przestrzegania ogólnych reguł procesowych, które nawet jeżeli nakierowane są na ochronę interesu strony postępowania, to wymuszają kierowanie się przez sąd administracyjny zasadą formalizmu procesowego. Z powyższych względów na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt. 2. sentencji postanowienia.