Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II OZ 613/26

Postanowienie NSA z 16 czerwca 2026 r., II OZ 613/26 – rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego

Wynik

Oddalono zażalenie

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
16 czerwca 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Kiermaszek po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 października 2025 r. sygn. akt VII SA/Wa 1691/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Siedlce z dnia 31 marca 2025 r. nr 4/2025 w sprawie ze skargi K. J. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 28 maja 2025 r., nr 740/OPO/2025 w przedmiocie pozwolenia na rozbiórkę budynku postanawia: oddalić zażalenie.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

K. J. (dalej: "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 28 maja 2025 r. nr 740/OPO/2025, utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Siedlce z dnia 31 marca 2025 r. nr 4/2025, którą udzielono Miastu Siedlce pozwolenia na rozbiórkę budynku oświaty o nr ewid. [...] przy [...] w S. na działkach nr: [...] i [...], obręb [...], przy ul. [...]. W skardze skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Wojewody Mazowieckiego oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Siedlce. Zdaniem skarżącej w sprawie zachodzą obie przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, tj. niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz trudne do odwrócenia skutki. Rozbiórka budynku oświaty, który jest częścią Zespołu Szkół [...], spowoduje nieodwracalne skutki dla substancji zabytkowej obiektu wpisanego do gminnej ewidencji zabytków, a skarżąca zostanie bezpowrotnie pozbawiona części swojej własności. Co więcej, zniszczeniu ulegnie obiekt, który z dużym prawdopodobieństwem stanowi element zabytkowego dziedzictwa kulturowego, co będzie stanowiło niepowetowaną szkodę o charakterze publicznym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 27 października 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 1691/25, po rozpoznaniu wniosku skarżącej, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Siedlce z dnia 31 marca 2025 r. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd uznał, że skarżąca nie uzasadniła odpowiednio wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, o którym mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; obecnie Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej: P.p.s.a.). Skarżąca nie wskazała żadnych argumentów, których istnienie pozwalałoby na uznanie, że wykonanie tych decyzji narazi skarżącą bezpośrednio na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowoduje wobec niej trudne do odwrócenia skutki. Brak odpowiedniego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie legł u podstaw odmowy zastosowania wobec skarżącej ochrony tymczasowej. Sąd wskazał, że uzasadnienie wniosku winno odnosić się do konkretnych zdarzeń świadczących o tym, że w stosunku do skarżącej wstrzymanie wykonania aktu jest zasadne, a takiej argumentacji zabrakło. Ewentualna niezgodność zaskarżonej decyzji z prawem będzie zaś przedmiotem kontroli Sądu na dalszym etapie postępowania, jako kwestia autonomiczna od ochrony tymczasowej. Przy rozpatrywaniu wniosku tego rodzaju sąd nie może bowiem brać pod uwagę merytorycznych zarzutów skargi oraz przekonania strony skarżącej o wydaniu aktu z naruszeniem przepisów prawa. Skarżąca wniosła zażalenie na opisane wyżej postanowienie, zaskarżając je w całości i wnosząc o przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania ewentualnie o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie: 1) art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że nie uprawdopodobniła wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, podczas gdy z samej istoty czynności, której dotyczy zaskarżona decyzja, tj. rozbiórki obiektu budowlanego wynika wprost nieodwracalność skutków (fizyczne unicestwienie substancji budynku), a nadto obiekt ten posiada cechy zabytkowe i jest objęty ochroną jako element zespołu szkół, co potwierdza dokumentacja ewidencyjna; 2) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na uznaniu, że wniosek skarżącej nie został odpowiednio uzasadniony i jest oparty na ogólnikowych twierdzeniach, podczas gdy skarżąca w treści skargi precyzyjnie wskazała na nieodwracalny charakter zniszczenia substancji zabytkowej, podnosząc, że budynek o nr [...], którego dotyczy rozbiórka, posiada numer w rejestrze zabytków [...], a jego opis klasyfikuje go jako "budynek oświaty, nauki i kultury", "budynki szkół i instytucji badawczych" oraz "inny budynek o charakterze edukacyjnym", a nadto wykazała tożsamość budynku przeznaczonego do rozbiórki z obiektem wpisanym do gminnej ewidencji zabytków; 3) zasady zaufania do organów państwa i wymiaru sprawiedliwości (wywodzonej z art. 2 Konstytucji RP oraz art. 7 P.p.s.a.) poprzez wydanie rozstrzygnięcia skrajnie odmiennego od stanowiska zajętego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie tylko w postanowieniu wstrzymującym rozbiórkę z dnia 23 grudnia 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 2801/24, ale przede wszystkim w zapadłym w tamtej sprawie wyroku z dnia 7 marca 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 2801/24, w którym zakwestionowano legalność rozbiórki obiektów z tego samego kompleksu z uwagi na brak wyjaśnienia ich statusu w Gminnej Ewidencji Zabytków, co czyni odmowę wstrzymania wykonania obecnej decyzji działaniem rażąco niespójnym i narażającym na niepowetowaną szkodę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 stycznia 2026 r., sygn. akt VII SA/Wa 1691/25 oddalił skargę skarżącej na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 28 maja 2025 r., nr 740/OPO/2025 w przedmiocie udzielenia pozwolenia na rozbiórkę budynku. Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku z dnia 13 stycznia 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Skarżąca nie uprawdopodobniła, aby wskutek wykonania zaskarżonej decyzji doszło do powstania skutków, o jakich mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a., których wystąpienie warunkuje udzielenie ochrony tymczasowej, a w zażaleniu nie zdołała podważyć prawidłowego stanowiska Sądu pierwszej instancji w tym zakresie. Zgodnie z powołanym przepisem sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W okolicznościach tej sprawy podnoszone przez skarżącą argumenty, mające przemawiać za zasadnością wniosku, nie mogły odnieść oczekiwanego przez skarżącą skutku. Przede wszystkim należy stwierdzić, że w ramach rozpoznania wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej sąd nie ocenia prawidłowości tej decyzji w aspekcie jej zgodności z prawem, ale to, czy jej wykonanie, jeszcze przed prawomocnym skontrolowaniem, może doprowadzić do sytuacji wyjątkowych, zagrażających chronionym dobrom strony skarżącej. Nie chodzi tutaj o niebezpieczeństwo wyrządzenia jakiejkolwiek szkody, ale takiej, która może przybrać znaczne rozmiary, a także o sytuację, w której powrót do stanu poprzedniego, będzie w zasadzie niemożliwy lub będzie wymagał znacznych nakładów sił i środków. Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że wniosek skarżącej nie zawierał argumentacji, która mogłaby przemawiać za wstrzymaniem wykonania decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę. Możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. nie oznacza, że sąd jest zobligowany w każdym przypadku - niezależnie od okoliczności sprawy - uwzględnić wniosek strony skarżącej. Wniesienie skargi nie pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie. Co do zasady rozbiórka obiektu budowlanego skutkuje niebezpieczeństwem powstania znacznej szkody u zobowiązanego lub prowadzi do niebezpieczeństwa zaistnienia trudnych do odwrócenia skutków, jednak ustawodawca nie uczynił odstępstwa dla spraw w przedmiocie nakazu rozbiórki pod kątem wykazania okoliczności uprawdopodabniających wystąpienie w konkretnych okolicznościach sprawy zagrożeń, o jakich mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Dlatego też okoliczność, że przedmiotem zaskarżonej decyzji, o której wstrzymanie wykonania wnioskuje skarżąca, jest rozbiórka z tego powodu nie uzasadnia wydania postanowienia o wstrzymaniu jej wykonania. Skoro należy uprawdopodobnić zaistnienie okoliczności o charakterze zagrożeń przemawiających za wstrzymaniem wykonania decyzji rozbiórkowej, to należy uprawdopodobnić, że rozbiórka obiektu budowalnego może zagrażać stronie skarżącej powstaniem znacznej dla niej szkody lub powstaniem trudnych do odwrócenia skutków. Zarówno z wniosku, jak i z zażalenia wniesionego na odmowne postanowienie nie wynikają tego rodzaju okoliczności. Skarżąca jedynie ogólnikowo wskazała, że rozbiórka jest procesem nieodwracalnym i będzie wiązać się z wystąpieniem znacznej szkody lub powstaniem trudnych do odwrócenia skutków oraz zarzuciła wadliwość postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie. Przedstawiona argumentacja na poparcie twierdzeń wniosku i zażalenia w konsekwencji zmierza do potwierdzenia merytorycznej trafności zarzutów skargi i sprowadza się do twierdzeń, że decyzje organów obu instancji są wadliwe, bowiem rozbiórka obiektu wymaga uzgodnienia z Mazowieckim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków. Zdaniem skarżącej budynek nr ewid. [...], którego dotyczy rozbiórka, jest objęty ochroną konserwatorską, wpisany został do Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta S. pod numerem [...], a zatem rozbiórka obiektu, który stanowi element zabytkowego dziedzictwa kulturowego, spowoduje niepowetowaną szkodę o charakterze publicznym. Powyższa okoliczność nie znajduje jednak potwierdzenia w aktach sprawy. W piśmie przekazującym odwołanie z dnia 28 kwietnia 2025 r. Kierownik Referatu Urbanistyki i Budownictwa Urzędu Miasta S. wyjaśnił, że budynek oświaty nr ewid. [...] przy [...] w S. posadowiony na działkach nr [...] i [...] obręb [...] przy ul. [...] w S. nie jest położony na terenie zabytkowego układu urbanistycznego miasta S. z XVI-XIX wieku, wpisanego do rejestru zabytków pod Nr [....] decyzją z dnia 7 maja 1962 r., ani nie figuruje w Gminnej Ewidencji Zabytków. Zaznaczyć również należy, że odmowa wstrzymania wykonania decyzji nie oznacza jednocześnie oceny zasadności wniesionego środka zaskarżenia w postaci skargi. Ewentualna niezgodność decyzji z prawem, która jest przedmiotem oceny sądu w dalszym toku postępowania, jest kwestią niezależną od ochrony tymczasowej wynikającej z art. 61 § 3 P.p.s.a. Sąd, rozpatrując bowiem wniosek o wstrzymanie aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, nie rozpoznaje sprawy merytorycznie, lecz bada jedynie ryzyko rzeczywistego zaistnienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Nie można zgodzić się ze skarżącą, że Sąd pierwszej instancji naruszył zasadę zaufania do organów państwa i wymiaru sprawiedliwości (art. 2 Konstytucji RP i art. 7 P.p.s.a.), bowiem nie uwzględnił, że w innej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 23 grudnia 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 2801/24 wstrzymał wykonanie decyzji nakazującej rozbiórkę budynku oświaty, nauki i kultury położonego na działce nr [...] obręb [...] przy ul. [...] w S., a następnie Sąd ten wyrokiem z dnia 7 marca 2025 r. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Dostrzec należy, że sprawa prowadzona pod sygn. akt VII SA/Wa 2801/24 została wydana w innym stanie faktycznym sprawy i dotyczyła innego budynku oświaty należącego do Zespołu [...] [...] w S. Zatem Sąd orzekający w tej sprawie nie jest związany postanowieniem wydanym w innej sprawie, nawet jeśli ta sprawa dotyczy skarżącej. W konsekwencji należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Skoro zaś w rozpoznawanym zażaleniu zasadności tego stanowiska nie podważono Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Informacje o sprawie

Data wpływu
20 maja 2026
Skarżony organ
Wojewoda
Sędziowie
Leszek Kiermaszek /przewodniczący sprawozdawca/

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny