II SA/Bk 165/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Barbara Romanczuk, Sędziowie sędzia WSA Marta Joanna Czubkowska (spr.), sędzia WSA Marek Leszczyński, Protokolant sekretarz sądowy Jakub Dębowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi M.O. i M.O.2 na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 9 stycznia 2026 r. nr WOP.7721.114.2025.MM w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę.

Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego w Białymstoku decyzją z 9 stycznia 2026 r. nr WOP.7721.114.2025.MM utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w Białymstoku z 20 listopada 2025 r. nr PINB.5160.68.2025.KM nakładającej na M.O. i M. O. obowiązek wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w Białymstoku do stanu zgodnego z obowiązującymi przepisami poprzez likwidację: 1. dwóch dodatkowych aneksów kuchennych poprzez całkowity demontaż instalacji wodno-kanalizacyjnych wykonanych na potrzeby ww. aneksów kuchennych; 2. dodatkowej łazienki (lok. [...]) poprzez całkowity demontaż instalacji wodnokanalizacyjnych wykonanych na potrzeby ww. łazienki; 3. instalacji wentylacji grawitacyjnej powstałej w celu wentylacji dwóch dodatkowych aneksów kuchennych i dodatkowej łazienki; W decyzji po zakończeniu ww. robót budowlanych nakazano wykonanie próby szczelności instalacji sanitarnych oraz przeglądów kominowych oraz przedłożenie oświadczenia osoby posiadającej odpowiednie uprawnienia budowlane (w specjalności konstrukcyjno-budowlanej) o prawidłowym wykonaniu ww. robót budowlanych, tj. w sposób zgodny z przepisami techniczno-budowlanymi oraz wiedzą techniczną (pkt 4 i 5 decyzji). Termin wykonania obowiązków określono na dzień 27 lutego 2026 r. (pkt 6 decyzji). Powyższe decyzje wydane zostały przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy. PINB wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie robót budowlanych, związanych z przebudową lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w Białymstoku, o czym strony zostały zawiadomione w piśmie z 5 maja 2025 r. Oględziny, wyznaczone na dzień 2 czerwca 2025 r., nie odbyły się, gdyż lokal nie został udostępniony. Stwierdzono jedynie, że przed drzwiami wejściowymi znajdują się trzy dzwonki oznaczone nr [...]. Skuteczne oględziny zostały dokonane w dniu 3 września 2025 r. W trakcie tych oględzin ustalono, że lokal mieszkalny nr [...] znajduje się na 4 piętrze budynku mieszkalnego wielorodzinnego. Według oświadczenia współwłaściciela przedmiotowego lokalu M. O. ma powierzchnię ok. 86 m2. Przed drzwiami wejściowymi z klatki schodowej do lokalu znajdują się trzy dzwonki, oznaczone nr [...].. Przedmiotowy lokal nr [...] został podzielony na trzy lokale mieszkalne, ze wspólnym korytarzem za drzwiami wejściowymi z klatki schodowej. Pierwszy z lokali, usytuowany naprzeciwko drzwi wejściowych (nr [...]) składa się z pokoju z aneksem kuchennym oraz łazienki. Aneks wyposażony jest w zmywarkę, płytę gazową, piekarnik elektryczny, zlewozmywak, okap oraz lodówkę. Okap podłączony został do wentylacji grawitacyjnej. Aneks znajduje się w miejscu pierwotnie istniejącej kuchni. Pokój wyposażony jest w szafę, komodę, kanapę i stół. W łazience, przynależnej do lokalu nr [...], znajduje się wc, umywalka, prysznic oraz pralka i grzejnik elektryczny. W łazience znajduje się także kratka wentylacji grawitacyjnej z zamontowanym wentylatorem. Łazienka powstała poprzez przebudowę wcześniej istniejącego pomieszczenia wc. Ze szkicu sytuacyjnego, sporządzonego w trakcie oględzin wynika, że lokal nr [...]ma powierzchnię łączną ok. 17,68 m2. Kolejny lokal mieszkalny o nr [...], pierwszy po lewej stronie od wejścia z klatki schodowej, o łącznej powierzchni ok. 25,20 m2, składa się z sypialni (posiada wyjście na balkon), pokoju z aneksem kuchennym oraz łazienki. Aneks wyposażony jest w zmywarkę, płytę elektryczną dwupalnikową, zlewozmywak, okap i lodówkę. Okap został podłączony do pionu wentylacji grawitacyjnej kuchni w lokalu nr [...]. Łazienka wyposażona jest w prysznic, wc, umywalkę i pralkę. W pomieszczeniu znajduje się wentylator elektryczny, podłączony do wentylacji grawitacyjnej w łazience w lokalu nr [...]. Kanalizacja została przeprowadzona z pionu zlokalizowanego w lokalu nr [...] w posadzce, podobnie instalacja wodna. Nad drzwiami znajduje się skrzynka bezpiecznikowa. Ostatni z wydzielonych lokali o nr [...], drugi po lewej stronie od wejścia z klatki schodowej, składa się z sypialni, pokoju z aneksem kuchennym oraz łazienki. Jego powierzchnia łączna to ok. 36,70 m2. Aneks kuchenny wyposażony jest w czteropalnikową płytę elektryczną, zmywarkę, pralkę, piekarnik elektryczny, zlewozmywak, lodówkę oraz okap, który został podłączony do kanału wentylacji grawitacyjnej kuchni w lokalu nr [...]. Łazienka znajduje się w miejscu pierwotnie zaprojektowanej łazienki i jest wyposażona w wannę, wc i umywalkę. W kanale wentylacyjnym zamontowano wentylator elektryczny. W łazience na pionie wodnym znajdują się liczniki wodne. Nad drzwiami wejściowymi do lokalu znajduje się skrzynka bezpiecznikowa. We wspólnym korytarzu, o powierzchni ok. 6,04 m2, znajdują się podliczniki prądu dla każdego z mieszkań. Wspólny dla wszystkich wydzielonych mieszkań jest domofon. Decyzją z 20 listopada 2025 r., wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r., poz. 572 ze zm.; dalej jako: P.b.), PINB nałożył na skarżących obowiązek wykonania opisanych na wstępie robót budowlanych. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że roboty budowlane, wykonane w lokalu mieszkalnym nr [...], to przebudowa w rozumieniu art. 3 pkt 7a P.b., w wyniku której nastąpiła zmiana parametrów użytkowych, gdyż powstały trzy odrębne mieszkania. Wprawdzie dokonana przebudowa nie wymagała ani pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia, jednak spowodowała naruszenie przepisów techniczno-budowlanych, dotyczących powierzchni użytkowej mieszkania oraz wentylacji pomieszczeń. PINB stwierdził brak możliwości doprowadzenia trzech mieszkań do zgodności z przepisami. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M. O. W uzasadnieniu odwołania wskazał, że remont oraz podział mieszkania nastąpił w 2020 r., czyli przed regulacjami, które mówią o tym że samodzielny lokal mieszkalny powinien mieć minimum 25 m2. Dodatkowo podniósł, że w spornym lokalu od momentu modernizacji zamieszkują lokatorzy. Wynajmujący oraz sąsiedzi nigdy nie skarżyli się na brak wentylacji czy zły odpływ wody. Wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz zmianę decyzji, tak aby lokal nadal mógł być wynajmowany. Decyzją z 9 stycznia 2026 r. PWINB utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W jej uzasadnieniu wskazał, że podziela stanowisko PINB, że przedmiotowy lokal mieszkalny został w 2020 r. poddany przebudowie, w rozumieniu art. 3 pkt 7a P.b., czyli robotom budowlanym, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji. W niniejszej sprawie przebudowa, która nie wymagała dopełnienia procedury przed organem administracji architektoniczno-budowlanej, narusza przepisy prawa, zawarte w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r. poz. 1225, dalej jako: rozporządzenie). Powierzchnia lokalu nr [...], tj. ok. 17,68 m2 jest niezgodna z § 94 rozporządzenia, który stanowi, że mieszkanie powinno mieć powierzchnię użytkową nie mniejszą niż 25 m2. Organ drugiej instancji wskazał ponadto, że zgodnie z § 93 ust. 5 rozporządzenia, w przypadku zastosowania okapu kuchennego w kuchni lub w aneksie kuchennym, należy zapewnić podłączenie tego okapu do odrębnego przewodu kominowego. Tymczasem z akt sprawy wynika, że okapy aneksów kuchennych w lokalach nr [...] i nr [...] są podłączone do pionu wentylacji grawitacyjnej w lokalu nr [...]. Zatem wykonanie w opisany sposób wentylacji w wydzielonych lokalach narusza tę regulację. Również łazienka w lokalu nr [...]nie ma prawidłowo wykonanej wentylacji grawitacyjnej, gdyż jest podłączona do wentylacji w lokalu nr [...]. W ocenie PWINB stan faktyczny, stwierdzony w lokalu nr [...]to stan niezgodności z prawem, wskazany w art. 50 ust. 1 pkt 4 P.b., co uzasadnia podjęcie czynności ustawowych przez organy nadzoru budowlanego. Konieczna jest procedura naprawcza, zaś wydanie decyzji nakazowej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. jest dopuszczalne także wtedy, gdy roboty budowlane zostały zakończone, co wynika z art. 51 ust. 7 P.b. Zasadnie stwierdził PINB, że ustalony w niniejszej sprawie stan niezgodności z przepisami techniczno-budowlanymi winien być naprawiony w drodze decyzji nakazowej. Nie jest możliwe doprowadzenie trzech mieszkań do stanu zgodności z przepisami, z uwagi na zbyt małą powierzchnię jednego z powstałych lokali, a ponadto brak technicznych możliwości podłączenia znajdujących się w nich pomieszczeń do odrębnych kanałów wentylacyjnych. Stosownie bowiem do § 141 pkt 2 rozporządzenia, zabronione jest stosowanie zbiorczych przewodów wentylacji grawitacyjnej. W odpowiedzi na zarzuty odwołania organ wskazał, że przepis dotyczący minimalnej powierzchni lokalu mieszkalnego, tj. § 94 rozporządzenia wszedł w życie w dniu 1 stycznia 2018 r., mocą rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z 14 listopada 2017 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2017 r., poz. 2285). Zatem obowiązywał w dacie przebudowy, dokonanej w 2020 r. Natomiast interes ekonomiczny właściciela lokalu nie może uzasadniać akceptacji stanu naruszającego przepisy prawa. W skardze na powyższą decyzję do sądu administracyjnego skarżący M. O. i M. O. zarzucili: 1) błędne ustalenie, że lokal nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w Białymstoku został podzielony na trzy mieszkania w rozumieniu przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie; 2) niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego, tj. § 94 w zw. z § 3 pkt 9 rozporządzenia, gdy lokal nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w Białymstoku nie został podzielony na trzy mieszkania w rozumieniu przepisów tego rozporządzenia; 3) niewłaściwe zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 P.b., polegające na utrzymaniu w mocy obowiązku likwidacji dwóch aneksów kuchennych oraz dodatkowej łazienki, podczas gdy tryb naprawczy winien zmierzać do doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem przy minimalnej uciążliwości dla właściciela, 4) naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez nieuchylenie decyzji organu pierwszej instancji, gdy brak podstawy prawnej do nałożenia na skarżących obowiązku likwidacji dwóch dodatkowych aneksów kuchennych poprzez całkowity demontaż instalacji wodno-kanalizacyjnych (pkt 1 decyzji organu pierwszej instancji); 5) naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez nieuchylenie decyzji organu pierwszej instancji, gdy brak podstawy prawnej do nałożenia na skarżących obowiązku likwidacji dodatkowej łazienki poprzez całkowity demontaż instalacji wodno-kanalizacyjnych (pkt 2 decyzji organu pierwszej instancji). W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i zasądzenie od organu na ich rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi stwierdzono, że w sprawie należy przyjąć, że skarżący w ramach lokalu nr [...]nie wydzieli odrębnych "mieszkań", a wydzielili fizyczne części tego lokalu, mogące samodzielnie być przedmiotem stosunków obligacyjnych (umowa najmu, dzierżawy, użyczenia). "Powstanie" mieszkania nie jest wyłącznie kwestią faktów (wykonania robót budowalnych), ale również prawa, tj. ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali. W sferze prawa administracyjnego i wieczystoksięgowego lokal nr [...]wciąż stanowi jedną nieruchomość o powierzchni ok. 86 m2. Okoliczność, że właściciel decyduje się na wewnętrzny podział funkcjonalny lokalu (np. w celu wynajmu poszczególnych izb), nie może automatycznie prowadzić do wniosku, że każda z tych części stanowi odrębną nieruchomość i musi spełniać wymogi powierzchniowe przewidziane dla nowo projektowanych oraz samodzielnych lokali mieszkalnych. Zatem, zdaniem skarżących, w przedmiotowej sprawie nie należy stosować przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Skarżący podkreślili także, że organy nie wskazały podstawy prawnej nakazanego obowiązku likwidacji dwóch dodatkowych aneksów kuchennych poprzez całkowity demontaż instalacji wodno-kanalizacyjnych oraz likwidacji dodatkowej łazienki poprzez całkowity demontaż instalacji wodno-kanalizacyjnych. Odnosząc się do instalacji wentylacyjnej skarżący wskazali, że w niniejszej sprawie organy obu instancji zastosowały środek najsurowszy - obowiązek likwidacji. Tymczasem naruszenia wskazane przez organy, w szczególności te dotyczące wentylacji mają charakter usuwalny. Skarżący podnieśli, że zgodność z przepisami można osiągnąć poprzez: zastosowanie nowoczesnych systemów wentylacji mechanicznej lub hybrydowej, ewentualnie instalację odpowiednich pochłaniaczy z filtrami węglowymi w aneksach kuchennych, przy jednoczesnym zapewnieniu wymaganej przepisami wymiany powietrza w pomieszczeniach. W ocenie skarżących organy arbitralnie stwierdziły "brak możliwości technicznych" bez przeprowadzenia jakiegokolwiek dowodu z opinii biegłego z zakresu instalacji sanitarnych. Takie działanie stanowi naruszenie art. 7 i 77 § 1 K.p.a., gdyż organ nie wyjaśnił stanu faktycznego w stopniu pozwalającym na wydanie decyzji. Skarżący wskazali także, że termin wykonania obowiązków jest terminem nierealnym, bowiem zaskarżona decyzja została im doręczona w połowie stycznia 2026 r. W odpowiedzi na skargę PWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdził, że w pierwotnym lokalu nr [...]znajdują się trzy lokale mieszkalne: nr [...],[...] i [...], z odrębnymi łazienkami oraz pokojami z aneksami kuchennymi, z instalacjami elektrycznymi podłączonymi do odrębnych skrzynek bezpiecznikowych i z zamontowanymi podlicznikami prądu, odrębnie dla każdego z mieszkań. Za nieuzasadniony uznano zarzut, że nie wskazano podstawy prawnej nakładanego obowiązku. Organ podtrzymał stanowisko, że w niniejszej sprawie stan niezgodności z prawem jest spowodowany naruszeniem przepisów § 93 ust. 5 oraz § 94 i § 141 pkt 2 rozporządzenia. Jak wykazano w treści zaskarżonej decyzji nie jest możliwe doprowadzenie trzech mieszkań do stanu zgodności ze wskazanymi przepisami, zatem robotami naprawczymi została objęta cała wykonana przebudowa w przedmiotowym lokalu. Natomiast podstawa prawna wydanego nakazu została wskazana w sentencji zaskarżonej decyzji ostatecznej. W toku rozprawy w dniu 16 czerwca 2026 r. pełnomocnik organu wskazał, że podstawą prawną do demontażu instalacji wodno-klimatyzacyjnej jest przepis dotyczący likwidacji skutków przebudowy art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. Skoro organ zajmował się przebudową to należało zlikwidować wszystkie jej skutki w tym brak wentylacji. Zakres robót nie jest restrykcyjny, gdyż brak nakazania likwidacji wentylacji w spornych lokalach sprowadzałby się do przebudowania wentylacji w całym budynku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Przedmiotem kontroli sądu w sprawie niniejszej jest decyzja PWINB z 9 stycznia 2026 r. nakazująca skarżącym doprowadzenie lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w Białymstoku do stanu zgodnego z obowiązującymi przepisami, poprzez wykonanie określonych robót budowlanych. Zasadniczy spór w niniejszej sprawie dotyczy tego czy w ww. lokalu mieszkalnym na skutek przebudowy doszło do wydzielenia trzech niezależnych mieszkań (w tym jednego o powierzchni mniejszej niż 25 m2). Skarżący stanęli bowiem na stanowisku, że w lokalu nie doszło do wyodrębnienia oddzielnych mieszkań, a jedynie wewnętrznego podziału funkcjonalnego lokalu. W ich opinii lokal nr [...]wciąż stanowi jedną nieruchomość, zatem w sprawie nie mogły mieć zastosowania przepisy rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Rozstrzygając powyższy spór, sąd opowiedział się w tym względzie za stanowiskiem prezentowanym w sprawie przez organy nadzoru budowlanego, jako odpowiadający prawu. Podstawą prawną zaskarżonej decyzji były przepisy art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r. poz. 418 ze zm.; dalej powoływana jako P.b.) oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r. poz. 1225, ze zm.; dalej powoływane jako rozporządzenie). Organy obydwu instancji, w wyniku poczynionych ustaleń, w szczególności oględzin lokalu mieszkalnego w dniu 3 września 2025 r. przyjęły, że w przedmiotowej sprawie doszło do podziału lokalu mieszkalnego będącego własnością skarżących o pow. 86 m2 - na trzy niezależne mieszkania, posiadające wspólny korytarz wewnętrzny za drzwiami wejściowymi z klatki schodowej. Oceniono, że zakres robót budowlanych stanowi przebudowę z art. 3 pkt 7a P.b. W myśl art. 3 pkt 7a P.b. przebudowa to wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji; w przypadku dróg są dopuszczalne zmiany charakterystycznych parametrów w zakresie niewymagającym zmiany granic pasa drogowego. W ocenie sądu, ze względu na charakter prac przeprowadzonych w ww. lokalu mieszkalnym, które doprowadziły do zmiany układu pomieszczeń w mieszkaniu, mamy do czynienia ze zmianą parametrów związanych z użytkowaniem tego lokalu mieszkalnego (por. wyrok NSA z 16 stycznia 2020 r., II OSK 459/18, orzeczenia przytoczone w niniejszym uzasadnieniu dostępne są w CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Prawidłowo zatem wszczęto postępowanie w przedmiocie przebudowy lokalu mieszkalnego. Przebudowa, zgodnie z art. 29 ust. 4 pkt 1 lit. a P.b. nie wymaga uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, ani uprzedniego zgłoszenia do organu administracji architektoniczno-budowlanej, z wyłączeniem przebudowy przegród zewnętrznych oraz elementów konstrukcyjnych. Także prace dotyczące wykonania instalacji wewnątrz i na zewnątrz użytkowanego budynku, z wyłączeniem instalacji gazowych, w myśl art. 29 ust. 4 pkt 3 lit. d P.b. nie wymagają uprzedniego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę ani zgłoszenia do organu administracji architektoniczno-budowlanej. Mimo wykonania w lokalu skarżących powyższych prac niewymagających dodatkowych procedur, podzielić należy stanowisko organów, że zostały one przeprowadzone niezgodnie z warunkami technicznymi. Jak wynika bowiem z przeprowadzonych oględzin, w wyniku przebudowy lokalu mieszkalnego nr [...]powstały trzy samodzielne lokale mieszkalne w rozumieniu § 3 pkt 9 rozporządzenia i doszło do naruszenia: § 94 rozporządzenia w zakresie minimalnej powierzchni użytkowej – w odniesieniu do lokalu nr [...] o pow. 17,68 m2, który nie ma powierzchni użytkowej wymaganej tą regulacją, tj. 25 m2 oraz § 93 ust. 5 rozporządzenia, albowiem okapy aneksów kuchennych w lokalach nr [...] i nr [...] są podłączone do pionu wentylacji grawitacyjnej w lokalu nr [...]. Również łazienka w lokalu nr [...] nie ma prawidłowo wykonanej wentylacji grawitacyjnej, jako podłączona do wentylacji w lokalu nr [...]. W tym miejscu rację przyznać należy organom, że mają one kompetencje do dokonania weryfikacji i oceny określonych robót budowlanych w mieszkaniu nr [...]przy ul. [...] w Białymstoku, pod kątem ich zgodności z przepisami prawa, nawet w sytuacji, w której tak jak w niniejszej sprawie, mamy do czynienia z pracami, które nie wymagały ani pozwolenia na budowę ani uprzedniego zgłoszenia (por. wyrok WSA w Warszawie z 11 października 2019 r., VII SA/Wa 1168/19 oraz uchwała 7 sędziów NSA z 3 października 2016 r., II OPS 1/16). Skarżący jako właściciele mieszkania nr [...] mieli prawo do przeprowadzenia przebudowy lokalu, w efekcie którego doszło do zmiany układu pomieszczeń w mieszkaniu, ale nie można pominąć faktu, że efekty tych prac muszą być zgodne z przepisami określającymi warunki techniczne, obowiązującymi w momencie przeprowadzenia tych prac. Kwestia ta wynika wprost z § 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, gdzie wyraźnie wskazano, że przepisy rozporządzenia stosuje się przy projektowaniu, budowie i przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków oraz budowli nadziemnych i podziemnych spełniających funkcje użytkowe budynków, a także do związanych z nimi urządzeń budowlanych, z zastrzeżeniem § 135 ust. 10 oraz § 207 ust. 2 rozporządzenia. Nie mamy do czynienia z żadną z sytuacji przewidzianych w § 330 warunków technicznych, zgodnie z którym przepisów rozporządzenia nie stosuje się, z zastrzeżeniem § 2 ust. 1 i § 207 ust. 2, jeżeli przed dniem wejścia w życie rozporządzenia: 1) został złożony wniosek o pozwolenie na budowę lub odrębny wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i wnioski te zostały opracowane na podstawie dotychczasowych przepisów; 2) zostało dokonane zgłoszenie budowy lub wykonania robót budowlanych w przypadku, gdy nie jest wymagane uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę. Ze względu na to, że warunki techniczne mają zastosowanie do szerokiej definicji budynków, w kategorii tej znajdują się także budynki mieszkalne, o których mowa w § 3 pkt 4 rozporządzenia, które podzielone są z kolei na kolejne podkategorie, tj. budynki mieszkalne wielorodzinne i budynki mieszkalne jednorodzinne. Tak więc prawidłowo organy przyjęły, że jeśli skarżący zdecydowali się na dokonanie przebudowy lokalu mieszkalnego znajdującego się w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, to przebudowa ta musi się odbyć z poszanowaniem warunków technicznych. Przesądzenie kwestii dotyczącej kwalifikacji naruszeń ma taką konsekwencję, że postępowanie merytoryczne organów prawidłowo zmierzało do określenia zakresu i sposobu wykonania robót budowlanych mających na celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem trzech samodzielnych lokali mieszkalnych. W tym względzie organy prawidłowo wskazały, że w sytuacji wykonania przebudowy w sposób niezgodny z rozporządzeniem (samowola budowlana z art. 50 ust. 1 pkt 4 P.b.) generalnie wobec braku możliwości doprowadzenia trzech mieszkań do zgodności z przepisami, inwestor powinien być zobowiązany do przywrócenia lokalu do stanu sprzed przebudowy, tj. do stanu wskazanego w projekcie budowlanym - art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b. W sprawie jednak trafnie uwzględniono wyrok WSA w Białymstoku z 5 grudnia 2023 r., II SA/Bk 651/23 w którym przyjęto, że nie ma podstaw prawnych do doprowadzenia mieszkania do stanu zgodnego z pierwotną dokumentacją projektową, wobec faktu, że właściciel lokalu ma prawo do jego dowolnej aranżacji. Dowolna aranżacja układu pomieszczeń w mieszkaniu nie może jednak naruszać przepisów prawa, co oznacza, że należy podjąć próbę doprowadzenia lokalu do zgodności z przepisami bez konieczności przywracania pierwotnego układu pomieszczeń. W uzasadnieniu tego stanowiska sąd ten podkreślił że w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że aby doprowadzić inwestycję do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego powinien stosować środek najmniej restrykcyjny dla strony, ponieważ w żadnym z trybów (legalizacyjnym czy naprawczym) nie chodzi o wymierzenie stronie dolegliwości za naruszenie przepisów prawa budowlanego, tylko uzyskanie stanu zgodnego z prawem. Przy czym stan zgodności z prawem ocenia się wyłącznie na podstawie przepisów prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z 8 marca 2023 r., II OSK 620/20). Dlatego też doprowadzenie do stanu poprzedniego może, ale nie musi się wiązać z koniecznością doprowadzenia mieszkania do stanu zgodnego z dokumentacją projektową budynku. Może zatem polegać na nałożeniu na inwestora obowiązku wykonania określonych robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z obowiązującymi przepisami prawa – art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. Sąd powyższy pogląd w pełni podziela i stwierdza, że zakres robót budowanych nakazanych do wykonania w sprawie niniejszej ma charakter restytucyjny a nie jak wywodzi się w skardze represyjny. Inwestorom nie nakazano bowiem przywrócenia lokalu do stanu sprzed przebudowy, tj. do stanu wskazanego w projekcie budowlanym ale doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Nie mogą mieć znaczenia twierdzenia skarżących, że w istocie nie doszło do wydzielenia trzech mieszkań, a jedynie do wewnętrznego podziału funkcjonalnego lokalu. W tym zakresie przywołać należy regulację § 3 pkt 9 rozporządzenia, z którego wynika, że przez mieszkanie należy rozumieć zespół pomieszczeń mieszkalnych i pomocniczych, mający odrębne wejście, wydzielony stałymi przegrodami budowlanymi, umożliwiający stały pobyt ludzi i prowadzenie samodzielnego gospodarstwa domowego. Prawidłowo organy ustaliły, że w pierwotnym lokalu nr [...]znajdują się trzy lokale mieszkalne: nr [...],[...] i [...], z odrębnymi łazienkami oraz pokojami z aneksami kuchennymi, z instalacjami elektrycznymi podłączonymi do odrębnych skrzynek bezpiecznikowych i z zamontowanymi podlicznikami prądu, odrębnie dla każdego z mieszkań. Wejście do tych lokali odbywa się z klatki schodowej poprzez wspólny korytarz, w którym znajduje się troje drzwi prowadzących do poszczególnych lokali. Z okoliczności niniejszej sprawy wynika też, że każde z trzech mieszkań wynajmowane jest osobno innym najemcom. Powyższe świadczy o tym, że pod kątem funkcjonalnym jeden lokal mieszkalny został podzielony na trzy odrębne lokale. Tym samym zarzut naruszenia § 94 w zw. z § 3 pkt 9 rozporządzenia, nie jest uzasadniony. Oczywistym jest też, że lokal mieszkalny nie musi zawierać tylko jednej łazienki, czy kuchni, niemniej właściciel ma obowiązek przestrzegać obowiązujących przepisów prawa, w tym m.in. przepisów techniczno-budowlanych. Przeprowadzenie prac wymienionych w § 2 ust. 1 warunków technicznych w sposób niezgodny z treścią rozporządzenia stanowi naruszenie obowiązków właściciela lokalu, co wymaga naprawy tego stanu w drodze stosownej procedury. W tym miejscu zwrócić należy również uwagę na treść art. 13 ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz.U. z 2021 r., poz. 1048, dalej: "u.w.l."), w myśl którego właściciel ponosi wydatki związane z utrzymaniem jego lokalu, jest obowiązany utrzymywać swój lokal w należytym stanie, przestrzegać porządku domowego, uczestniczyć w kosztach zarządu związanych z utrzymaniem nieruchomości wspólnej, korzystać z niej w sposób nieutrudniający korzystania przez innych współwłaścicieli oraz współdziałać z nimi w ochronie wspólnego dobra. W zakresie naruszeń dotyczących warunków technicznych organy wypowiedziały się w tej kwestii szczegółowo, zaś z akt postępowania wynika, że doszło do naruszeń w zakresie przestrzegania przepisów rozporządzenia. Przede wszystkim § 93 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia (przepis znajdujący się w rozdziale 7. "Szczególne wymagania dotyczące mieszkań w budynkach wielorodzinnych") wymaga, aby kuchnia lub aneks kuchenny miały zapewnioną prawidłową wentylację. Tymczasem wymóg ten spełnia tylko aneks kuchenny znajdujący się w miejscu dawnej kuchni (mieszkanie nr [...]). Z akt administracyjnych wynika, że aneksy kuchenne w mieszkaniach o nr [...] i [...]zostały podłączone do komina wentylacji grawitacyjnej dedykowanego istniejącej kuchni, czyli do wentylacji grawitacyjnej kuchni w lokalu nr [...]. Również łazienka w lokalu nr [...]nie ma prawidłowo wykonanej wentylacji grawitacyjnej, jako podłączona do wentylacji w lokalu nr [...]. Podkreślenia wymaga, że wykonanie wentylacji w nowopowstałych aneksach kuchennych jest prawnie konieczne (vide § 93 ust. 2 pkt 1). Zgodnie z § 93 ust. 5 rozporządzenia, w przypadku zastosowania okapu kuchennego w kuchni lub w aneksie kuchennym, należy zapewnić podłączenie tego okapu do odrębnego przewodu kominowego. W kwestii mieszkania nr [...] zaistniał także problem jego zbyt małej powierzchni (ok. 17,68 m2), co jest niezgodne z § 94 rozporządzenia, który stanowi, że mieszkanie powinno mieć powierzchnię użytkową nie mniejszą niż 25 m2. Dlatego też wobec powyższego organy zmuszone były nakazać likwidację dwóch dodatkowych aneksów, w tym całkowity demontaż instalacji wodno– kanalizacyjnej wykonanych na potrzeby tych aneksów kuchennych. Organy także miały obowiązek nakazać likwidację dodatkowej łazienki (w lokalu [...]) poprzez całkowity demontaż instalacji wodno-kanalizacyjnych wykonanych na potrzeby tej łazienki i likwidację instalacji wentylacji grawitacyjnej powstałej w celu wentylacji dwóch dodatkowych aneksów kuchennych i dodatkowej łazienki. Zaskarżona decyzja nie naruszyła przy tym prawa właścicieli mieszkania do dowolnej aranżacji mieszkania. Nakazano w niej bowiem tylko doprowadzenie wykonanej aranżacji do stanu zgodnego z prawem. Nieuzasadniony jest przy tym zarzut, że organy nadzoru budowlanego nie wskazały podstawy prawnej nałożonego obowiązku w zakresie demontażu instalacji wodno-kanalizacyjnej. Podstawa ta, zdaniem sądu, wynika z treści art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. i nie wymagała wskazania szczegółowej regulacji z rozporządzenia. Twierdzenia skarżących, jakoby nakazane przez organy nadzoru budowalnego roboty budowlane stanowiły formę ich "ukarania" pozostają wyłącznie w sferze subiektywnych przekonań skarżących i nie znajdują oparcia ani w ustalonym stanie faktycznym ani w obowiązujących przepisach prawa. W toku postępowania nie wykazano bowiem okoliczności, które pozwalałby na przyjęcie, że podejmowane przez organ czynności miały charakter represyjny. Działania organów stanowiły realizację ustawowo określonych obowiązków w zakresie prawa budowalnego, a ich ocena jako przejawu "ukarania" ma charakter wyłącznie polemiczny i nie znajduje obiektywnego uzasadnienia. Jak wcześniej szczegółowo opisano, skarżący zostali zobowiązani jedynie do usunięcia przebudowy, która skutkowała naruszeniem przepisów warunków technicznych. Interwencja organów była konieczna, a decyzja nakazowa, wydana na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 P.b. przywrócić ma stan zgodności z prawem. Organy nakazały jedynie likwidację naruszeń, które pozostawały w sprzeczności z obowiązującymi przepisami. W zakresie przebiegu postępowania administracyjnego, należy uznać, że nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Wbrew zarzutowi skargi PWINB zasadnie utrzymał w mocy decyzję PINB, nie naruszając art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. W sprawie nie doszło także do naruszenia art. 7 i 8 K.p.a. Wypełniono także zawarty w art. 77 § 1 K.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, zaś rozstrzygnięcia podjęto w oparciu o całokształt materiału dowodowego zebranego w sprawie. Nie zachodziła przy tym, zdaniem sądu, konieczność powoływania biegłego z zakresu instalacji sanitarnych celem określenia zakresu robót budowlanych, gdyż organy nadzoru budowlanego posiadają wystarczające kompetencje w zakresie oceny zgodności realizacji inwestycji z przepisami prawa budowlanego i określenia zakresu robót budowlanych celem przywrócenia ich do stanu zgodnego z prawem. Fakt, że skarżący odmiennie oceniają dowody zgromadzone w sprawie i w konsekwencji wyciągają z nich odmienne wnioski, nie oznacza, że wydane w sprawie rozstrzygnięcie jest wadliwe. Organ sprostały również wymogom art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. Przede wszystkim nałożone na inwestorów obowiązki są szczegółowo i precyzyjnie określone, nie budzą wątpliwości. W pkt 1-3 rozstrzygnięcia wskazano zakres prac, jakie powinni przeprowadzić skarżący. W pkt 6 wskazano również termin wykonania nałożonych obowiązków. Organ wyspecjalizowany w dziedzinie budownictwa w ocenie sądu prawidłowo też wykazał, że jedynym możliwym sposobem doprowadzenia lokalu mieszkalnego nr [...]do stanu zgodnego z obowiązującymi przepisami prawa było wykonanie określonych robót budowlanych. Rozstrzygnięcie w tym zakresie prawidłowo oparto o treść art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b., co też wyżej wykazano. Wskazać należy także, że konsekwencje niewykonania w terminie obowiązków nałożonych na skarżących decyzją organu obciążają wyłącznie samych skarżących, bowiem to adresat ostatecznej decyzji administracyjnej jest zobowiązany do jej wykonania w wyznaczonym terminie, o ile decyzja podlega wykonaniu i nie zachodzą przesłanki uzasadniające wstrzymanie jej wykonania. W realiach niniejszej sprawy nie sposób przyjąć, aby termin wyznaczony przez organ do dnia 27 lutego 2026 r. był krótki i uniemożliwiał skarżącym wykonanie nałożonych obowiązków. Nawet przy założeniu, że decyzja została im doręczona dopiero w połowie stycznia 2026 r., pozostawał do ich dyspozycji okres przekraczający miesiąc, który, w ocenie sądu, należało uznać za wystarczający do podjęcia i przeprowadzenia niezbędnych działań zmierzających do wykonania obowiązków wynikających z decyzji. Końcowo wskazać należy, że ocena zaprezentowana w niniejszym uzasadnieniu stanowi zasadniczo powtórzenie stanowiska przedstawionego przez tut. sąd w wyrokach z 5 grudnia 2023 r., II SA/Bk 651/23 oraz z 7 listopada 2024 r. II SA/Bk 256/24, które sąd w składzie obecnym w pełni podziela. W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę należało oddalić. Marta Joanna Czubkowska Barbara Romanczuk Marek Leszczyński