II OZ 606/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Bąkowski po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 10 lutego 2025 r., sygn. akt II SA/Ol 945/24 o odmowie wstrzymania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J.O. na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 listopada 2024 r., nr P.7721.116.2024 11KL w przedmiocie rozbiórki budynku rekreacji indywidualnej postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 10 lutego 2025 r., sygn. akt II SA/Ol 945/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J.O. na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 20 listopada 2024 r., nr P.7721.116.2024 11KL w przedmiocie rozbiórki budynku rekreacji indywidualnej. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. J.O. w skardze na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "WINB") z 20 listopada 2024 r., w przedmiocie nakazania rozbiórki budynku rekreacji indywidualnej, zwarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości, gdyż jej wykonanie powoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia nieodwracalnej szkody w postaci kosztów związanych z rozbiórką tego budynku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Z uwagi na przedmiot sprawy Sąd podniósł, że finalny efekt w postaci rozbiórki nie ma przesądzającego znaczenia dla oceny zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."). Oceny tej nie zmienia fakt, że proces budowlany jest działalnością, która z zasady może łączyć się z możliwością wystąpienia okoliczności i skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., tym bardziej jeżeli mamy do czynienia z nakazem rozbiórki, nawet jeżeli potencjalnie sąd administracyjny może uchylić decyzję o nakazie rozbiórki. W innym wypadku niezależnie od przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. możliwe byłoby wstrzymanie wykonania decyzji administracyjnej w każdej sprawie, jeżeli tylko strona skarżąca złożyłaby do sądu administracyjnego wniosek w tym przedmiocie. Z uwagi na to, niezależnie od przedmiotu sprawy, zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., wymagane jest wykazanie istnienia jednej z dwóch przesłanek, tj. trudnych do odwrócenia skutków lub powstania znacznej szkody. Sąd podniósł, że orzeczenie rozbiórki zawsze łączy się z poniesieniem określonych kosztów jej dokonania. Wobec tego, faktu poniesienia kosztów rozbiórki nie można rozpatrywać w kategoriach znacznej szkody, skoro koszt jest związany z istotą tej decyzji. Charakter znacznej szkody ma taka szkoda, która niesie ze sobą skutki odmienne od tych, które decyzja z reguły wywołuje. Poniesienie kosztów rozbiórki budynku należy zaliczyć do normalnych skutków takiej decyzji. Wobec tego trudno automatycznie uznać, że w stosunku do takiego podmiotu nakaz rozbiórki spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Sąd zaznaczył, że choć we wniosku wskazano na skutki finansowe nakazu rozbiórki, lecz nie wykazano, jakie konkretnie koszty finansowe wywoła wykonanie decyzji, tak aby w ogóle można było mówić o nieodwracalnych skutkach lub znacznej szkodzie. Ponadto, skarżąca nie uprawdopodobniła, jaka jest jej sytuacja materialna. Nie można więc stwierdzić, że rzeczywiście wykonanie zaskarżonej decyzji przekracza możliwości finansowe skarżącej w takim stopniu, że wiązałoby się z wyrządzeniem jej znacznej szkody materialnej. Uwzględniając powyższe Sąd stwierdził, że skarżąca nie wykazała, jak rozbiórka przedmiotowego budynku – domku letniskowego wpłynęłaby na jej stan majątkowy, czy i jakie kwoty musiałaby przeznaczyć na wykonanie rozbiórki w sposób zgodny z decyzją i odpowiadający obowiązującym w tym zakresie przepisom prawa. Nie przedstawiła okoliczności bezpośrednio dotyczącej jej sytuacji, w postaci np. oszacowania kosztów rozbiórki i wartości budynku, własnej sytuacji majątkowej. Dopiero takie informacje, uprawdopodobnione odpowiednimi dokumentami, pozwoliłyby ocenić, czy rzeczywiście istnieją w tej sprawie przesłanki wskazane w art. 61 § 3 p.p.s.a., w szczególności niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącej znacznej szkody finansowej. Z podnoszonej we wniosku argumentacji można jedynie wywieść ogólny wniosek, że rozbiórka skutkuje utratą środków finansowych wydatkowanych na rozebranie budynku, co jak wyjaśniono, jest normalnym i przewidywalnym skutkiem tego rodzaju decyzji. Zażalenie na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła J.O., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając je w całości oraz zarzucając mu naruszenie prawa procesowego, tj. art. 61 § 3 p.p.s.a. przez jego błędną wykładnie przejawiająca się w uznaniu, iż w niniejszej sprawie przy demontażu budynku rekreacji indywidualnej brak jest trudnych do odwrócenia skutków, podczas gdy rozbiórka wskazanego tymczasowego obiektu budowlanego wiąże się z istotną lub trwałą zmianą rzeczywistości, pociągającą za sobą znaczne nakłady finansowe. Żaląca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia przez wstrzymanie wykonalności decyzji Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 20 listopada 2024 r., znak: P.7721.116.2024 11KL, ewentualnie uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu powołana została w celu ochrony tymczasowej przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla strony wywołać wykonanie takiego aktu, zanim zostanie on zbadany przez sąd administracyjny pod kątem jego legalności. Ochrona tymczasowa ma służyć temu, aby w okresie do rozpatrzenia skargi strona, z uwagi na skutki, jakie może wywołać wykonanie zaskarżonego aktu, nie poniosła znacznej szkody lub by nie doszło do wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z 14.11.2018 r., sygn. akt II OZ 1129/18). Ochrona tymczasowa w toku postępowania sądowoadministracyjnego ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadku zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. (zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków). Nie chodzi przy tym o jakiekolwiek skutki i jakąkolwiek szkodę, ale o szkodę i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu. W każdej tego typu sprawie musi być zatem zbadana kwestia zaistnienia przesłanek do zastosowania ochrony tymczasowej w kontekście konkretnych okoliczności sprawy i argumentacji skarżącego. Skarżąca, ograniczając się do stwierdzenia, że brak wstrzymania decyzji "wygeneruje dodatkowe obciążenie finansowe dla skarżącej", a w efekcie "będzie skutkowało niepowetowaną szkodą dla majątku skarżącej" w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie wykazała przesłanek do zastosowania ochrony tymczasowej. Z zasady wykonanie decyzji rozbiórkowych prowadzi do trudnych do odwrócenia skutków, jednakże obowiązek uprawdopodobnienia zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. spoczywa na wnioskodawcy. Przedmiotowy wniosek oraz zażalenie, prócz samego żądania wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz ogólnych okoliczności dotyczących poniesienia ewentualnej szkody, nie zawiera argumentacji, która mogłaby wskazywać na możliwość wystąpienia niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.