II OZ 598/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 21 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Y. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 1572/20 o odrzuceniu skargi Y. K. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 4 maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenie niedopuszczalności odwołania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z dnia 8 marca 2021 r. IV SA/Wa 1572/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Y. K. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 4 maja 2020 r. w przedmiocie stwierdzenie niedopuszczalności odwołania. Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie sprawy: W związku z wniesieniem skargi na ww. postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 4 maja 2020 r., na mocy zarządzenia z dnia 11 stycznia 2021 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez wskazanie własnego numeru PESEL lub złożenie oświadczenia, że skarżącemu nie został nadany numer PESEL, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis zarządzenia z 11 stycznia 2021 r. został doręczony skarżącemu 18 lutego 2021 r., zaś zakreślony termin do uzupełniania braku formalnego skargi upłynął 25 lutego 2021 r. W dniu 24 lutego 2021 r. skarżący wniósł o przedłużenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Jednocześnie pełnomocnik skarżącego złożył oświadczenia, że "skarżący może nie posiadać nadanego numeru PESEL". W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożona skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". Przyczyną odrzucenia skargi było nieuzupełnienie przez skarżącego, we wskazanym terminie, numeru PESEL bądź złożenia oświadczenia o jego nienadaniu. Zdaniem Sądu pełnomocnik skarżącego jednoznacznie nie wskazał, czy skarżący posiada numer PESEL czy ten numeru tego nie posiada. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, zaskarżając je w całości i domagając się zwolnienia skarżącego z kosztów postępowania. Postanowieniu temu zarzucono naruszenie: 1/ art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez zastosowanie nadmiernego rygoryzmu skutkującego odrzuceniem skargi, co w konsekwencji pozbawiło skarżącego prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd, ze względu na to, że brak numeru PESEL skarżącego, który jest cudzoziemcem stanowił brak nieistotny, który mógł zostać uzupełniony w trakcie postępowania oraz ze względu na oświadczenie pełnomocnika skarżącego, który z ostrożności procesowej wniósł o uznanie, że skarżący ze względu na fakt bycia cudzoziemcem takiego numeru może nie posiadać; 2/ art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi wskutek przyjęcia, że skarżący nie wykonał w sposób prawidłowy zarządzenia z dnia 11 stycznia 2021 r. ze względu na to, iż nie wskazał jednoznacznie czy skarżący posiada numer PESEL czy też numeru PESEL nie posiada, tymczasem gdy pełnomocnik skarżącego wniósł z ostrożności procesowej o uznanie, że takiego numeru skarżący nie posiada oraz wskazał szczególne okoliczności wynikające z braku kontaktu ze skarżącym; Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie co do zasady zasługiwało na uwzględnienie. Pismo procesowe strony powinno spełniać określone warunki formalne, bez których nie można mu nadać prawidłowego biegu. Wymogi formalne składanych pism uregulowane zostały w art. 46 p.p.s.a. Stosownie zaś do art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., poza elementami wymienionymi w § 1 tego przepisu pismo strony powinno ponadto zawierać, w przypadku, gdy jest pierwszym pismem w sprawie - numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. Brzmienie tego przepisu zostało ustalone ustawą z dnia 12 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 934). Zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Przepis ten stosuje się do skargi, stosownie bowiem do art. 57 § 1 p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Zgodnie zaś z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. nieuzupełnienie w terminie braków formalnych skargi, o których mowa w tych przepisach, skutkuje odrzuceniem skargi. Z akt sprawy wynika, że na mocy zarządzenia z dnia 11 stycznia 2021 r. pełnomocnik skarżącego został wezwany do uzupełnienia braków skargi, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi, poprzez wskazanie numeru PESEL lub złożenie oświadczenie, że skarżącemu nie został nadany numer PESEL. Wezwanie doręczono na adres pełnomocnika 18 lutego 2021 r. (k. 29). W dniu 24 lutego 2021 r., a więc w terminie otwartym do uzupełnienia braku, pełnomocnik skarżącego wniósł o przedłużenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi, wskazując na brak kontaktu ze skarżącym. Jednocześnie pełnomocnik oświadczył, że wg jego wiedzy skarżący może nie posiadać numeru PESEL. W pierwszej kolejności wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny przychyla się do stanowiska Sądu pierwszej instancji, iż termin do uzupełnienia braków, o którym mowa w art. 49 § 1 p.p.s.a, jako termin ustawowy nie podlega przedłużeniu (por. postanowienie NSA z 15.12.2020 r. I GZ 347/20; postanowienie NSA z 25.09.2019 r. II OZ 802/19). A zatem wniosek o przedłużenie terminu do uzupełnienia braku formalnego nie mógł odnieść skutku. Niemniej jednak, w okolicznościach sprawy niniejszej przyjąć należy, że pełnomocnik skarżącego wypełnił wezwanie co do uzupełnienia braku. Pismem z dnia 15 lutego 2021 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braków skargi poprzez wskazanie numeru PESEL skarżącego lub złożenia oświadczenia, że skarżącemu nie został nadany numer PESEL. W reakcji na powyższe pełnomocnik oświadczył, że wedle jego wiedzy na dzień składania pisma skarżący może nie posiadać nadanego numeru PESEL. W okolicznościach sprawy niniejszej, przyjąć zatem należy, że pełnomocnik wykonał wezwanie, składając oświadczenie wedle jego wiedzy. W tej sytuacji jaka miała miejsce w sprawie niniejszej, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, odrzucenie skargi jawi się jako przejaw zbytniego rygoryzmu proceduralnego. Nie można tracić z pola widzenia konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), które - w powiązaniu z nakazem wykładni prokonstytucyjnej - prowadzi do odrzucenia wyników wykładni zbyt rygorystycznej, zamykającej stronie drogę do rozpoznania jej sprawy przez sąd przez nadmierny formalizm. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.