II OSK 1785/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Chlebny po rozpoznaniu w dniu 21 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku G. C. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej G. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lutego 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 2505/20 oddalającego skargę G. C. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji

Wyrokiem z dnia 24 lutego 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 2505/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę G. C. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] czerwca 2020 r. w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na to, że jej wykonanie spowoduje wyrządzenie znacznej szkody i trudne do odwrócenia skutki. Cudzoziemiec wskazał, że w każdej chwili istnieje możliwość jego wydalenia z Polski. W konsekwencji nie będzie miał wówczas możliwości uczestniczenia w postępowaniu sądowym. Zdaniem cudzoziemca, nawet jeżeli został ustanowiony pełnomocnik, to nie powoduje to automatycznie, że strona zostaje pozbawiona możliwości osobistego udziału w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 1. Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego zarządzenia nie zasługuje na uwzględnienie. 2. Stosownie do art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w część aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Stwierdzić przy tym należy, że dopuszczalne jest wstrzymanie wykonania decyzji na podstawie powyższego przepisu w postępowaniu wszczętym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku oddalającego skargę na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. (uchwała NSA z 16 kwietnia 2007 r. sygn. akt I GPS 1/07, cbois). W rozpoznawanej sprawie Sąd nie znalazł jednak podstaw do uwzględnienia wniosku. 3. W orzecznictwie sądów administracyjnych uznaje się, że warunkiem udzielenia ochrony tymczasowej jest wskazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ciężar uprawdopodobnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa na stronie, która wywodzi skutki prawne ze swych twierdzeń. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności. Sąd ma natomiast obowiązek zbadać, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Okoliczności wskazane we wniosku muszą mieć charakter konkretny i zindywidualizowany, pozwalający ustalić, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do danego wnioskodawcy (postanowienie NSA z 26 marca 2014 r., sygn. akt II OZ 285/14, cbois). W rozpoznawanym wniosku skarżący wskazał, że w każdej chwili istnieje możliwość jego wydalenia z Polski. Wskazać należy, że cudzoziemiec, któremu odmówiono udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy jest zobowiązany opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja w tym przedmiocie stała się ostateczna, a w przypadku wydania decyzji przez organ wyższego stopnia, od dnia, w którym decyzja ostateczna została cudzoziemcowi doręczona (art. 299 ust. 6 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach). Podkreślić jednakże trzeba, że opuszczenie terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez cudzoziemca ma charakter dobrowolny. Jeżeli tego nie uczyni w określonym terminie, co do zasady, zostanie wszczęte postępowanie w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu, w ramach którego może zostać wydana decyzja o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu (art. 302 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach). Dopiero decyzja o zobowiązaniu do powrotu będzie podlegała przymusowemu wykonaniu, w warunkach określonych w art. 329 ustawy o cudzoziemcach. Zaskarżona decyzja o odmowie udzielenia zgody na pobyt czasowy nie zawiera rozstrzygnięcia w postaci orzeczenia o wydaleniu skarżącego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a zatem bezpośrednim jej skutkiem nie jest wydalenie cudzoziemca (postanowienie NSA z dnia 17 marca 2020 r., sygn. akt II OZ 261/20). W związku z takim stanem rzeczy w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi potrzeba udzielenia ochrony tymczasowej. Skutek na jaki powołuje się skarżący nie jest bezpośrednio związany z wykonaniem zaskarżonej decyzji, lecz decyzji w przedmiocie zobowiązania do powrotu. Zauważyć również należy, że wstrzymanie wykonania dotyczy tylko takich aktów, które nadają się do wykonania. Wydanie zaskarżonej decyzji nie wiąże się dla strony z obowiązkiem działania, zaniechania, czy też nakazem znoszenia zachowania innych podmiotów. W orzecznictwie (zob. postanowienia z 12.11.2019 r. sygn. akt II OZ 1018/19, z 18.12.2019 r. sygn. akt II OZ 1145/19, z 21.01.2020 r. sygn. akt II OZ 1201/19) ugruntowany jest pogląd, że decyzja o odmowie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy nie wywołuje żadnych skutków materialnych, nie nakłada na jego adresata obowiązków, a organy administracji publicznej nie mają możliwości użycia przymusu państwowego do doprowadzenia do stanu zgodnego z treścią zaskarżonej decyzji. Skutkiem takiej decyzji nie jest nakaz opuszczenia kraju (jak ma to miejsce w decyzji o zobowiązaniu do powrotu) a jedynie brak nabycia określonego prawa pozwalającego na zalegalizowanie pobytu. Skarżący nie traci wcześniej uzyskanego uprawnienia lecz nie nabywa nowego, o uzyskanie którego się ubiegał. Nielegalny pobyt skarżącego w związku z decyzją odmowną nie wynika z tej decyzji, ale z przepisu prawa i nie jest negatywnym skutkiem tej decyzji. Wobec powyższego charakter decyzji o odmowie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy wskazuje, że nie nadaje się ona do wykonania i z tego powodu można było odmówić jej wstrzymania. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjnych, działając na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.