II OZ 551/26

Dnia 28 maja 2026 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2026 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia I. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 18 lutego 2026 r., sygn. akt II SA/Lu 19/26 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi I. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 3 listopada 2025 r., znak: SKO.41/2088/Ll/2025 w przedmiocie opłaty planistycznej postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 18 lutego 2026 r., sygn. akt II SA/Lu 19/26, Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Lublinie odmówił I. K. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie (SKO lub Kolegium) z 3 listopada 2025 r., znak: SKO.41/2088/Ll/2025, w przedmiocie opłaty planistycznej. W uzasadnieniu powyższego postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że I. K. w złożonej przez siebie skardze na ww. decyzję Kolegium w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty planistycznej w wysokości 28.119,60 zł, wniosła o wstrzymanie jej wykonania. W uzasadnieniu skargi omówiła obszernie zarzuty dotyczące zaskarżonej decyzji, natomiast w zakresie wniosku o wstrzymanie wskazała ogólnie na "znaczną kwotę i ryzyko trudnych do odwrócenia skutków". Sąd pierwszej instancji odmawiając uwzględnienia wniosku stwierdził, że skarżąca w ogóle nie wykazała, by zachodziły przesłanki wymienione w powyższym przepisie, a jej argumenty dotyczą wyłącznie legalności zaskarżonej decyzji, czego sąd administracyjny nie bierze pod uwagę rozpatrując wniosek o wstrzymanie. Sąd ten zwrócił uwagę, że skarżąca nie wskazała jaki majątek posiada, w tym oszczędności, jakie ma dochody, jakie wydatki ponosi, co dałoby temuż sądowi możliwość ocenić, czy niezwłoczne uiszczenie ustalonej opłaty wyrządzi jej szkodę w znacznych rozmiarach. Ponadto, w razie korzystanego dla skarżącej wyroku, kwota podlegać będzie zwrotowi, a więc nie można mówić o nieodwracalnych skutkach wykonania decyzji. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca zarzucając: 1) niezasadne nieuwzględnienie ryzyka "szkody trudnej do odwrócenia" – sąd uzasadnił odmowę wstrzymania wykonania decyzji wskazując, że skarżąca nie przedstawiła swojej sytuacji materialnej; jest to nieuzasadnione, gdyż ryzyko powstania szkody trudnej do odwrócenia wynika wprost z wysokiej kwoty ujętej w decyzji – 28 119,60 zł – oraz charakteru opłaty jako daniny publicznoprawnej, której natychmiastowe uiszczenie może poważnie ograniczyć dysponowanie środkami finansowymi; przy znacznym obciążeniu finansowym strony wstrzymanie wykonania decyzji jest uzasadnione, niezależnie od szczegółowego wykazania sytuacji majątkowej; 2) niedostateczne uwzględnienie interesu strony – sąd pominął fakt, że natychmiastowe wykonanie decyzji powoduje realne obciążenie finansowe w wysokości kilkudziesięciu tysięcy złotych, co może doprowadzić do ograniczenia możliwości finansowych skarżącej oraz do powstania szkody majątkowej trudnej do odwrócenia, nawet jeśli w przyszłości decyzja zostanie uchylona; zgodnie z zasadami prawa administracyjnego i orzecznictwem sądów administracyjnych, interes strony wymaga w takich przypadkach zastosowania zabezpieczenia w postaci wstrzymania wykonania decyzji; 3) nieprzestrzeganie zasady proporcjonalności – wstrzymanie wykonania decyzji nie jest środkiem nadzwyczajnym, lecz standardowym środkiem ochrony interesu strony w postępowaniach, w których istnieje ryzyko istotnej szkody majątkowej; sąd, odmawiając wstrzymania wykonania decyzji, naruszył zasadę proporcjonalności poprzez nieuwzględnienie realnej wysokości opłaty i potencjalnych skutków jej natychmiastowego uiszczenia; 4) nieodpowiednia ocena charakteru decyzji jako obciążenia publicznoprawnego – opłata planistyczna stanowi obciążenie o charakterze daniny publicznej, które nie jest porównywalne z zobowiązaniami cywilnoprawnymi, ponieważ jej natychmiastowe wykonanie może prowadzić do powstania trudnych do odwrócenia skutków finansowych. W związku z powyższym skarżąca wnosi o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Kolegium, utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza Poniatowej z 23 kwietnia 2025 r., w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty planistycznej, do czasu zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego. Zdaniem skarżącej w przypadku uwzględnienia skargi w ostatecznym rozstrzygnięciu, zwrot uiszczonej opłaty nie rekompensuje pełnej straty poniesionej w związku z utratą możliwości dysponowania środkami w tym czasie (np. odsetki, utrata możliwości inwestycyjnych, utrudnienia w gospodarowaniu majątkiem). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 61 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2026, poz. 143, Ppsa) wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy (art. 61 § 3 Ppsa). Ochrona tymczasowa w toku postępowania sądowoadministracyjnego ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana wyłącznie w razie zaistnienia w/w przesłanek z art. 61 § 3 Ppsa. W każdej tego typu sprawie musi być zbadana kwestia ich wystąpienia w kontekście okoliczności sprawy i argumentacji strony skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd sądu pierwszej instancji, że wnioskująca nie wykazała przesłanek do zastosowania ochrony tymczasowej w przedmiotowej sprawie, zaś powołanie się na ogólnikowe konsekwencje finansowe wobec braku wskazań co do sytuacji finansowej skarżącej, nie może uzasadniać uznania, że przesłanki do zastosowania ochrony tymczasowej zostały spełnione. W sytuacji gdy skarżąca nie wskazuje we wniosku na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, ani tych przesłanek nie uzasadnia, to nie jest obowiązkiem sądu poszukiwanie tych okoliczności (por. postanowienie NSA z 10 października 2013 r., I OZ 876/13, LEX nr 1432381). Ogólne stwierdzenia oraz argumentację odnoszącą się do samej wysokości nałożonej opłaty planistycznej, należało uznać jedynie za polemikę z prawidłowym stanowiskiem sądu pierwszej instancji oraz wyraz tego, że skarżąca nie przedstawiła adekwatnych informacji obrazujących jej rzeczywistą i aktualną sytuację finansową. Powołanie się na wysokość opłaty planistycznej wobec braku dookreślenia sytuacji finansowej wnioskującej, nie może uzasadniać uznania, że przesłanki do zastosowania ochrony tymczasowej zostały spełnione. Powołane zaś w zażaleniu twierdzenia o tym, że w przypadku uwzględnienia skargi w przypadku uwzględnienia skargi w ostatecznym rozstrzygnięciu, zwrot uiszczonej opłaty nie rekompensuje pełnej straty poniesionej w związku z utratą możliwości dysponowania środkami w tym czasie (np. odsetki, utrata możliwości inwestycyjnych, utrudnienia w gospodarowaniu majątkiem), nie stanowią o niebezpieczeństwie powstania trudnych do odwrócenia skutków czy znacznej szkody, o których mowa w art. 61 § 3 Ppsa. Jest przy tym notoryjne, że ustalenie opłaty nastąpiło ze zbyciem przez skarżącą nieruchomości, zatem w związku z uzyskaniem oznaczonej kwoty pieniężnej. Ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji i pozbawienie statusu ostateczności decyzji w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty planistycznej rodzić będzie po stronie właściwego organu obowiązek zwrotu należnej kwoty. Przedmiotowy wniosek, oprócz samego żądania wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz powołanych w zażaleniu lakonicznych i ogólnie wskazanych okoliczności nie zawiera argumentacji, która mogłaby wskazywać na możliwość wystąpienia niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 Ppsa. Z tych też względów przytoczone w zażaleniu zarzuty należy uznać za niezasadne. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa, orzekł jak w sentencji.