II OZ 538/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 26 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lipca 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 993/23 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 22 lutego 2023 r. znak [...] w przedmiocie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 26 lipca 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 993/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę M. K. na postanowienie Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 22 lutego 2023 r. znak [...] w przedmiocie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy i zwrócił mu uiszczony wpis od skargi. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał, że pismem z 14 czerwca 2023 r. wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełniania braków formalnych skargi przez złożenie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi. Braki te miały zostać uzupełnione w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwanie zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 20 czerwca 2023 r. Wyznaczony termin upłynął w dniu 27 czerwca 2023 r. Pełnomocnik skarżącego żądany brak formalny skargi nadesłał przy piśmie z 3 lipca 2023 r., które nadano w placówce pocztowej w dniu 29 czerwca 2023 r. a zatem z uchybieniem terminu. W związku z czym Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), odrzucił skargę. Zażaleniem M. K. zaskarżył powyższe postanowienie zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, wypełniające przesłankę nieważności postępowania z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., a to przepisów art. 49 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji RP poprzez bezpodstawne odrzucenie skargi podczas gdy w chwili orzekania nie istniały braki formalne, których nie uzupełniłaby strona, uprawniające do takiego odrzucenia; błędne przyjęcie, że brak wykazania w wyznaczonym terminie umocowania do złożenia skargi przez pełnomocnika skarżącego daje podstawy do odrzucenia skargi, podczas gdy co najwyżej mógł on dowodzić, że skarga została podpisana przez osobę nieuprawnioną do jej wniesienia (niebędącą pełnomocnikiem), co z kolei implikowało konieczność wezwania strony, przed ewentualnym odrzuceniem skargi, do uzupełnienia braku formalnego poprzez podpisanie skargi, tj. przedwczesne i bezpodstawne odrzucenie skargi; bezpodstawne odrzucenie skargi z powodu braku pełnomocnictwa, które nie jest nieodzownym i koniecznym elementem skargi do WSA (skargę może złożyć strona samodzielnie); odrzucenie skargi niepodpisanej przez osobę umocowaną bez uprzedniego wezwania zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. warunkującego takie odrzucenie, czym łącznie pozbawiono skarżącego możności obrony swoich praw i konstytucyjnego prawa do sądu. Z uwagi na powyższe w zażaleniu wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 34 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.), strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. W myśl art. 35 § 1 p.p.s.a., pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również małżonek, rodzeństwo, wstępni lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. Stosownie zaś do art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a., każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem (art. 46 § 3 p.p.s.a.). Pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa (art. 37 § 1 zd. 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Przepis ten stosuje się do skargi, stosownie bowiem do art. 57 § 1 p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Zgodnie zaś z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. nieuzupełnienie w terminie braków formalnych skargi, o których mowa w tych przepisach, skutkuje odrzuceniem skargi. Z akt przedmiotowej sprawy wynika, iż w związku z brakiem formalnym skargi do pełnomocnika skarżącego wystosowano wezwanie do złożenia pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwanie skutecznie doręczono pełnomocnikowi w dniu 20 czerwca 2023 r., a zatem siedmiodniowy termin do uzupełnienia powyższego braku formalnego upływał skarżącemu z dniem 27 czerwca 2023 r. Kwestią niesporną jest, że przedmiotowego wezwania pełnomocnik skarżącego nie wypełnił w ww. terminie bowiem przesyłkę zawierającą stosowne pełnomocnictwo nadał w urzędzie pocztowym dopiero 29 czerwca 2023 r. Zasadnie w tych okolicznościach Sąd pierwszej instancji odrzucił przedmiotową skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska pełnomocnika w kwestii obowiązku Sądu pierwszej instancji wezwania samego skarżącego do uzupełnienia braku formalnego skargi. Skoro skarga została sporządzona i wniesiona przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego, który wskazał w skardze, że zastępuje skarżącego, to Sąd pierwszej instancji, w świetle art. 37 § 1 w zw. z art. 46 § 3 i art. 49 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. prawidłowo wezwał pełnomocnika do przedłożenia pełnomocnictwa i nie był zobowiązany – z uwagi na nieusunięcie przez niego w wyznaczonym terminie braku formalnego skargi – do wzywania samego skarżącego do podpisania środka zaskarżenia. Wezwanie skarżącego do podpisania skargi osobiście prowadziłoby do uprzywilejowania stron korzystających z usług profesjonalnych pełnomocników względem stron, które z takiej możliwości nie korzystają. W przypadku stron, które występują przed sądem administracyjnym bez pełnomocnika profesjonalnego, skarga, której brak formalny (np. w postaci braku podpisu pod skargą) nie zostanie uzupełniony w wyznaczonym terminie, zostanie odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. bez ponownego wezwania. Posiadanie profesjonalnego pełnomocnika ma być dla strony korzyścią ze względu na posiadaną przez tego pełnomocnika wiedzę i doświadczenie zawodowe, a nie dlatego, że stwarza dla sądu dodatkowe obowiązki względem obowiązków wobec stron, które takiego pełnomocnika nie mają (zob. postanowienia NSA: z 30 sierpnia 2022 r., II OZ 459/22; z 5 lipca 2022 r., II OZ 403/22; z 9 marca 2022 r., I OZ 71/22; z 23 maja 2017 r., II GZ 367/17; z 28 lipca 2021 r., II OZ 422/21). Nie można również podzielić stanowiska pełnomocnika skarżącego, wskazującego na naruszenie zasad zagwarantowanych przez art. 45, art. 77 i art. 78 Konstytucji RP. W rozpoznawanej sprawie, mając na uwadze dobro prawem chronione, jakim jest prawo do sądu, pełnomocnikowi skarżącego umożliwiono uzupełnienie braku formalnego wniesionej skargi wzywając go do złożenia dokumentu pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu, jednak pełnomocnik skarżącego nie skorzystał z takiej możliwości. Podkreślić należy, że niestaranne działanie pełnomocnika obciąża stronę postępowania i jest traktowane jako jej zaniedbanie. Zwrócić należy także uwagę, że w aktach sprawy wprawdzie znajdowały się złożone uprzednio dokumenty pełnomocnictw udzielonych pełnomocnikowi przez skarżącego, niemniej z pełnomocnictw tych nie wynikało czy pełnomocnik ten jest osobą uprawnioną w świetle p.p.s.a. do występowania przed sądami administracyjnymi w imieniu skarżącego, a co za tym idzie przedmiotowa skarga nie mogła otrzymać prawidłowego biegu. Reasumując, Sąd pierwszej instancji prawidłowo w okolicznościach przedmiotowej sprawy odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. wobec nieuzupełnienia braków formalnych skargi w terminie. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.