II OZ 528/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 9 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia X i Y na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 25 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 98/21 odmawiające przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi X i Y na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić termin do uzupełnienia braków formalnych skargi.

Postanowieniem z dnia 25 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 98/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił X i Y przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych ich skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...]. W uzasadnieniu powyższego postanowienia wskazano, że podnoszoną przez skarżących przyczyną uchybienia terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi było pogorszenie się ich stanu zdrowia od 24 lutego 2021 r., wskazujące na zakażenie koronawirusem. Y uzyskał pozytywny wynik na obecność wirusa SARS-CoV-2 w dniu 26 lutego 2021 r., a X pozytywny wynik na obecność ww. wirusa uzyskała 1 marca 2021 r. Powyższe spowodowało skierowanie skarżących na izolację domową. Skarżący podkreślili przy tym, że oboje zakażenie ww. wirusem przechodzili bardzo ciężko i to zanim jeszcze uzyskali pozytywne wyniki badań, co przełożyło się na problemy logistyczne i pogorszenie się ich stanu psychicznego, które to okoliczności zbiegły się z otrzymanym wezwaniem do usunięcia braków skargi. Odmawiając przywrócenia skarżącym terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi Sąd wskazał w pierwszej kolejności, że równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu nie dokonano czynności, których skarżący nie wykonali w terminie – do wniosku nie dołączono bowiem numerów PESEL i odpisów skargi. Ponadto, zdaniem Sądu, skarżący nie uprawdopodobnili okoliczności, wskazujących na brak po ich stronie winy w uchybieniu terminowi. Sąd wskazał bowiem, że na okoliczność zaistnienia nagłej choroby uniemożliwiającej prowadzenie spraw i dokonywanie czynności, powinno być przedstawione zaświadczenie lekarskie. Zdaniem Sądu, świadomość złego stanu zdrowia i związanych z tym ograniczeń nakazywała osobie należycie dbającej o własne sprawy i interesy, odpowiednio zorganizować kwestię bieżącego udzielania odpowiedzi na przychodzące pisma sądowe, np. przez ustanowienie pełnomocnika lub zwrócenie się do Sądu o przyznanie takiego pełnomocnika w ramach prawa pomocy. Poniechanie tych czynności wskazuje na niedochowanie przez skarżących należytej staranności. Ponadto, w ocenie Sądu, przed skierowaniem na izolację skarżący mogli zadośćuczynić wezwaniu. Zażaleniem X i Y zaskarżyli powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie w całości, względnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 195 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) poprzez nieprzekazanie akt sprawy wraz z zażaleniem Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu mimo, iż taki obowiązek wynikał z przepisów postępowania oraz błędne rozpoznanie zażalenia wniesionego przez skarżących wyłącznie jako wniosku o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi, podczas gdy pismo skarżących było zażaleniem, zawierającym jedynie wniosek o przywrócenie terminu z zaznaczeniem, iż jest to wniosek ewentualny i złożony wyłącznie z ostrożności procesowej, na wypadek nieuwzględnienia zażalenia; przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 195 § 2 p.p.s.a. poprzez rozpoznanie pisma skarżących na posiedzeniu niejawnym mimo braku uchylenia zaskarżonego postanowienia i rozpoznania sprawy na nowo, podczas gdy zgodnie z treścią tego przepisu tylko "jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo", a w niniejszej sprawie okoliczność taka nie miała miejsca; przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, które w konsekwencji doprowadziło do dokonania przez Sąd błędnych ustaleń faktycznych w sprawie poprzez przyjęcie, że ze zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego wynika, że skarżący wraz ze złożeniem wniosku ewentualnego o przywrócenie terminu na uzupełnienie braków formalnych skargi tego obowiązku jednocześnie nie dopełnili, podczas gdy skarżący zostali wezwani do uzupełnienia braków formalnych zażalenia i poprzez nadanie listu poleconego w dniu 27.04.2021 r. złożyli wymaganą ilość odpisów pisma wraz z załącznikami i numerami PESEL; przepisów postępowania, tj. art 86 p.p.s.a. w zw. z naruszeniem przepisu art. 34 pkt 1,2,3 i 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. 2020 poz. 1845) mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez błędne uznanie, iż skarżący nie dochowali należytej staranności w dbałości o swoje interesy i powinni odpowiednio zorganizować kwestię bieżącego udzielania odpowiedzi na przychodzące pisma sądowe np. poprzez ustanowienie pełnomocnika lub zwrócenie się do Sądu o przyznanie takiego pełnomocnika w ramach pomocy, podczas gdy zgodnie z ww. przepisem art. 34 pkt 1, 2, 3 i 4 osoby przebywające na obowiązkowej kwarantannie, w tzw. izolacji w warunkach domowych, mają ustawowy zakaz opuszczania miejsca izolacji - wobec powyższego skarżący przebywając w obowiązkowej izolacji z zakazem jej opuszczania wbrew twierdzeniom Sądu nie mieli możliwości ani ustanowienia pełnomocnika, ani zwrócenia się do Sądu z korespondencją; przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że skoro skarżący w dniu 18 lutego 2021r. odebrali wezwania do usunięcia braków formalnych skargi to pozostawał pewien interwał czasowy zanim zostali skierowani na izolację, w którym to mogli podejmować czynności żeby zadośćuczynić wezwaniu sądu do usunięcia braków skargi - podczas gdy zgodnie z przepisami p.p.s.a. skarżącym przysługuje prawo do pełnego terminu na dokonanie tych czynności, nie tylko do jego części, a nie było winą ani zamiarem skarżących, że pewna część tego terminu przypadła na ich obowiązkową izolację i czas choroby. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie zaś z art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Podkreślenia wymaga fakt, iż instytucja uprawdopodobnienia jest dalece mniej rygorystyczna niż udowodnienie danej okoliczności. Oznacza to, iż samo wykazanie zdarzenia lub faktu, który wskazuje na prawdopodobieństwo braku winy, winno być wystarczającym dla uznania, iż zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu, o jakich mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a. Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy zostanie uprawdopodobniony brak winy. Przy ocenie czy uchybienie terminu było zawinione należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Skoro art. 86 § 2 p.p.s.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu jest więc dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności podnoszone przez skarżących uprawdopodabniają brak ich winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych przedmiotowej skargi. Przedstawiona argumentacja w zakresie uchybienia terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi z uwagi na zakażenie wirusem SARS-CoV-2 w okresie biegu terminu do ich uzupełnienia, poparta informacjami Centrum e-Zdrowia z dnia 13 kwietnia 2021 r. o pobycie skarżących w izolacji domowej (Y od dnia 26.02.2021 r. do 07.03.2021r., X od 01.03.2021 r. do 10.03.2021 r.), uprawdopodabnia w sposób dostateczny tezę, że do uchybienia terminu doszło wskutek okoliczności niezawinionych przez skarżących. Naczelny Sąd Administracyjny dał wiarę twierdzeniom, że bezpośrednią przyczyną uchybienia terminowi była nagła choroba skarżących wywołana zakażeniem wirusem SARS-CoV-2, czego następstwem była decyzja o skierowaniu skarżących na izolację domową. Stwierdzone natomiast przez skarżących objawy chorobowe świadczące o zakażeniu się koronawirusem i to w szczytowym okresie wzrostu zachorowań w Polsce, uprawdopodabniają podnoszoną przez nich okoliczność braku możliwości – ze względów bezpieczeństwa – skorzystania z pomocy osób trzecich w zakresie uzupełnienia przedmiotowych braków skargi. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że niedochowanie przez skarżących terminu było w rozpatrywanym przypadku niezawinione. Jednocześnie zwrócić należy uwagę, że jak wynika z akt sprawy, skarżący składając przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu dokonali czynności, o których mowa w art. 87 § 4 p.p.s.a. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 86 § 1 w zw. 188 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.