II OZ 524/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Leszek Kiermaszek po rozpoznaniu w dniu 11 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lutego 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 2895/23 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi H.J. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 10 października 2023 r., znak DOZ-OAiK.650.171.2023.BS w przedmiocie nakazu doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu w sposób i terminie określony w decyzji postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

H.J. (dalej "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 10 października 2023 r., znak: DOZ-OAiK.650.171.2023.BS, utrzymującą w mocy decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 5 stycznia 2023 r., znak WSK.5180.86.2022.MS., nakazującą skarżącej doprowadzenie zabytku - układu urbanistycznego i zespołu budowlanego [...] do jak najlepszego stanu poprzez wykonanie określonych w decyzji robót. W skardze zawarty został także wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżąca wskazała, że już z samej istoty obowiązku nałożonego zaskarżoną decyzją wynika możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie skarżącej wykonanie zaskarżonej decyzji wiąże się z utratą znacznych środków finansowych poniesionych w związku z wykonanymi już pracami budowlanymi w budynku, które wyniosły 100.000 zł. Częściowe koszty wykonania zaskarżonej decyzji skarżąca oszacowała na 200.000 zł, zaś doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z zaskarżoną decyzją wiąże się z wydatkiem około 500.000 zł. Skarżąca zwróciła wobec powyższego uwagę, że wykonanie zaskarżonej decyzji wiązać się będzie z poniesieniem bardzo dużych nakładów finansowych, co jest równoznaczne z zaistnieniem w jej majątku znacznej szkody. Do wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji dołączono także kosztorys prac. Postanowieniem z 9 lutego 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 2895/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu przywołany w uzasadnieniu wniosku ogólnikowy i lakoniczny argument wskazujący, że z wykonaniem decyzji wiązać się będą znaczne koszty nie pozwala na przyjęcie, że udowodniona została przesłanka niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w rozumieniu art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: "P.p.s.a."). Skarżąca co prawda przedstawiła szacunkowy kosztorys nakazanych prac budowlanych, jednakże bez odniesienia wpływu wskazanych potencjalnych wydatków na konkretną sferę majątkową skarżącej, uniemożliwiając tym dokonanie szczegółowej oceny skutków ww. wydatków i wyciągnięcie wniosków odnośnie do grożącej skarżącej znacznej szkody majątkowej. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, działając za pośrednictwem pełnomocnika będącego adwokatem, domagając się jego uchylenia w całości i wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając zażalenie skarżąca m. in. przedstawiła swoją aktualną sytuację majątkową przedstawiając także zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu w 2022 r. i zaświadczenie o zadłużeniu z tytułu kredytów. Z załączonych dokumentów wynikało, że średni miesięczny dochód skarżącej wynosi około 7.670 zł, miesięcznie przy czym miesięczne raty kredytów wynoszą w zaokrągleniu 4.260 zł miesięcznie. Jak wynikało z kosztorysu dołączonego do wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji koszt prac budowlanych związanych z dachem budynku wyniósłby około 200 tys. zł. W konsekwencji wykonanie zaskarżonej decyzji rodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącej znacznej szkody. Wyrokiem z 16 lutego 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę w niniejszej sprawie, a skarżąca wniosła skargę kasacyjną od tego orzeczenia. Pismem z 25 marca 2024 r. skarżąca uzupełniła wcześniejsze zażalenie przedstawiając dodatkową dokumentację odnośnie jej aktualnej sytuacji majątkowej oraz koszty wykonania zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. Na wstępie należy jednak zauważyć, że Sąd pierwszej instancji odmówił wstrzymania wykonania decyzji opierając się na danych, którymi dysponował w chwili rozpoznawania wniosku. W dacie rozstrzygania Sąd ten posiadał jedynie wiedzę o wysokości kosztów związanych z wykonaniem decyzji, jakie miałaby ponieść skarżąca. Nie dysponował zaś informacjami dotyczącymi jej sytuacji majątkowej. Tym samym Sąd pierwszej instancji miał podstawy do uznania, że uzasadnienie wniosku nie usprawiedliwiało w pełni wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżąca do zażalenia dołączyła jednak dokumenty, w których przedstawiła swoją sytuację finansową, w szczególności dotyczącą osiąganego dochodu i obciążeń kredytowych. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając zażalenie na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego o odmowie wstrzymania wykonania decyzji jest uprawniony do uwzględnienia z urzędu okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji (por. postanowienie NSA z 31 marca 2005 r., sygn. akt II OZ 155/05, publ. CBOSA). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dodatkowo przedstawione przez skarżącą okoliczności wskazujące na rozmiar wydatków związanych z wykonaniem decyzji (ponad 200 tys. zł) w powiązaniu z jej sytuacją finansową stanowią dostateczne uprawdopodobnienie, że wykonanie zaskarżonej decyzji przed prawomocnym zakończeniem postępowania mogłoby spowodować niebezpieczeństwo powstania szkody w znacznych rozmiarach. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 P.p.s.a. w związku z art. 61 § 3 i art. 197 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.