II OZ 516/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stankowski po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 lutego 2026 r. sygn. akt II SA/Wr 770/25 w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą we W. na uchwałę Rady Miejskiej w Kątach Wrocławskich z dnia 4 lipca 2003 r., nr XII/108/03 w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi Mokronos Górny postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 20 lutego 2026 r. sygn. akt II SA/Wr 770/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po rozpoznaniu wniosku T.K., odmówił dopuszczenia go do udziału w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą we W. na uchwałę Rady Miejskiej w Kątach Wrocławskich z dnia 4 lipca 2003 r., nr XII/108/03 w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi Mokronos Górny. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał m.in., że postępowanie sądowe, do którego T.K. złożył wniosek o dopuszczenie do udziału, zostało zainicjowane skargą na uchwałę w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Skarga ta została złożona do sądu na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Podkreślono, że w postępowaniu sądowym wszczętym na skutek takiej skargi wykazanie naruszenia indywidualnego interesu prawnego lub uprawnienia strony skarżącej stwarza dopiero możliwość przeprowadzenia merytorycznej oceny rodzaju tego naruszenia, lecz tylko wobec podmiotu kwestionującego przed sądem administracyjnym legalność planu miejscowego. Przedmiotem takiej oceny nie jest i nie może być interes prawny lub uprawnienie innych podmiotów, których plan miejscowy dotyczy, pośrednio czy nawet bezpośrednio. Dlatego, w przekonaniu Sąd, osoba, która nie wniosła skargi do sądu administracyjnego we własnym interesie prawnym, nie może skutecznie ubiegać się o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym na podstawie przepisu art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej "p.p.s.a." Następnie Sąd wskazał na treść uchwały powiększonego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 grudnia 2025 r., sygn. akt II OPS 1/25, która stanowi, że przepis art. 33 § 2 p.p.s.a. może być podstawą dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym wywołanym skargą na uchwałę o zezwoleniu na realizację inwestycji mieszkaniowej i inwestycji towarzyszących, podjętą na podstawie ustawy z 5 lipca 2018 r. o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących (Dz. U. z 2024 r., poz. 195), osoby, która nie brała udziału w postępowaniu poprzedzającym podjęcie tej uchwały, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego. W ocenie Sądu nie można jednakże wprost i bezkrytycznie rozciągać skutków wynikających z uchwały sygn. akt II OPS 1/25 na każdy przypadek złożenia wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym, które zostało zainicjowane skargą wniesioną w trybie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym. Oznacza to, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym ze skargi wniesionej na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, przepis art. 33 § 2 p.p.s.a. co do zasady nie ma zastosowania. Sąd wskazał również, że nawet uwzględniając rozszerzającą wykładnię pojęcia "sprawy administracyjnej" zaprezentowaną w uchwale sygn. akt II OPS 1/25, a także uznając, że przepis art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, w świetle dokonanej wykładni art. 33 § 2 p.p.s.a., nie stanowi podstawy do odmowy a priori dopuszczania do udziału w postępowaniu sądowym innego pomiotu, niż wnoszący skargę na akt prawa miejscowego, to w realiach niniejszej sprawy, biorąc pod uwagę argumentację mającą przemawiać za zasadnością wniosku T.K., wniosek ten nie zasługiwał na uwzględnienie. Nie można bowiem zgodzić się z wnioskodawcą, że wynik postępowania dotyczy jego interesu prawnego w rozumieniu art. 33 § 2 p.p.s.a., nie mówiąc już o naruszeniu tego interesu, czego wymaga przepis art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Zażaleniem T.K. zaskarżył powyższe postanowienie, zarzucając mu naruszenie: art. 33 § 2 p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, art. 140 i 144 k.c., art. 1 ust. 2 pkt 7 oraz art. 6 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym; Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie zasadnicze znaczenie ma okoliczność, że Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów w uchwale z 15 grudnia 2025 r., II OPS 1/25, stwierdził, że "art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) może być podstawą dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym wywołanym skargą na uchwałę o zezwoleniu na realizację inwestycji mieszkaniowej i inwestycji towarzyszących, podjętą na podstawie ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących (Dz.U. z 2024 r., poz. 195), osoby, która nie brała udziału w postępowaniu poprzedzającym podjęcie tej uchwały, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jak też organizacji społecznej nie powołującej się na własny interes prawny, lecz zgłaszającej udział w sprawie innej osoby, jeżeli sprawa ta dotyczy przedmiotu jej statutowej działalności". Wprawdzie samo przywołane powyżej rozstrzygnięcie podjętej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego odnosi się ściśle do skarg na uchwały o zezwoleniu na realizację inwestycji mieszkaniowej i inwestycji towarzyszących, podjętych na podstawie ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących, to jednak jak wynika z uzasadnienia tej uchwały, rozstrzygnięcie to wyprowadzono z ogólnej konkluzji, że cyt. "występujące w art. 33 § 2 p.p.s.a. pojęcie "postępowanie administracyjne" trzeba rozumieć, jako postępowanie prowadzone przez organ administracji w każdej sprawie, w której działanie organu administracji podlega zaskarżeniu skargą do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 i § 3 p.p.s.a.". Tym samym zgodnie z treścią powyższej uchwały – wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji – art. 33 § 2 p.p.s.a. może być podstawą dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym wywołanym skargą na uchwałę w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (stanowiącej akt prawa miejscowego organu jednostki samorządu terytorialnego, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a.), osoby, która nie brała udziału w postępowaniu poprzedzającym podjęcie tej uchwały, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 maja 2026 r., sygn. akt II OZ 481/26, 11 lutego 2026 r., sygn. akt II OZ 914/24, 10 lutego 2026 r., sygn. akt II OZ 1714/25). Jednakże – jak z kolei słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji – zawarta we wniosku argumentacja wnioskodawcy nie zasługuje na uwzględnienie. Wnioskodawca podnosi bowiem, że postanowienia zaskarżonego planu służą ochronie jego sytuacji prawnej jako właściciela nieruchomości, która wprawdzie nie jest objęta postanowieniami planu miejscowego, ale bezpośrednio graniczy z nieruchomością, która jest nim objęta. Wyeliminowanie tych postanowień, zdaniem wnioskodawcy, pogorszy jego sytuację prawną, poprzez otwarcie drogi skarżącemu do uzyskania pozwolenia na budowę. Rację ma Sąd pierwszej instancji, że twierdzenia te dotyczą zdarzeń przyszłych i niepewnych, zaś samo zaskarżenie planu miejscowego nie oznacza jeszcze, że w tym zakresie doszło do naruszenia czyjegokolwiek interesu prawnego. Ponadto nawet stwierdzenie przez sąd administracyjny nieważności zaskarżonej uchwały takiego skutku nie wywoła dla wnioskodawcy. Jeżeli bowiem w sferze procesu inwestycyjnego zaistnieją dla wnioskodawcy konkretne negatywne skutki, to potencjalnie będzie mógł wystąpić ze stosownym powództwem do sądu powszechnego. To w tym jedynie zakresie może zmaterializować się jego indywidualny interes prawny wynikły, np. z doznanej szkody wynikłej z ewentualnego wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwie uchwalonego miejscowego planu lub jego części. Powyższe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia należy uznać za prawidłowe. Argumentacja zażalenia nie podważyła skutecznie powyższej oceny, ponieważ bazuje wyłącznie na ogólnikowych twierdzeniach odwołujących się do "wykonywania prawa własności nieruchomości sąsiedniej". Zarzuty zażalenia koncentrują się na obawach związanych z ewentualnym stwierdzeniem nieważności zaskarżonego planu miejscowego, który w ocenie skarżącego, w obecnym brzmieniu chroni jego interes. Obawy związane z przypuszczeniami wnioskodawcy, co do negatywnego wpływu, ewentualnych, przyszłych rozwiązań planistycznych nie mogą przesądzać o zasadności zarzutów zażalenia. Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 1 ust. 2 pkt 7, u.p.z.p., jak i art. 6 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p. wskazać trzeba, że skarżący ograniczył się wyłącznie do ich sformułowania, bez jakiegokolwiek wyjaśnienia w uzasadnieniu skargi, w czym konkretnie upatruje zarzucanych uchybień, wskazując jedynie na ich pominięcie. Treść tych zarzutów jest tak ogólnikowa, że w istocie całkowicie uniemożliwia odniesienie się do nich, poza stwierdzeniem całkowitej ich bezzasadności. Wskazać jedynie można, że art. 1 ust. 2 pkt 7), 9) i 11 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym jest przepisem ogólnym, który nakazuje organom planistycznym uwzględniać w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym m.in. określone powyżej wartości. Zarzut ten jest zatem zupełnie nietrafny. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.