II OZ 491/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Zofia Flasińska, , po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 28 lutego 2014 r., sygn. akt II SO/Ol 40/12 w sprawie z wniosku A. Z. o wymierzenie Wójtowi Gminy Bartoszyce grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. postanawia: oddalić zażalenie

Postanowieniem z dnia 28 lutego 2014 r., sygn. akt II SO/Ol 40/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił wniosek A. Z. o wymierzenie Wójtowi Gminy Bartoszyce grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. Sąd wskazał, iż zarządzeniem z dnia 4 stycznia 2013 r. Przewodniczący Wydziału II wezwał A. Z. do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 złotych od wniosku o wymierzenie grzywny Wójtowi Gminy Bartoszyce w trybie art. 55 § 1 ustawy p.p.s.a., stosownie do § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Skarżący wystąpił na urzędowym formularzu z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 28 marca 2013 r. Sąd odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy wobec nieujawnienia źródła utrzymania siebie i źródła finansowania ponoszonych wydatków. Postanowieniem z dnia 14 maja 2013 r., sygn. akt II OZ 352/13 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na to postanowienie. Na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 22 maja 2013 r. skarżący został wezwany do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 4 stycznia 2013 r. w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia wniosku o wymierzenie grzywny. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 21 października 2013 r. WSA w Olsztynie odmówił przyznania skarżącemu wnioskowanego prawa pomocy z tych samych powodów jak poprzednio. Postanowieniem z dnia 4 grudnia 2013 r., sygn. akt II OZ 1120/13 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na to postanowienie. W związku z tym skarżący został ponownie wezwany do wykonania zarządzenia o uiszczeniu wpisu od skargi w zawitym terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie do wykonania zarządzenia, a zatem do uiszczenia wpisu od wniosku zostało skarżącemu doręczone w dniu 27 grudnia 2013 r. Termin ten upłynął w dniu 3 stycznia 2014 r. W wyznaczonym terminie skarżący wpisu nie uiścił, ale złożył kolejny wniosek o częściowe zwolnienie go od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Sąd I instancji wskazał, iż stosownie do art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a.") w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 64 § 3 p.p.s.a. do wniosku stosuje się odpowiednie przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Stosownie zaś do art. 230 § 1 i 2 od skargi, jako pisma wszczynającego postępowanie przed sądem administracyjnym, pobiera się wpis sądowy. Stosownie zaś do art. 220 § 1 cytowanej ustawy sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie została uiszczona należna opłata. W przypadku skargi (analogicznie wniosku o wymierzenie grzywny), Przewodniczący wzywa wnoszącego, aby pod rygorem jej odrzucenia, uiścił wpis w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. W myśl art. 220 § 3 p.p.s.a podlega odrzuceniu przez sąd skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis. W niniejszej sprawie, na podstawie § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), strona skarżąca zobowiązana była do uiszczenia wpisu stałego w kwocie 100 zł. Mimo prawidłowo doręczonego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu oraz zawartego w nim pouczenia o skutkach zaniedbania nałożonego obowiązku, skarżący nie uiścił wpisu sądowego i mimo prawomocnego postanowienia o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, złożył kolejny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Okoliczność ta uzasadnia odrzucenie wniosku na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, który skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, iż po bezskutecznym upływie siedmiodniowego terminu do uiszczenia wpisu od skargi (wniosku), określonego w zarządzeniu przewodniczącego wydanym po oddaleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odmawiające przyznania stronie prawa pomocy, sąd pierwszej instancji winien odrzucić skargę (wniosek) na mocy art. 220 § 3 p.p.s.a. (postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 października 2009 r. II OZ 869/09, z dnia 16 grudnia 2011r. I OZ 1047/11, z dnia 7 lutego 2011 r. II FSK 2274/10 i powołane tam orzecznictwo). Sąd w pełni podzielił pogląd, zgodnie z którym złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy w sytuacji, gdy kwestia ta została już merytorycznie, prawomocnie rozstrzygnięta wskutek uprzedniego wniosku w tym przedmiocie, nie przerywa biegu terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Ponowne złożenie wniosku, nawet w terminie przewidzianym dla uiszczenia wpisu, nie może bowiem uchylić skutków prawomocności pierwotnego rozstrzygnięcia w kwestii prawa pomocy. Jest to tym bardziej istotne w sprawie, w której kolejny wniosek strony o prawo pomocy nie wskazuje na jakiekolwiek nowe okoliczności, które byłyby nieznane przy rozpoznawaniu poprzednich wniosków tejże strony, a zakres wnioskowanego prawa pomocy mieści się w tym, który jest już prawomocnie orzeczony. Kolejny zaś wniosek skarżącego o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych z dnia 30 grudnia 2013 r., zostanie rozpoznany odrębnie. Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a w zw. z art. 55 § 1 p.p.s.a. i art. 64 § 3 p.p.s.a. W piśmie z dnia 18 marca 2014 r. A. Z. wniósł zażalenie na to postanowienie, podnosząc zarzuty naruszenia: - art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. w zw. z art. 243 § 1 w zw. z art. 254 § 1 p.p.s.a. poprzez pozbawienie skarżącego możności obrony jego praw, co stanowi przesłankę nieważności postępowania, bowiem odrzucono wniosek skarżącego o wymierzenie organowi grzywny, pomimo złożenia przez niego wniosku o przyznanie prawa pomocy, - art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 220 § 3 p.p.s.a. i art. 78 Konstytucji RP poprzez przyjęcie, iż Sąd bez rozpoznania wniosku strony o prawo pomocy wniesionego w terminie wyznaczonym do uiszczenia wpisu od wniosku wszczynającego postępowanie może odrzucić ten wniosek, - art. 220 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 78 Konstytucji RP i art. 243 § 1 w zw. z art. 254 § 1 p.p.s.a. poprzez bezprawne i nieuzasadnione faktycznie i prawnie pozbawienie strony prawa dostępu do sądu i jego procedury, - art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 220 § 3 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że wniosek strony z dnia 30 grudnia 2013 r. o prawo pomocy został prawomocnie rozpoznany przez Naczelny Sąd Administracyjny, - art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez przyjęcie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że strona nie opłaciła wniosku o wymierzenie grzywny w terminie, w sytuacji, gdy w wyznaczonym terminie skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 64 § 3 p.p.s.a. do wniosku stosuje się odpowiednie przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W myśl art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie została uiszczona należna opłata. W przypadku skargi (odpowiednio wniosku o wymierzenie grzywny), Przewodniczący wzywa wnoszącego, aby pod rygorem jej odrzucenia, uiścił wpis w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. W myśl art. 220 § 3 p.p.s.a podlega odrzuceniu przez sąd skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis. W związku z tym, że skarżący, pomimo dwukrotnego wezwania (zarządzeniami Przewodniczącego Wydziału z dnia 22 maja 2013 r. i z dnia 6 grudnia 2013 r.) do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 4 stycznia 2013 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od wniosku w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia wniosku, wpisu tego nie uiścił, Sąd prawidłowo orzekł o odrzuceniu wniosku na podstawie art. 220 § 3 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. Fakt, iż skarżący sukcesywnie, po każdym wezwaniu do uiszczenia wpisu od wniosku o wymierzenie grzywny występował o przyznanie mu prawa pomocy, nie ma wpływu na podjęte przez Sąd I instancji rozstrzygnięcie, albowiem dwa postępowania w przedmiocie przyznania skarżącemu prawa pomocy zostały prawomocnie zakończone postanowieniami NSA z dnia 14 maja 2013 r. i z dnia 4 grudnia 2013 r. oddalającymi zażalenie skarżącego na postanowienia Sądu I instancji o odmowie przyznania mu prawa pomocy. Kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy z dnia 30 grudnia 2013 r. również nie miał wpływu na obowiązek skarżącego wykonania zarządzenia z dnia 4 stycznia 2013 r. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Na marginesie należy dodać, iż – zgodnie z art. 220 § 4 w zw. z art. 220 § 3 i art. 64 § 3 p.p.s.a. - zażalenie na postanowienie sądu odrzucające wniosek strony o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. nie podlega opłacie sądowej, zatem Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał to zażalenie, pomimo jego nieopłacenia przez skarżącego.