II OZ 1062/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 8 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 29 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SO/Ol 40/12 o odmowie częściowego zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie z wniosku A. Z. o wymierzenie grzywny Wójtowi Gminy Bartoszyce w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanawia oddalić zażalenie

Postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SO/Ol 40/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. odmówił częściowego zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie z wniosku A. Z. o wymierzenie grzywny Wójtowi Gminy Bartoszyce w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie wnioskodawca złożył kolejny już wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawcy dwukrotnie odmówiono przyznania prawa pomocy (k.67-75,137-144), a postępowania w tym zakresie zakończyły się postanowieniami Naczelnego Sądu Administracyjnego oddalającymi zażalenia na orzeczenia Sądu I instancji (k. 90-96, 156-165). Ostatnie postanowienie NSA zostało wydane w dniu 4 grudnia 2013 r. Sąd I instancji podał, iż ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy mógłby być rozpatrzony pozytywnie, gdyby zmieniła się sytuacja majątkowa i osobista wnioskodawcy. Wnioskodawca nadal, tak jak i w poprzednich wnioskach PPF i nadsyłanych dokumentach nie przedstawił w sposób klarowny i wyczerpujący swojej sytuacji majątkowej. W dalszym ciągu natomiast powtarza te same formuły. Skarżący nie wykazał, że jest osobą, której sytuacja majątkowa nie pozwala na poniesienie pełnych kosztów postępowania, a skoro tak to w konsekwencji nastąpiła odmowa przyznania stronie prawa pomocy a w takich okolicznościach nie można mówić o naruszeniu prawa do sądu. W zażaleniu na powyższe postanowienie A.Z. zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 183 § 2 pkt 1 i 3 p.p.s.a. w zw. z art. 243 § 1 w zw. z art. 254 § 1 p.p.s.a, ,,stanowiącego o bezprawności i o nieważności postępowania w zakresie zaskarżonego postanowienia, bowiem sprawa wniosku o prawo pomocy z dnia 30 grudnia 2013 r. została już zakończona postanowieniem WSA w Olsztynie z dnia 28 lutego 2014 r. oraz art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. w zw. z naruszeniem art. 20 § 3 p.p.s.a., ,,stanowiącego o nieważności skarżonego postanowienia wskutek nieodpowiadającemu prawu składowi sądu ze względu na przyczyny prawne zakazu orzekania o sprawie przez orzecznika zaskarżonego postanowienia, na skutek wniosku strony z dnia 27 marca 2014 r.". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. - wprost przenosi na stronę obowiązek wykazania, że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym – pkt 1) lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – pkt 2). Z treści tego przepisu bezpośrednio wynika, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Z powyższego wynika zatem obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem poprzez przedstawienie w sposób rzetelny swojego stanu majątkowego, Niedostarczenie zatem żądanych przez sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji Sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony. Należy zgodzić się z twierdzeniem Sądu I instancji, że kolejny złożony w sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy mógłby zostać uwzględniony w sytuacji zmiany sytuacji finansowej wnioskodawcy. Strona w kolejnym wniosku o przyznanie prawa pomocy (wniosek PPF z dnia 1 kwietnia 2014 r. – data wpływu do WSA w Olsztynie) zmieniła natomiast jedynie zakres swojego wniosku - do częściowego zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, jednakże poza tym nie zaszły żadne nowe okoliczności uzasadniające odmienną ocenę możliwości finansowych i majątkowych strony. Wnioskodawca nie wykazał w przekonujący sposób, że znajduje się w sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania mu prawa pomocy. Pomimo kolejnego wezwania o przedłożenie dokumentów i oświadczeń, ponownie przedstawił dokumenty, które były już przedmiotem oceny przez Sąd w niniejszej sprawie. W takiej sytuacji niemożliwym okazało się być ustalenie jego rzeczywistej sytuacji dochodowej i majątkowej. Udzielane bowiem przez skarżącego wyjaśnienia i przedstawiane dowody nie w pełni obrazują rzeczywistą sytuację materialną skarżącego. Skoro skarżący nie przedstawił informacji, które wskazywałyby w sposób nie budzący wątpliwości na jego rzeczywistą sytuację materialną i zdolności finansowe, to jego wniosek nie mógł być uwzględniony. Skarżący nie dopełnił obowiązku współdziałania z Sądem, uniemożliwiając mu tym samym pełne ustalenie podstawy faktycznej wnioskowanego uprawnienia procesowego, co uzasadniało odmowę przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Wskazać należy, że prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na pokrycie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Z powyżej przedstawionych przyczyn niemożliwym było ustalenie, czy sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie. Stwierdzić należy zatem, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. W takiej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił oddalić zażalenie.