II OZ 483/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. U. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 listopada 2025 r. sygn. akt II SA/Łd 580/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K. U. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 6 czerwca 2025 r. nr 119/2025 w przedmiocie nałożenia obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego postanawia oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z 21 listopada 2025 r. o sygn. II SA/Łd 580/25, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z 6 czerwca 2025 r. nr 119/2025 w przedmiocie nałożenia obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego. W uzasadnieniu wskazano w szczególności, że we wniosku nie podano wystarczających dowodów, faktów czy okoliczności, które pozwalałyby ocenić, czy w sprawie zaistniały przesłanki określone w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), które warunkują wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Nie przedstawiono przekonującej argumentacji przemawiającej za tym, że wykonanie zaskarżonego aktu grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub wywoła skutki trudne do odwrócenia. Uzasadnienie wniosku sprowadza się do twierdzenia ponoszenia bieżących wydatków, które uniemożliwiają – w opinii skarżącej – poniesienie kosztów związanych z wykonaniem zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała, że zachodzą określone w powołanym przepisie przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Przedstawiła ogólnikowe racje, które nie mogły stanowić podstawy do orzeczenia przez Sąd o wstrzymaniu. Samo powołanie się na konsekwencje w sferze finansowej nie uprawnia do stwierdzenia, że wykonanie kwestionowanej decyzji skutkować może wyrządzeniem stronie znacznej szkody w rozumieniu danego przepisu. Ponadto Sądowi nie jest znana z urzędu sytuacja finansowa skarżącej, a nie jest zobowiązany, rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania, do przeprowadzania z urzędu postępowania dowodowego w tym zakresie. Przedstawiono sytuację materialną w sposób fragmentaryczny i losowy, nie przedkładając, ponad 4 wyciągi z konta bankowego, żadnych dokumentów potwierdzających osiągane przez skarżącą i jej rodzinę dochody czy ponoszone wydatki. Sąd zauważył ponadto, że nie przedstawiono chociażby kosztów sporządzenia projektu budowlanego zamiennego, nie odnosząc go również do sytuacji finansowej skarżącej. Skarżąca jest jedną z trzech osób, na którą nałożono dany obowiązek, oczywistym jest zatem, że kosztów tych nie musi ponosić w pełnej wysokości. Sąd zwrócił też uwagę, że podstawą do uwzględnienia wniosku strony w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji nie może być jej przeświadczenie o wadliwości zaskarżonego aktu. W zażaleniu na powołane postanowienie Sądu skarżąca, reprezentowana przez adwokata, wniosła o jego zmianę poprzez wstrzymanie wykonalności decyzji Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 6 czerwca 2025 r. w całości. Zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego wadliwe zastosowanie i uznanie, że nie zostały uprawdopodobnione przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, gdy we wniosku uprawdopodobniono niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podniesiono ponadto zarzut naruszenia art. 80 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na dokonaniu oceny spełnienia przesłanek umożliwiających wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu na podstawie wybranych okoliczności i dowodów, gdy oceny takiej dokonywać należy mając na uwadze całokształt materiału dowodowego. W uzasadnieniu zażalenia powtórzono dotychczas prezentowane przez skarżącą stanowisko i zwrócono uwagę na ponoszone przez nią wydatki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu została powołana w celu ochrony tymczasowej przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla strony wywołać wykonanie takiego aktu, zanim zostanie on zbadany przez sąd administracyjny pod kątem jego legalności. Ochrona tymczasowa ma służyć temu, aby w okresie do rozpatrzenia skargi strona, z uwagi na skutki, jakie może wywołać wykonanie zaskarżonego aktu, nie poniosła znacznej szkody lub by nie doszło do wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków (tak: postanowienie NSA o sygn. II OZ 1129/18, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie https://cbois.nsa.gov.pl/cbois/query, dalej: "CBOSA") . Ochrona tymczasowa w toku postępowania sądowoadministracyjnego ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadku zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. W każdej tego typu sprawie musi być zatem zbadana kwestia zaistnienia przesłanek do zastosowania ochrony tymczasowej w kontekście konkretnych okoliczności sprawy i argumentacji skarżącego na rzecz zaistnienia przesłanek określonych powołanym przepisem. Z konstrukcji tej normy prawnej wynika, że ciężar dowodu w zakresie wykazania okoliczności, o których w niej mowa, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie kontrolowanego aktu faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Okoliczności wskazane we wniosku muszą mieć charakter konkretny i zindywidualizowany, pozwalający ustalić, iż wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do danego wnioskodawcy. Podkreślenia wymaga, że wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Zaznaczyć przy tym należy, że samo powołanie się na skutki wymienione w art. 61 § 3 p.p.s.a. nie stanowi uprawdopodobnienia ich wystąpienia. Wniosek i zażalenie nie zawierają argumentów, które przemawiałyby za koniecznością udzielenia skarżącej ochrony tymczasowej. W ramach oceny wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji analizie podlega to, czy we wniosku uprawdopodobniono, że jej wykonanie, jeszcze przed prawomocnym skontrolowaniem w aspekcie zgodności z prawem, może doprowadzić do sytuacji wyjątkowych, zagrażających chronionym dobrom skarżącej. Nie chodzi tutaj przy tym o niebezpieczeństwo wyrządzenia jakiejkolwiek szkody, ale takiej, która może przybrać znaczne rozmiary, a także o sytuację taką, w której powrót do stanu poprzedniego, zmienionej w sposób istotny i trwały rzeczywistości będzie w zasadzie niemożliwy lub będzie wymagał znacznych nakładów sił i środków. W niniejszej sprawie Sąd I instancji zasadnie uznał, że skarżąca takich okoliczności nie wykazała. Przywołana w zażaleniu argumentacja także nie pozwala wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest na tyle zasadne, że przemawia za czasowym wstrzymaniem jej wykonania. W niniejszej sprawie istotne znaczenie ma charakter zaskarżonej decyzji, gdyż dotyczy ona nałożonego m.in. na skarżącą obowiązku przedłożenia projektu zamiennego w ramach postępowania naprawczego, prowadzonego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] w trybie art. 51 ustawy dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 682 ze zm.). Zaznaczyć zatem należy, że podjęta w sprawie decyzja organu powiatowego rozpoczyna postępowanie, które ma służyć doprowadzeniu danego obiektu do stanu zgodnego z prawem. Wstrzymanie więc wykonania zaskarżonej decyzji skutkowałoby zablokowaniem postępowania naprawczego na długi czas, co zasadniczo nie powinno mieć miejsca (tak: postanowienia NSA o sygn.: II OZ 1115/25, II OZ 123/26, dostępne w CBOSA). W zaskarżonym postanowieniu Sąd I instancji zasadnie wskazał, że skarżąca nie uprawdopodobniła jakoby zaskarżona decyzja mogła wywołać skutki o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. W złożonym zażaleniu skarżąca powtórzyła argumentację z wniosku, wymieniając członków swojej rodziny i ponoszone miesięcznie wydatki. Nie zawarła informacji dotyczącej kosztów związanych z obowiązkiem sporządzenia projektu budowlanego zamiennego, nałożonym równolegle na skarżącą i dwie pozostałe osoby. Wobec braku w tym zakresie nie sposób ocenić czy poniesienie danych kosztów rzeczywiście – w sytuacji skarżącej – stanowić może "znaczną szkodę". Wobec powyższego, skonstruowanej przez skarżącą argumentacji nie można uznać za skuteczne uzasadnienie złożonego przez nią wniosku, skoro de facto nie wykazała zaistnienia zagrożenia określonego powołanym przepisem p.p.s.a., w zażaleniu zaś niejako podtrzymała dotychczas prezentowane stanowisko i nie przywołała takich okoliczności, które pozwoliłyby na dokonanie korzystnej dla niej oceny ubiegania się o ochronę tymczasową. Zasadnie Sąd I instancji stwierdził, że przy rozpatrywaniu wniosku nie może brać pod uwagę argumentów merytorycznych skierowanych wobec samej decyzji, jako wydanej, w przekonaniu skarżącej, z naruszeniem prawa. Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w zw. z art. 61 § 3 i art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.