II OZ 470/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.P. i R.P. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 stycznia 2026 r., sygn. akt VII SA/Wa 2677/24 wzywające do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie z dnia 27 października 2025 r. w sprawie ze skargi K.P. i R.P. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 lipca 2024 r. nr 841/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: oddalić zażalenie.

K.P. i R.P. (dalej jako skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 lipca 2024 r. nr 841/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. Postanowieniem z 21 maja 2025 r. sygn. akt VII SA/Wa 2677/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę K.P. jako niedopuszczalną z uwagi na brak legitymacji skarżącej do wniesienia skargi na decyzję, która odnosiła się wyłącznie do dopuszczalności wniesienia odwołania przez R.P. Postanowieniem z 25 września 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniesioną przez K.P. skargę kasacyjną albowiem skarga kasacyjna wbrew wymogom jej wniesienia z art. 175 § 1 P.p.s.a. została wniesiona osobiście zamiast przez profesjonalnego pełnomocnika. W wyniku rozpoznania zażalenia na powyższe postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 27 października 2025 r. odrzucił zażalenie K.P. na podstawie art. 178 P.p.s.a. w zw. z art. 194 § 4 P.p.s.a. gdyż zostało ono sporządzone osobiście przez skarżącą zamiast przez adwokata czy radcę prawnego. Skarżący wnoszą zażalenie na powyższe postanowienie o odrzuceniu zażalenia w piśmie z 25 listopada 2025 r. Nie dołączają do niego potwierdzenia opłaty wpisu sądowego. Wobec powyższego Przewodniczący Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie stosownie do art. 220 § 1 i 3 w zw. z art. 214 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej jako "P.p.s.a.") i § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r. poz.535) wezwał skarżących solidarnie do uiszczenia wpisu od zażalenia na postanowienie Sądu z 27 października 2025 r. w wysokości 100 zł. K.P. i R.P. wnieśli zażalenie na powyższe zarządzenie. Domagają się oni uwzględnienia ich sytuacji materialnej i dotychczasowych wniosków o przyznanie prawa pomocy i odstąpienia przez Sąd od odrzucania skargi wyłącznie z powodu nieuiszczenia wpisu, ewentualnie ponownego przekazania sprawy do rozpoznania w przedmiocie prawa pomocy. Stwierdzają, że Sąd pozbawia ich prawa do sądu gdyż z jednej strony wymaga uiszczenia wpisu a z drugiej odmawia realnego skorzystania z prawa pomocy i jakichkolwiek środków zaskarżenia. Wskazują, że ich sytuacja i skala spraw obiektywnie uniemożliwia im uiszczenie wpisów i opłacanie profesjonalnego pełnomocnika. W połączeniu z odmową prawa pomocy prowadzi to do całkowitego zablokowania dostępu do sądu. Artykuł 220 § 3 P.p.s.a. powinien być interpretowany zgodnie z art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 oraz art. 2 i art. 32 Konstytucji RP, a także art. 6 ust. 1 EKPC (prawo do rzetelnego procesu). Nie można stosować tego przepisu w sposób, który czyni dostęp do sądu iluzorycznym, szczególnie gdy liczba spraw oraz ich wszczęcie pozostają skutkiem działań i błędów organów administracji (PINB/WINB), a nie nadużywania prawa procesowego przez skarżących. Podkreślają, że nie stać ich na opłacenie wpisów sądowych i profesjonalnego pełnomocnika przy tej ilości zainicjowanych spraw. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że Sąd rozpoznając zażalenie na zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu od skargi nie bada powodów dlaczego skarżący nie uiścili wpisu np. ilości toczących się z ich inicjatywy postępowań sądowych czy administracyjnych. Ocena Sądu dotyczy tego czy w konkretnej sprawie wywołanej skargą skarżący zgodnie z przepisami powinni uiścić wpis sądowy i czy powinni to zrobić w takiej wysokości, jak wskazał to Przewodniczący Wydziału w skierowanym do nich wezwaniu. Oceniając, na skutek wniesionego zażalenia, legalność zaskarżonego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału, NSA sprawdza jedynie czy istniał obowiązek uiszczenia przez skarżących wpisu sądowego od skargi i w jakiej wysokości. Mając powyższe na uwadze NSA stwierdza, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy obowiązek uiszczenia przez skarżących wpisu od zażalenia na postanowienie Sądu z 27 października 2025 r. istniał i wysokość tego wpisu została określona w zaskarżonym zarządzeniu prawidłowo. Zatem zaskarżone zarządzenie jest prawidłowe i nie podlega uchyleniu. Z akt sprawy wynika, że skarżący występowali o udzielenie im prawa pomocy. Wniosek R.P. zarządzeniem starszego referendarza sądowego z 13 lutego 2025 r. sygn. akt VII SPP/Wa 832/24 został pozostawiony bez rozpoznania z uwagi na nienadesłanie wniosku na urzędowym formularzu PPF w wyznaczonym do tego terminie. Rozstrzygnięcie to po rozpatrzeniu sprzeciwu skarżącego zostało utrzymane w mocy postanowieniem Sądu z 21 maja 2025 r. sygn. akt VII SPP/Wa 832/24. Zatem kwestia przyznania prawa pomocy R.P. została prawomocnie rozstrzygnięta. Również kwestia udzielenia prawa pomocy K.P. była przedmiotem oceny Sądu i nie doprowadziła do pozytywnego dla niej rozstrzygnięcia. Postanowieniem z 21 maja 2025 r., sygn. akt VII SPP/Wa 831/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy z uwagi na oczywistą bezzasadność jej skargi w niniejszej sprawie stosownie do art. 247 P.p.s.a. W tym stanie sprawy skarżący inicjując postępowanie zażaleniowe wniesionym zażaleniem na postanowienie Sądu z 27 października 2025 r. stosownie do art. 214 § 2 P.p.s.a. (wspólne prawa i obowiązki do przedmiotu zaskarżenia) w zw. z art. 230 § 1 i 2 P.p.s.a. powinni byli uiścić wpis w wysokości 100 zł. Wówczas wiadomo im było, że nie uzyskali oni zwolnienia z ponoszenia kosztów sądowych w tym wpisu zatem musieli liczyć się z koniecznością jego uiszczenia po wezwaniu Przewodniczącego Wydziału. Wysokość wpisu od zażalenia określona w zarządzeniu Przewodniczącego Wydziału o wezwaniu do uiszczenia wpisu w wysokości 100 zł była prawidłowa bowiem odpowiadała wysokości wpisu określonej w § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu przed sądami administracyjnymi, który odnosi się do zażaleń na postanowienia wojewódzkich sądów administracyjnych. Okoliczności związane z sytuacją majątkową zobowiązanych do uiszczenia wpisu nie mogły mieć znaczenia dla oceny legalności skarżonego zarządzenia i nie mogły skutkować jego uchyleniem, gdyż ta kwestia była przedmiotem oceny w postępowaniu z wniosku o prawo pomocy. Zdaniem NSA, nie doszło do naruszenia norm konstytucyjnych, w tym prawa do sądu albowiem zanim wezwano skarżących do wpisu Sąd zajmował się ich wnioskami o prawo pomocy. W wyniku ich rozpoznania prawa tego nie uzyskali z powodów procesowych jak i materialnych (pozostawianie wniosku bez rozpoznania, oczywista bezzasadność skargi), co jednak nie stanowi podstawy dla twierdzeń, że pozbawiono ich prawa do sądu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 P.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. i art. 198 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.