II OZ 461/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. R. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lipca 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 1575/23 o wezwaniu E. R. do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi E. R. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 maja 2023 r. nr 537/23 w przedmiocie nakazu wykonania określonych obowiązków postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie.

E. R. w dniu 7 czerwca 2023 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (za pośrednictwem organu) skargę na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 8 maja 2023 r. nr 537/23 w przedmiocie nakazu wykonania określonych obowiązków. Skarga została wniesiona drogą elektroniczną przez platformę ePUAP. Przewodniczący Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarządzeniem z dnia 12 lipca 2023 r. wezwał E. R. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi – w kwocie 500 zł, stosownie do § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz. U. z 2021 r. poz. 535). Zarządzeniem z tego samego dnia wezwano skarżącą również do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za wydruk skargi i załączników celem doręczenia uczestnikom postępowania. Pismem z 17 lipca 2017 r. E. R. zwróciła się o wyjaśnienie, dlaczego mimo faktu, że wraz z mężem M. R. występują w jednym dokumencie skargi, to ich skargi zostały oddzielnie zarejestrowane pod sygn. akt VII SA/Wa 1575/23 (skarga E. R.) i VII SA/Wa 1576/23 (skarga M. R.). W ocenie skarżącej ich skarga powinna być rozpatrywana razem, a nie rozłącznie jako dwie osobne skargi. Wezwanie do uiszczenia przez nią wpisu sądowego uznała w tej sytuacji za bezpodstawne. W odpowiedzi na powyższe poinformowano skarżącą, że skargi z 7 czerwca 2023 r. zostały odrębnie podpisane przez E. R. oraz M. R. i nadesłane do organu oddzielnymi pismami. W związku z powyższym organ zarejestrował dwie skargi na jedną decyzję oraz udzielił oddzielnej odpowiedzi na skargi, a wobec powyższego Sąd odrębnie zarejestrował ww. skargi. Jednocześnie ww. pismo z 17 lipca 2023 r. potraktowano jako zażalenie skarżącej na zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 12 lipca 2023 r.: o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi (zarejestrowane pod sygn. akt II OZ 461/23) oraz o wezwaniu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej (zarejestrowane pod sygn. akt II OZ 462/23). Zażalenia te podlegają odrębnemu rozpoznaniu. W piśmie z 23 lipca 2023 r. skarżąca za oczywiste uznała, że wnosząc skargę przez ePUAP musi ona wysłać pismo ze swojej skrzynki, a mąż ze swojej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 230 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz.U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: p.p.s.a.) od skargi pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Stosownie do treści art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Stosownie zaś do § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 535) w sprawach skarg, nieobjętych wpisem stosunkowym, z zakresu budownictwa i architektury wpis stały wynosi 500 zł. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 8 maja 2023 r. nr 537/23, utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Piasecznie z 14 lutego 2023 r. nr 43/2023, którą nakazano wykonanie określonych obowiązków w trybie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.). Sprawa, w której wniesiono skargę, jest niewątpliwie sprawą z zakresu budownictwa, od której wpis sądowy od skargi należny jest w wysokości 500 zł, stosownie do § 2 ust. 3 pkt 1 powołanego rozporządzenia. Wobec powyższego wysokość wpisu została ustalona zgodnie z obowiązującymi przepisami. W niniejszej sprawie zasadniczą kwestią mającą wpływ na ocenę prawidłowości zaskarżonego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi jest jednak to, czy prawidłowo zarejestrowano skargę E. R. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 8 maja 2023 r. nr 537/23 oddzielnie od skargi wniesionej na tożsamą decyzję przez jej męża M. R. W ocenie skarżącej fakt, iż w treści skargi wyraźnie wskazano jako wnoszących skargę oboje małżonków, powinien determinować zarejestrowanie tożsamych skarg wniesionych przez nich oddzielnie przez ePUAP pod jedną sygnaturą, co wykluczałoby konieczność uiszczania dwukrotnie opłat sądowych. Ze stanowiskiem skarżącej należy się zgodzić. W tej sprawie pismo podlegające opłacie, a więc skarga na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 8 maja 2023 r. nr 537/23, została wniesiona przez E. R. za pośrednictwem platformy ePUAP i wysłana z jej konta użytkownika. M. R. również wniósł skargę na tę decyzję – także za pośrednictwem platformy ePUAP i wysłał ją ze swojego konta użytkownika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie potraktował to jako dwie odrębne skargi i zarejestrował sprawy pod dwiema sygnaturami akt: VII SA/Wa 1575/23 – skarga E. R. i VII SA/Wa 1576/23 – skarga M. R. Konsekwencją powyższego było oddzielne wezwanie każdego ze skarżących małżonków do uiszczenia należnych opłat sądowych odrębnie w każdej z tych spraw. O ile w świetle przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dopuszczalne jest odrębne wniesienie skarg na tę samą decyzję przez kilku uprawnionych (co, na dalszym etapie postępowania, wiąże się z obowiązkiem sądu połączenia spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia – na podstawie art. 111 § 1 p.p.s.a.), to w okolicznościach niniejszej sprawy potraktowanie skarg wniesionych przez E. R. i M. R. jako odrębnych skarg nie było zasadne. Stanowiło to nie tylko przejaw nadmiernego formalizmu, ale też wiązało się z niekorzystnym dla skarżących określeniem obowiązku uiszczania opłat sądowych przez każdego ze skarżących oddzielnie w obu sprawach, ze wszelkimi ujemnymi konsekwencjami ich nieuiszczenia. Dla oceny tej istotne znaczenie ma przede wszystkim treść skargi stanowiącej załącznik do pisma wniesionego drogą elektroniczną przez E. R. i M. R. Oboje skarżący nadesłali w formie dokumentu elektronicznego, za pośrednictwem praformy ePUAP – każdy przez swoją skrzynkę na tej platformie – niemal identyczne pismo z dnia 7 czerwca 2023 r. zatytułowane "SKARGA Skarga na decyzję 537/2023 – WOP.7721.250.2023.ND", wskazujące, że niniejszym jej adresat przesyła skargę na ww. decyzję organu oraz trzy załączniki w formie plików. "Właściwa" skarga stanowiła natomiast załącznik do opisanego wyżej formularza pisma ogólnego (nazwanego również skargą). W treści tej skargi – załącznika (o tożsamej treści w obu przypadkach) wyraźnie wskazano jako składających skargę dwie osoby: E. R. i M. R., jak również wszelkie stanowiska i wnioski pisma sformułowane zostały w liczbie mnogiej (przez użycie sformułowań typu "wnosimy", "zarzucamy", "nasz budynek"). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego techniczne uwarunkowania złożenia do sądu administracyjnego dokumentu elektronicznego przez platformę ePUAP tylko przez jedną osobę, tj. użytkownika danego konta ePUAP, nie wykluczają możliwości uznania, że dane pismo zostało wniesione przez kilka osób, jeśli z treści tego pisma wynika to w sposób niebudzący wątpliwości. Możliwość stosowania w postępowaniu przed sądem administracyjnym środków elektronicznych, przede wszystkim profilu zaufanego ePUAP, powinna być traktowana jako ułatwienie dla strony w realizacji jej praw procesowych, nie zaś jako ograniczenie tych praw. W przypadku, gdy skarga do sądu administracyjnego wniesiona jest za pośrednictwem platformy ePUAP i jednocześnie w jej treści jako skarżących wskazano więcej osób, to jako skarżących należy uznać te właśnie osoby, nie zaś wyłącznie osobę, która skargę tę nadała ze swojego konta użytkownika ePUAP. Zauważyć należy, że ewentualny brak formalny takiej skargi w postaci braku podpisu wszystkich osób ją wnoszących możliwy jest do uzupełnienia bądź w formie tradycyjnej, tj. przez popisanie skargi własnoręcznie, jak również w formie elektronicznej. Jedynie ubocznie przypomnieć warto, że istnieje zewnętrzne narzędzie (tzw. Podpisywarka) umożliwiające elektroniczne podpisanie jednego dokumentu przez dowolną liczbę osób. Przyjąć zatem należało, że w sytuacji, jaką mamy w sprawie niniejszej, tj. gdy jednobrzmiącą skargę wniosło kilka osób drogą elektroniczną – za pośrednictwem platformy ePUAP, każdy ze swojego konta użytkownika, to wszczęta została tylko jedna sprawa sądowoadministracyjna, w której po stronie skarżącej występuje kilka osób. W żaden sposób udzielenie przez organ dwóch odpowiedzi na skargę nie przesądza o kwalifikacji skarg jako inicjujących dwie oddzielne sprawy sądowoadministracyjne. Konsekwencją powyższego winno być nie tylko zarejestrowanie jednej sprawy w odpowiednim repertorium sądowym pod jedną sygnaturą akt i określeniem jako strony skarżącej wszystkich osób tak opisanych w treści skargi, ale w dalszej kolejności także ocena charakteru współuczestnictwa między tymi podmiotami. Jeśli bowiem skargę wnosi kilka osób, koniecznym jest ustalenie, czy uprawnienia lub obowiązki tych osób związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne, co oznaczać będzie, że pomiędzy tymi podmiotami istnieje współuczestnictwo materialne, czy też brak jest owej wspólności uprawnień lub obowiązków, co wskazuje na istnienie współuczestnictwa formalnego. Rozstrzygnięcie powyższych kwestii jest istotne z tego względu, że współuczestnictwo materialne statuuje po stronie skarżących obowiązek uiszczenia wspólnie jednej opłaty sądowej (w tym i wpisu sądowego od skargi) – o czym stanowi art. 214 § 2 p.p.s.a. zdanie pierwsze, zaś współuczestnictwo o charakterze formalnym niesie ze sobą konieczność uiszczenia opłaty przez każdą z osób skarżących, stosownie do jej uprawnień lub obowiązków (zdanie drugie ostatnio powołanego przepisu). Podstawą, z której wywodzić można istnienie wspólności uprawnień, jest niewątpliwie współwłasność nieruchomości. Należy mieć zatem na uwadze, że przedmiotem skargi wniesionej przez E. R. i M. R. jest decyzja nakazująca I. G. i A. G. wykonanie określonych obowiązków przy budynku od strony granicy działki nr ewid. [...] będącej własnością E. R. i M. R. Skoro skarżący legitymują się prawem współwłasności ww. nieruchomości, to stosownie do art. 214 § 2 p.p.s.a. zdanie pierwsze E. R. i M. R. zobowiązani być powinni do uiszczania w jednej sprawie sądowoadministracyjnej (co wyjaśniono wyżej) należnych opłat sądowych solidarnie ze sobą jako współmałżonkowie, którym przysługuje tożsame prawo współwłasności nieruchomości. Odmienne stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w kwestii odrębnego zarejestrowania spraw ze skargi (skarg) E. R. i M. R., a w konsekwencji pominięcie faktu, że pomiędzy ww. osobami istnieje współuczestnictwo materialne, nie znajduje uzasadnienia w art. 214 § 2 p.p.s.a. Odnotować przy tym należy, że w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 1576/23 analogicznymi zarządzeniami Przewodniczącego Wydziału z dnia 12 lipca 2023 r. wezwano M. R. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi oraz opłaty kancelaryjnej za wydruk skargi i załączników celem doręczenia uczestnikom postępowania i, jak wynika z akt tej sprawy, ww. opłaty zostały przez skarżącego uiszczone. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do treści art. 185 § 1 w związku z art. 198 i art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił o uchyleniu zaskarżonego zarządzenia o wezwaniu E. R. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.