II OZ 434/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 marca 2023 r., sygn. akt II SAB/Wr 1578/22 odrzucające skargę D. M. na bezczynność i przewlekłość Starosty [...] w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 29 marca 2023 r., sygn. akt II SAB/Wr 1578/22, odrzucił skargę D. M. na bezczynność i przewlekłość Starosty [...] w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę. Sąd podał, że w dniu 19 grudnia 2022 r. wpłynęła skarga złożona przez D. M. na bezczynność i przewlekłość Starosty [...] w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty [...] z dnia 7 kwietnia 2009 r., nr [...], o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę. Wskazał następnie, że z urzędu posiada informację, że w tutejszym Sądzie zawisła już sprawa ze skargi tej samej skarżącej na bezczynność i przewlekłość Starosty [...] w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty [...] z dnia 7 kwietnia 2009 r., nr [...], o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę, zarejestrowana pod sygn. akt II SAB/Wr 1470/22 (data wpływu do Sądu - 14 listopada 2022 r.). Zarządzeniem Z-cy Przewodniczącego Wydziału II z dnia 29 marca 2023 r. sprawa został wyznaczona do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 kwietnia 2023 r. Sąd zauważył, że zgodnie z art. 58 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a.") sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. Podkreślił, że instytucja "stanu sprawy w toku" oznacza tzw. zawiśnięcie sprawy (lis pendens), polegające na zakazie wszczęcia nowego postępowania pomiędzy tymi samymi stronami i w tej samej sprawie. Nie można więc wyprowadzić podstaw do wniesienia dwóch skarg na bezczynność/przewlekłość tożsamej sprawy będącej w toku. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a., orzekł o odrzuceniu skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przy rozstrzygnięciu sprawy po jej przekazaniu do ponownego rozpatrzenia zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego (opłaty sądowej od wniesienia zażalenia) wraz z kosztami opłat pocztowych poniesionych w niniejszej sprawie przez skarżącą w związku z wniesionymi pismami do Sądu oraz do organu administracyjnego. Zaskarżonemu orzeczeniu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 58 § 1 pkt 4 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a., polegające na błędnym przyjęciu stanu zawisłości sprawy (w toku) pomiędzy stronami wobec przyjęcia tożsamości sprawy ze skargi skarżącej na bezczynność i przewlekłość Starosty [...] wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w dniu 19 grudnia 2022 w niniejszej sprawie o sygn. akt II SAB/Wr 1578/22 ze sprawą ze skargi skarżącej wniesionej do Sądu w dniu 14 listopada 2022 r., zarejestrowaną pod sygn. akt II SAB/Wr 1470/22, przy jednoczesnym braku wyczerpującego przedstawienia przez Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stanu faktycznego skarg, która to wadliwość ogranicza możliwość kontroli zaskarżonego postanowienia w ramach wniesionego zażalenia. W uzasadnieniu środka zaskarżenia strona stwierdziła, że Sąd I instancji błędnie ustalił tożsamość sprawy występującej w wymienionych skargach, w następstwie czego przyjął stan zawisłości sprawy. Podkreśliła, że wymienione skargi dotyczą przewlekłości i bezczynności Starosty [...] w innych (różnych) postępowaniach wznowieniowych prowadzonych w odniesieniu do ostatecznej decyzji Starosty [...] z dnia 7 kwietnia 2009 r., nr [...] r. Postanowienia o wznowieniu wydawane były przez organ administracyjny na przestrzeni lat 2009-2017 kilkukrotnie i w oparciu o różne przesłanki wynikające z art. 145 § 1 k.p.a. W skardze z dnia 26 października 2022 r. zarejestrowanej pod sygn. akt II SAB/Wr 1470/22, postępowanie prowadzone jest w oparciu o przesłankę wynikającą z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. (dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe), a postanowienie o wznowieniu wydane zostało z datą 27 czerwca 2017 r. Skarga z dnia 30 listopada 2022 r. zarejestrowana pod sygn. akt II SAB/Wr 1578/22 dotyczy postępowania wznowieniowego prowadzonego na podstawie przesłanki wynikającej z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu), w odniesieniu do której postanowienie o wznowieniu zostało wydane 25 maja 2009 r. oraz postępowania prowadzonego na podstawie przesłanki wynikającej z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (wyjdą na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję), w odniesieniu do której to przesłanki postanowienia o wznowieniu były wydawane przez organ administracyjny z różnymi datami, w tym z datą 27 czerwca 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu, bowiem zostało wydane z naruszeniem art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. i nie poddaje się kontroli instancyjnej. W art. 141 § 4 p.p.s.a. ustanowiono wymóg wyjaśnienia przez sąd podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Wymóg ten zobowiązuje sąd do wskazania w uzasadnieniu rozstrzygnięcia ustaleń, na których oparł się wydając orzeczenie. Celem tego unormowania prawnego jest zobligowanie sądu do takiego uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia, aby strona mogła poznać motywy, jakimi kierował się sąd, a także aby możliwa była ewentualna późniejsza kontrola instancyjna rozstrzygnięcia. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie spełnia ww. wymogu wynikającego z art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd Wojewódzki uzasadniając swoje stanowisko ograniczył się w gruncie rzeczy do arbitralnego stwierdzenia, że zawisła już sprawa ze skargi tej samej skarżącej na bezczynność i przewlekłość Starosty [...] w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty [...] z dnia 7 kwietnia 2009 r., nr [...]. Nie poczynił żadnych ustaleń, nawet skrótowych, pozwalających na dokonanie oceny, że faktycznie występuje tożsamość obu skarg wniesionych przez skarżącą, a tym samym, że zachodzi podstawa z art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a., skutkująca koniecznością odrzucenia "powtórnie" złożonej skargi. W związku z powyższym zaskarżone postanowienie należało uchylić i sprawę przekazać Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania, celem dokonania ustaleń, w oparciu o analizę treści skarg, czy faktycznie zachodzą podstawy do odrzucenia skargi. Przy czym Sąd I instancji będzie miał na względzie także argumentację podniesioną przez skarżącą w zażaleniu. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji. Sąd nie zajął stanowiska odnośnie wniosku strony skarżącej o zwrot kosztów postępowania, gdyż jest on skierowany do Sądu I instancji.