II OZ 427/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. R., B. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 kwietnia 2023 r., sygn. akt IV SA/Po 816/22 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi R. R. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 września 2022 r., nr WOA.7721.115.2022.MKA w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zaskarżonym postanowieniem z 26 kwietnia 2023 r., sygn. akt IV SA/Po 816/22 odmówił skarżącemu – R. R. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 29 września 2022 r., nr WOA.7721.115.2022.MKA w przedmiocie nakazu rozbiórki. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że we wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżącego podniosła, że nie kwestionuje uchybienia terminu do wniesienia skargi, jednak uchybienie to nastąpiło nie z winy skarżącego, lecz wynikało z błędnego oznaczenia w kalendarzu liczby dni i natłoku licznych stresogennych sytuacji, w tym przygotowania do odlotu 18 listopada 2022 r. do domu, do USA. Na tę okoliczność przedstawiono kopię biletów lotniczych. Wojewódzki Sąd Administracyjny, odmawiając przywrócenia terminu, podkreślił, że w niniejszej sprawie nie uprawdopodobniono, że do uchybienia terminu do wniesienia skargi doszło bez winy strony skarżącej. Sąd zauważył, że w sytuacji, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, to na pełnomocniku spoczywa obowiązek dokonywania czynności procesowych w stosownych terminach, a zatem kryterium należytej staranności – w kontekście przesłanki braku winy, o którym mowa w art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, ze zm.), dalej jako "p.p.s.a." – należy badać w stosunku do tego pełnomocnika. Zdaniem Sądu sam wyjazd (wylot) skarżącego i jego pełnomocnika, jako okoliczność wcześniej zaplanowana, nie jest zdarzeniem "nagłym", czy "nieprzewidzianym", i już z tego powodu nie może wyłączać winy strony skarżącej w uchybieniu terminu. Braku winy nie uzasadnia bowiem jakiekolwiek zaniedbanie w prowadzeniu własnych spraw. W ocenie Sądu, podstawy do uznania, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony nie stanowią również takie okoliczności, jak: dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa przez stronę, niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa. Błędny stan świadomości strony co do sposobu i terminu wniesienia środka zaskarżenia, w sytuacji gdy strona została prawidłowo pouczona o sposobie i terminie wniesienia skargi, nie jest przyczyną niezależną od strony. Tym samym pełnomocnik, popełniając prosty błąd rachunkowy w liczeniu terminu, nie dochował należytej staranności w kwestii terminowości wniesienia skargi. Tymczasem od strony należycie dbającej o własne interesy wymaga się szczególnej staranności w prowadzeniu spraw w sformalizowanym postępowaniu sądowym, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. W związku z powyższym Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie nie dopatrzył się okoliczności, które w dostatecznym stopniu usprawiedliwiałyby niedochowanie przez stronę skarżącą terminu do wniesienia skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył pełnomocnik skarżącego (i jednocześnie uczestnika postępowania – B. P.) zarzucając mu bezprzedmiotowość i wnosząc o uchylenie postanowienia w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei z treści art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., wynika, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Powołane przepisy wskazują, że warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i 87 p.p.s.a., tj.: uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1) oraz dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Brak spełnienia jednej z tych przesłanek uniemożliwia przywrócenie terminu. Z przywołanych regulacji wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i skorzystanie z niej nie jest możliwe, gdy strona postępowania dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Innymi słowy przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dla przykładu można wskazać, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się w orzecznictwie m.in. stany nadzwyczajne, takie jak: problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10; z 28 marca 2012 r., sygn. akt II OZ 179/12; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Zaznaczyć jednocześnie należy, że pojęcie winy strony w uchybieniu terminu obejmuje swym zakresem także winę osób trzecich upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności, w tym również pełnomocnika (por. np. postanowienie NSA z 30 października 2018 r., sygn. akt II FZ 631/18). Pełnomocnictwo jest stosunkiem opartym na zaufaniu. Ustanawiając pełnomocnika w postępowaniu administracyjnym, strona ponosi skutki wynikające z ewentualnego błędu pełnomocnika i to niezależnie od tego, czy jest to pełnomocnik profesjonalny czy nieprofesjonalny. Każdy pełnomocnik ma obowiązek dbania o interesy swego mocodawcy poprzez zapewnienie sprawnej obsługi postępowania. Decydując się zatem na udzielenie pełnomocnictwa, mocodawca przyjmuje zarazem na siebie wszelkie konsekwencje działalności pełnomocnika, zarówno te pozytywne, jak i negatywne (zob. postanowienia: NSA z 6 października 2014 r., I FZ 328/14, oraz WSA w Opolu z 13 listopada 2019 r., I SA/Op 400/19). Mając na uwadze powyższe, należy przyznać rację Sądowi pierwszej instancji, że w sprawie nie zachodzą przesłanki umożliwiające przywrócenie terminu do wniesienia skargi od kwestionowanej decyzji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności powołane we wniosku o przywrócenie terminu, nie wskazują na brak winy strony skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Przypomnieć bowiem należy, że w świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego, w art. 87 § 2 p.p.s.a. chodzi o takie przeszkody nadzwyczajne w terminowym dokonaniu czynności procesowej, których strona należycie dbająca o swoje interesy nie mogła przewidzieć, nie mogła ich uniknąć nawet przy użyciu nadmiernego wysiłku i środków. Za taką okoliczność nie można bowiem uznać wyjazdu (wylotu) do USA, gdyż co do zasady taki wyjazd jest wcześniej zaplanowany, a tym samym nie jest zdarzeniem nagłym, czy też niespodziewanym. Ponadto nieprawidłowe obliczenie terminu do wniesienia skargi poprzez błędne oznaczenie w kalendarzu liczby dni do dokonania tej czynności, w sytuacji, gdy jak wynika z zaskarżonej decyzji WWINB, strona została prawidłowo pouczona o 30-dniowym terminie do wniesienia skargi od daty doręczenia rozstrzygnięcia w sprawie, powoduje, że pełnomocnik nie dochował należytej staranności co do terminowego wniesienia skargi. Nie była to bowiem czynność, która wymagała od niego nadmiernego wysiłku i środków. Pełnomocnik nie wykazał także braku możliwości ewentualnego skorzystania z pomocy osoby trzeciej w załatwieniu sprawy wniesienia skargi. Tym samym słusznie stwierdził Sąd pierwszej instancji, że w niniejszej sprawie nie uprawdopodobniono, aby do uchybienia terminu do wniesienia skargi doszło bez winy strony skarżącej. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uznania zażalenia za zasadne, zwłaszcza, że w zażaleniu nie podniesiono jakichkolwiek argumentów mogących podważyć stanowisko Sądu. Wobec powyższego, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.