II OZ 422/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. [...] w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 maja 2023 r., sygn. akt VIII SA/Wa 162/23 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi W. [...] w G. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 stycznia 2023 r., nr 18/23 w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 16 maja 2023 r., sygn. akt VIII SA/Wa 162/23, po rozpatrzeniu wniosku W. [...] w G. (zwana dalej: "Wspólnotą"), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 stycznia 2023 r., nr 18/23, w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych, poprzez: zdemontowanie posadzki i warstw spodnich na tarasie przynależnym do lokalu nr [...]; odtworzenie izolacji, wykonanie prawidłowych spadków i ułożenie nowej posadzki. Sąd podał, że skarżąca Wspólnota swój wniosek argumentowała tym, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje znaczną szkodę związaną z wysokością kosztów przeprowadzenia nakazanych napraw. Dodatkowo wskazała, że po usunięciu stwierdzonych nieprawidłowości nie będzie możliwe przywrócenie stanu poprzedniego. Płytki, które zostaną zerwane i zastąpione nowymi, będą nadawały się jedynie do utylizacji, a ponowny ich montaż nie będzie możliwy. Ewentualny wyrok będzie miał jedynie charakter symboliczny, bowiem Wspólnota do czasu jego wydania poniesie wysokie koszty napraw, a przywrócenie stanu poprzedniego balkonów nie będzie możliwe. Sąd uznał, że powyższe okoliczności nie przemawiają za uwzględnieniem wniosku. Stwierdził, że Wspólnota nie wskazała wysokości kosztów nakazach prac w odniesieniu do swojej sytuacji finansowej. Brak powyższych danych uniemożliwia ocenę, w jaki sposób konieczność wykonania remontu, a co za tym idzie poniesienia wynikających z tego kosztów, wpłynie na sytuację majątkową Wspólnoty i w konsekwencji, czy spowoduje niebezpieczeństwo powstania szkody w znacznym rozmiarze. Wyjaśnił, że wygospodarowanie środków pieniężnych na wykonanie robót budowlanych nie stanowi samo w sobie o zaistnieniu trudnych do odwrócenia skutków lub znacznej szkody, podobnie jak kwestie dotyczące prawidłowości skierowania nakazu do właściwego podmiotu. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła Wspólnota, zarzucając naruszenie: 1) art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259, zwana dalej: "p.p.s.a."), poprzez: a) niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnej odmowie wstrzymania wykonania decyzji, w sytuacji wykazania przez skarżącą niebezpieczeństwa wyrządzenia stronie znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, b) odmowę wstrzymania wykonania decyzji bez przeanalizowania danych finansowych skarżącej, w sytuacji gdy okoliczności wskazane przez stronę we wniosku nie były dla Sądu wystarczające; 2) art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na zaniechaniu przez Sąd dokonania pełnej i prawidłowej oceny akt sprawy i wniosku o wstrzymanie wykonania; 3) art. 106 § 3 p.p.s.a., poprzez nieprzeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów potwierdzających sytuację finansową skarżącej, uzasadniającą wstrzymanie wykonania decyzji. W odpowiedzi na zażalenie J. W. i I. W. wnieśli o jego oddalenie, podnosząc, że Sąd Wojewódzki słusznie odmówił wstrzymania wykonania robót budowlanych. Do pisma procesowego załączyli m.in.: kopię uchwały nr [...] (stan funduszu remontowego za okres od 01.01.2022 r. do 31.12.2022 r. – 216.945,28 zł); kopię kosztorysu robót remontowych balkonu tarasu (kwota netto – 14.900,84 – stan na dzień 14.06.2018 r.). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu jest wyjątkiem od reguły wykonywania decyzji ostatecznych. Istotą jej jest to by adresat tej decyzji skorzystał z tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla niego wywołać wykonanie takiej decyzji, zanim zostanie ona zbadana przez sąd administracyjny pod kątem jej legalności. Przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest uprawdopodobnienie zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie chodzi przy tym o jakiekolwiek skutki i jakąkolwiek szkodę, ale o szkodę i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu. Sąd administracyjny, wydając orzeczenie w omawianym przedmiocie, powinien swoje rozstrzygnięcie oprzeć zarówno o wniosek skarżącego, jak i materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy i ocenić, czy występują wymienione przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Zaznaczyć należy, że uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa na stronie skarżącej. To ona musi przedstawić argumenty i dokumenty na ich potwierdzenie, z których będzie wynikało, że wykonanie decyzji spowoduje dla jej sytuacji realne zagrożenie, które można określić mianem znacznej szkody czy trudnych do odwrócenia skutków. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia. Strona ma przedstawić takie okoliczności, z których będzie wynikało, że wstrzymanie zaskarżonego aktu jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo uznał, że Wspólnota nie wykazała, że w stosunku do niej zachodzą przesłanki do udzielenia ochrony tymczasowej. Oczywistym jest, że wykonanie zaskarżonej decyzji będzie rodziło określone koszty związane z dokonaniem nakazanych tam prac budowlanych, to jest zwykły skutek tej decyzji. Aby wstrzymać wykonanie decyzji należy wykazać, że wykonanie jej spowoduje nie tyle uszczerbek w majątku zobowiązanego ale znacząco wpłynie na jego sytuację majątkową. Tego jednakże strona skarżąca nie uczyniła. Nie przedstawiła orientacyjnego kosztorysu koniecznych do wykonania prac, ani także żadnych dowodów obrazujących swoją kondycję finansową (np. wyciąg z rachunku bankowego). Sąd Wojewódzki wbrew zapatrywaniu Wspólnoty nie był obowiązany do wzywania skarżącej do przedstawienia określonych dokumentów, gdyż, co do zasady, to strona wnioskująca o udzielenie ochrony tymczasowej winna przedstawić stosowną argumentację wraz z niezbędnymi materiałami, na poparcie swoich twierdzeń o możliwości wystąpienia niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Bez porównania tych dwu wartości (sytuacji finansowej strony i kosztów realizacji obowiązku) nie jest możliwe zweryfikowanie twierdzenia Wspólnoty, że w jej przypadku spełniły się przesłanki warunkujące możliwość wstrzymania wykonania aktu. Za gołosłowne należy uznać twierdzenie, że brak wstrzymania decyzji naraża na straty Wspólnotę, a tym samym mieszkańców. Sama okoliczność związana z ewentualnym zniszczeniem płytek nie stanowi podstawy do pozytywnego rozpatrzenia wniosku. Słusznie zauważył także Sąd I instancji, że podnoszone kwestie dotyczące prawidłowości skierowania nakazu do właściwego podmiotu nie świadczą o zaistnieniu trudnych do odwrócenia skutków lub znacznej szkody. Nadto jako dotyczące meritum sprawy nie mogą być wzięte pod uwagę na tym etapie postępowania. Załączone do odpowiedzi na zażalenie dokumenty, przy braku innych przedstawionych przez Wspólnotę, przemawiają za zasadnością podjętego rozstrzygnięcia. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.