II OZ 418/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 września 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 2135/22 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. K., K. N. i D. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 5 sierpnia 2022 r., znak: KOA/2202/Ar/22 w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 6 września 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 2135/22, po rozpoznaniu wniosku A. K., K. N. i D. N., odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie (Kolegium) z dnia 5 sierpnia 2022 r., znak: KOA/2202/Ar/22. Sąd podał, że skarżący wnieśli skargę na ww. decyzję Kolegium w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty w kwocie 1140,63 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. W skardze zawarli wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku "podnieśli i ustosunkowali się" do podniesionych przez nich zarzutów dot. zaskarżonej decyzji (tj. braku wzrostu wartości nieruchomości, błędnego przedmiotu wyceny, błędnie sporządzonego operatu szacunkowego, wyceny nieruchomości uwzględniając jej podział, jak również wyceny nieruchomości wraz z ogrodzeniem i zabudowaniami). Sąd stwierdził, że skarżący nie przywołali w sposób dostateczny argumentacji, która odnosiłaby się wprost do kwestionowanej decyzji, przemawiającej za jej wstrzymaniem. Nie wskazali merytorycznych argumentów, których istnienie pozwalałoby na uznanie, że wykonanie zaskarżonej decyzji rzeczywiście narazi ich na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie Sądu, wskazanie m.in. na brak wzrostu wartości nieruchomości, błędny przedmiot wyceny, błędnie sporządzony operat szacunkowy, wycenę nieruchomości uwzględniając jej podział, czy też wycenę nieruchomości wraz z ogrodzeniem i zabudowaniami - nie jest wystarczające do udzielenia skarżącym ochrony tymczasowej. Sąd podkreślił, że ewentualna niezgodność zaskarżonej decyzji z prawem będzie przedmiotem kontroli w dalszym toku postępowania, jako kwestia autonomiczna od ochrony tymczasowej. Przy rozpatrywaniu wniosku tego rodzaju, Sąd nie może bowiem brać pod uwagę merytorycznych zarzutów skargi oraz przekonania skarżących o wydaniu aktu z naruszeniem przepisów prawa. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła A. K. (reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu), zaskarżając go w całości oraz wnosząc o jego zmianę i orzeczenie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w odniesieniu do skarżącej A. K., względnie o uchylenie postanowienia i przekazanie WSA do ponownego rozpoznania, jak również o zasądzenie na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów postępowania zażaleniowego według norm prawem przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie art. 133 § 1 w zw. z art. 166 p.p.s.a., polegające na ich niezastosowaniu i wydaniu postanowienia z pominięciem znajdujących się w aktach sprawy dokumentów obrazujących ciężką sytuację materialną skarżącej A. K. w kontekście analizy przesłanek zawartych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Strona zarzuciła Sądowi I instancji, iż ten pominął istotne okoliczności majątkowe i osobiste skarżącej wynikające z zebranych w sprawie dokumentów - formularza o stanie majątkowym oraz treści postanowienia Sądu z dnia 25 kwietnia 2023 r. w przedmiocie przyznania A. K. prawa pomocy w zakresie całkowitym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Analizowany przepis choć przewiduje możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji na wniosek strony skarżącej, to uzależnia skorzystanie z takiego środka prawnego, w sytuacji gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia "znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków". Możliwość udzielenia ochrony tymczasowej została zatem ograniczona od wystąpienia jednej z dwóch przesłanek zawartych w omawianym przepisie. Obowiązkiem wnioskującej strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z tychże przesłanek. Innymi słowy uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku, poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi w sposób przekonywujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja Kolegium utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...], którą ustalono jednorazową opłatę z tytułu wzrostu wartości zbytej części nieruchomości spowodowanego wejściem w życie planu miejscowego. Ww. opłatę ustalono na kwotę 1140.63 zł oraz zobowiązano zbywców działek do jej uiszczenia w wysokości proporcjonalnej do zbytych udziałów (A. K. - 760,41 zł; K. N. - 190,11 zł; D. N. - 190,11 zł). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, słusznie wskazał Sąd I instancji, że skarżący we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie wskazali okoliczności, których wystąpienie przemawiałoby za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji. Podnieśli oni jedynie merytoryczną argumentację odnoszącą się do zasadności wydania spornej decyzji. Ta zaś jako dotycząca meritum sprawy nie mogła zostać wzięta pod uwagę przy ocenie istnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Odnosząc się do zarzutu wnoszącej zażalenie, że z zalegających w aktach sprawy dokumentów - dotyczących jej sytuacji majątkowej i rodzinnej; postanowienia Sądu z dnia 25 kwietnia 2023 r., sygn. akt VII SPP/Wa 261/22, w przedmiocie prawa pomocy - wynika, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest zasadny, należy podkreślić, że nie można utożsamiać przesłanek do przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a., z przesłankami, na podstawie których sąd może orzec o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. W przypadku prawa pomocy sąd wydaje pozytywne rozstrzygnięcie dla strony, która znajduje się w takiej sytuacji finansowej, że w razie braku zwolnienia od kosztów sądowych (ustanowienia pełnomocnika z urzędu) nie mogłaby skorzystać z konstytucyjnie gwarantowanego prawa do sądu. Dlatego też podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, że nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania w danej sprawie. Natomiast w przypadku wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu ubiegający się o takie wstrzymanie powinien uzasadnić, dlaczego uważa, że wykonanie zaskarżonego aktu narazi go na znaczną szkodę lub niebezpieczeństwo trudnych do odwrócenia skutków. Okoliczności przemawiających za udzieleniem ochrony tymczasowej skarżący w niniejszej sprawie nie wskazali. Nadto, zauważyć także należy, że obowiązek zapłaty świadczenia pieniężnego, z natury rzeczy, jest odwracalny. Skarżąca A. K. niewątpliwie jest w trudnej sytuacji materialnej, o czym świadczy przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, jednakże, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie wykazała ona, że nie jest w stanie pozyskać kwoty 760,41 zł w ramach pożyczki, np. od D. N., który zrezygnował z ubiegania się o przyznanie prawa pomocy i który także zobowiązany jest do uiszczenia opłaty, stosownie do swojego udziału w zbytej nieruchomości. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w postanowieniu o przyznaniu pełnomocnikowi strony skarżącej wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, bowiem wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.