II OZ 407/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D.K. i D.K. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lutego 2026 r. sygn. akt VII SA/Wa 2674/24 o wezwaniu D.K. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi K.P., D.K. i D.K. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 lipca 2024 r. nr 855/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: 1. oddalić zażalenie D.K.; 2. odrzucić zażalenie D.K..

Przewodniczący Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarządzeniem z 26 lutego 2026 r., sygn. akt VII SA/Wa 2674/24, wezwał skarżącą D.K. do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 24 lipca 2024 r. nr 855/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w kwocie 500 złotych, stosownie do § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2021, poz. 535; rozp. RM 2003). Zażalenie na powołane zarządzenie wnieśli D.K. i D.K., domagając się jego uchylenia i zwolnienia ich z kosztów sądowych. Skarżący chcą też, aby niniejsze pismo potraktować jako wyraźne zastrzeżenie konstytucyjne co do sposobu stosowania art. 220 § 3 "p.p.s.a." (zapewne skarżącym chodziło o ustawę z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Ppsa – uwaga Sądu). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie D.K. nie zasługuje na uwzględnienie, natomiast zażalenie D.K., jako niedopuszczalne, podlega odrzuceniu. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że po wpłynięciu skargi, do zadań sądu pierwszej instancji należy zbadanie, czy odpowiada ona wymogom formalnym, a także czy został uiszczony wpis sądowy. W razie potrzeby sąd wzywa do usunięcia braków formalnych i uiszczenia wpisu. Zgodnie z art. 199 Ppsa (Dz. U. 2026, poz. 143), strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Według zaś art. 220 § 1 Ppsa, sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd zgodnie z art. 220 § 3 Ppsa. W myśl § 2 ust. 3 pkt 1 rozp. RM 2003, wpis stały wynosi w sprawach skarg, nieobjętych wpisem stosunkowym, z zakresu budownictwa i architektury – 500 złotych. Natomiast zgodnie z art. 214 § 1 Ppsa, do uiszczenia kosztów sądowych zobowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Uwzględniając przytoczone przepisy należy stwierdzić, że D.K. została prawidłowo wezwana zaskarżonym zarządzeniem do uiszczenia wpisu sądowego od skargi oraz pouczona o rygorze niezastosowania się do wezwania. Również prawidłowo określono wysokość należnego wpisu. Ponadto zasadnie Przewodniczący wezwał skarżącą do uiszczenia wpisu już po prawomocnym zakończeniu postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Prawomocnym postanowieniem z 3 lipca 2025 r., sygn. akt VII SPP/Wa 826/24, WSA w Warszawie utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego o odmowie przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Wskazane w zażaleniu normy konstytucyjne i prawa międzynarodowego w zakresie praw człowieka nie zostały, zdaniem NSA, naruszone poprzez wezwanie skarżącej, na podstawie art. 220 § 1 i 3 Ppsa, do uiszczenia wpisu od skargi, albowiem skarżąca wykorzystała instytucję prawa pomocy i składała środki zaskarżenia w toczącym się postępowaniu z jej skargi. Okoliczność, że w efekcie tych działań nie uzyskała zwolnienia od kosztów oraz ustanowienia pełnomocnika nie prowadzi do wniosku, że pozbawiono ją prawa do sądu. Nie można twierdzić, że każde negatywne rozstrzygnięcie sądu o prawach i obowiązkach procesowych strony, tutaj w przedmiocie ponoszenia kosztów sądowych, jest naruszeniem jej prawa do sądu. Sąd przeprowadził ocenę jej zdolności finansowych na potrzeby tego postępowania i uznał, że jest ona w stanie uiścić wpis od skargi, a w razie potrzeby wystąpić o pomoc pełnomocnika z wyboru. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 Ppsa w zw. z art. 198 Ppsa, orzekł jak w pkt 1 sentencji. Zgodnie natomiast z art. 173 § 2 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa zażalenie na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego może wnieść strona oraz podmioty wymienione w art. 173 § 2 Ppsa. W myśl art. 194 § 1 Ppsa zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia enumeratywnie wymienione w tym przepisie. Jak stanowi art. 198 Ppsa, powołany przepis ma zastosowanie także do zarządzeń przewodniczącego, jeżeli ustawa przewiduje wniesienie zażalenia. Natomiast na zasadzie art. 227 § 1 Ppsa zażalenie przysługuje na zarządzenie przewodniczącego oraz postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego w przedmiocie kosztów sądowych, jeżeli strona nie składa środka odwoławczego co do istoty sprawy. Zażalenie niedopuszczalne podlega odrzuceniu na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 178 Ppsa. Z kolei art. 197 § 2 Ppsa stanowi, że do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2. Za koniecznością odrzucenia zażalenia D.K. z powodu jego niedopuszczalności stoi brak spełnienia przesłanki podmiotowej. Zachodzi ona wówczas, gdy zażalenie wnosi osoba nie będąca adresatem zarządzenia nim objętego, czyli w sytuacji gdy skutki jego niewykonania dotyczą wyłącznie zobowiązanego do dokonania czynności określonej danym zarządzeniem – w tym przypadku wyłącznie D.K. D.K. nie był bowiem adresatem zarządzenia wydanego wobec D.K., a w konsekwencji nie był uprawniony do jego zaskarżenia. Z tej przyczyny zażalenie złożone przez D.K. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VII wzywające inną osobę do uiszczenia wpisu od skargi należało uznać za niedopuszczalne i jako takie odrzucić. Ze względu na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 1 i 2 Ppsa w zw. z art. 198 Ppsa, orzekł jak w pkt 2 sentencji.