II OZ 406/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.J. i E.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 25 stycznia 2018 r. sygn. akt II SA/Ke 767/17 oddalające wniosek o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach - Beaty Ziomek i Jacka Kuzy oraz asesora Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach - Agnieszki Banach w sprawie ze skargi E.J. i A.J. na postanowienie Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] sierpnia 2017 r. znak: [...] w przedmiocie wstrzymania prowadzenia robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2018 r. sygn. akt II SA/Ke 767/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, w sprawie ze skargi E.J. i A.J. na postanowienie Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] sierpnia 2017 r. w przedmiocie wstrzymania prowadzenia robót budowlanych, oddalić wniosek o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach - Beaty Ziomek, Jacka Kuzy oraz asesora Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach - Agnieszki Banach. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżący złożył wniosek o wyłączenie od orzekania w sprawie niniejszej ww. sędziów i asesora. Zdaniem skarżącego istnieją poważne wątpliwości co do bezstronności wskazanych sędziów i asesora. Uczestnikiem niniejszego postępowania jest B.K., znający się prywatnie z sędzią Jackiem Kuzą (obaj pochodzą z B.). W konsekwencji wobec pozostawania w relacji prywatnej z uczestnikiem zachodzi uzasadniona obawa faworyzowania jego interesów przez tego sędziego. Ponadto pełnomocnikiem B.K. w sprawie cywilnej toczącej się przed Sądem Rejonowym w K. pod sygn. akt [...] jest radca prawny G.F. – bliska koleżanka sędzi Beaty Ziomek. Zażyłość obu Pań przekracza relacje czysto służbowe, gdyż pracowały w przeszłości w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w K. i łączą je również prywatne relacje, a obecnie są bardzo zdeterminowane by doprowadzić do kolejnych niekorzystnych dla skarżącego rozstrzygnięć, a tym samym wygranych B.K. Identyczna sytuacja miała miejsce w sprawie o sygn. akt II SA/Ke 148/17, w której pełnomocnikiem B.K. również była r.pr. G.F., a w skład sądu orzekająca wchodziła sędzia Beata Ziomek – na którą skarżący złożył skargę z dnia 27 lipca 2017 r. Wnioskodawca podniósł, że od 2009 r. wszystkie jego sprawy są z premedytacją rozstrzygane przez tych samych ww. sędziów – co za każdym razem uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez obiektywny, bezstronny skład orzekający. Jeśli chodzi zaś o wyłączenie asesora, to strona uzasadniła ten wniosek ryzykiem wpływania na jego osobę przez pozostałych członków składu orzekającego, "którzy na pewno będą forsować rozstrzygnięcie korzystne dla uczestnika B.K.". W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożony wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. W uzasadnieniu wskazano, że analizując oświadczenia złożone przez sędziów oraz asesora, których wyłączenia domaga się strona, Sąd w kontekście zastrzeżeń wyrażonych w złożonym przez skarżącego wniosku nie dopatrzył się przesłanek, które uzasadniałyby ich wyłączenie. Z jednoznacznych oświadczeń sędziów oraz asesora wynika, że nie zachodzą żadne okoliczności, które mogłyby uzasadniać jego wyłączenie na podstawie art. 18 czy art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej "p.p.s.a.". Natomiast skarżący nie wykazał w żaden sposób, że istnieje prawdopodobieństwo wystąpienia takich okoliczności. Sąd zaznaczył, że sędzia Jacek Kuza oraz asesor Agnieszka Banach nie znają osobiście stron. Natomiast znajomość sędzi Beaty Ziomek z pełnomocnikiem uczestnika B.K. – r.pr. G.F. miała charakter wyłącznie służbowy (wobec pracy w tej samej instytucji ponad 12 lat temu) i pozostaje bez wpływu na sposób rozpoznawania spraw w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Nadto Sąd dodał, że skarżący nie wskazał żadnych konkretnych dowodów, które mogłyby skutkować powstaniem wątpliwości co do bezstronności sędziów i asesora. Jednocześnie podnoszona wątpliwość co do bezstronności sędzi Beaty Ziomek wynika z urzędowej sfery życia, a złożone w tym zakresie wyjaśnienia o wyłącznie zawodowym charakterze relacji z pełnomocnikiem uczestnika, czynią zarzuty wnioskodawcy o zażyłym charakterze tej więzi nieuzasadnionymi. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli skarżący, domagając się uwzględnienia złożonego wniosku. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 19 p.p.s.a. poprzez uznanie, że brak jest podstaw do wyłączenia ze składu sędziów: Beaty Ziomek, Jacka Kuzy i Agnieszki Banach, podczas gdy zaistniały takie podstawy z uwagi na brak bezstronności tych sędziów. W ocenie skarżących zakwestionowane postanowienie jest wadliwe, gdyż opiera się tylko na oświadczeniach sędziów, natomiast posiadane przez skarżących informacje na temat sędziów objętych wnioskiem zostały przez Sąd pominięte. Relacje i sposób w jaki sędzia Beata Ziomek zwracała się do pełnomocnika uczestnika świadczą o istniejącej między tymi osobami zażyłości daleko wykraczającej poza kontakty zawodowe. Zdaniem skarżących znamienne jest także i to, że na przestrzeni lat ich sprawy rozpoznawane były przez podobne bądź takie same składy sędziowskie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa - art. 18 § 1 p.p.s.a., wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego - art. 19 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko, jakie zajął Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu. Brak bowiem jest podstaw do wyłączenia objętych wnioskiem sędziów i asesora. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego podniesione przez skarżącego argumenty nie wypełniają dyspozycji przepisu art. 18 p.p.s.a., co skutkowałoby wyłączeniem sędziego od orzekania w sprawie z mocy samej ustawy. Nie stanowią również wystarczającej przesłanki uzasadniającej zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego stosownie do treści art. 19 p.p.s.a. Trafnie także Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że w świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (zobacz: postanowienie NSA z 30.09.2014 r. II OZ 1001/14; zobacz także postanowienia NSA: z 12.03.2012 r. I FZ 147/12, z 9.10.2013 r. II OZ 851/13 oraz z 24.09.2014 r. I OZ 754/14, dostępne w bazie orzeczeń sądów administracyjnych orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżący nie wskazali ani też nie uprawdopodobnili żadnych okoliczności, które uzasadniałyby ich wniosek, należało więc uznać zarzuty w tej kwestii za nietrafne. Również i sam fakt orzekania przez sędziego w innych sprawach strony i podjęcie niekorzystnych dla niej rozstrzygnięć nie świadczy o braku bezstronności tego sędziego (zobacz: postanowienie NSA z 15.03.2016 r. I OZ 203/16, LEX nr 2003508). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.