II OZ 404/26

Dnia 22 kwietnia 2026 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2026 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń D.K. i D.K. oraz K.P. i R.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2026 r. sygn. akt VII SA/Wa 1115/25 o odrzuceniu skargi K.P. i D.K. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 marca 2025 r., nr 246/2025 w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: 1. oddalić zażalenia D.K. i K.P.; 2. odrzucić zażalenia R.P. i D.K..

Postanowieniem z 5 lutego 2026 r. sygn. akt VII SA/Wa 1115/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Warszawie odrzucił skargę K.P. i D.K. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (MWINB) z 12 marca 2025 r., nr 246/2025 w przedmiocie nakazu rozbiórki. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie sąd pierwszej instancji wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 20 maja 2025 r., skarżące zostały wezwane do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł, w terminie siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wraz z zażaleniami na powyższe zarządzenie skarżące złożyły wnioski o przyznanie prawa pomocy, które zostały rozpoznane postanowieniami WSA w Warszawie z 4 grudnia 2025 r. utrzymującymi w mocy postanowienia referendarza sądowego z 21 października 2025 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata (sygn. akt VII SPP/Wa 245/25, sygn. akt VII SPP/Wa 211/25). W związku z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego (sprawa II OZ 1276/25) oddalającym zażalenia na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego z 20 maja 2025 r., zarządzeniami Przewodniczącego Wydziału z 10 grudnia 2025 r., skarżące zostały wezwane do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 20 maja 2025 r. o wezwaniu do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od skargi, w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwania zostały skutecznie doręczone skarżącym 29 grudnia 2025 r. Zatem siedmiodniowy termin do dokonania powyższej czynności bezskutecznie upłynął skarżącym 5 stycznia 2026 r. Pomimo prawidłowego doręczenia wezwania do dnia podjęcia niniejszego rozstrzygnięcia, skarżące nie uiściły wymaganych wpisów od skargi. Zażalenia na powyższe postanowienie złożyli D.K. i D.K. oraz K.P. i R.P., domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do merytorycznego rozpoznania, przyznania im prawa pomocy w pełnym zakresie, prokonstytucyjnej wykładni przepisów dotyczących prawa pomocy w celu zapewnienia im realnego prawa do sądu. W ich ocenie art. 220 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Ppsa) został zastosowany w sposób oderwany od wcześniejszych i ponawianych wniosków o przyznanie prawa pomocy, przedstawionych oświadczeń majątkowych i obiektywnej niemożności uiszczenia wpisu w setkach równoległych spraw, konstytucyjnego prawa do sądu, zakazu zamykania drogi sądowej oraz zasady sprawiedliwości społecznej i zaufania do państwa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenia K.P. i D.K. nie zasługują na uwzględnienie, nadto z ich treści nie wynika, aby ich wywody odnosiły się do istoty rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym zażaleniu. Zgodnie z art. 230 § 1 i § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2026, poz. 143, Ppsa) od skargi pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Stosownie natomiast do treści art. 220 § 3 Ppsa skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Z powyższych przepisów wynika, że zasadą jest obowiązek uiszczenia wpisu sądowego od wnoszonego przez stronę pisma (skargi). Wyjątki od takiego obowiązku wymieniają przepisy Ppsa i są to przedmiotowo-podmiotowe zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów (art. 239 Ppsa) czy też instytucja prawa pomocy (art. 243 Ppsa i następne). W niniejszej sprawie skarżące nie były zwolnione z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi z mocy przepisów powołanej wyżej ustawy i nie zostały zwolnione z tego obowiązku na podstawie orzeczenia sądu, pomimo wszczęcia postępowań w przedmiocie prawa pomocy. Mając powyższe na względzie, w związku z uprawomocnieniem się zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 20 maja 2025 r. wzywającego je do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od skargi (na skutek postanowienia NSA z 18 września 2025 r. II OZ 1276/25), zasadnie skarżące - zarządzeniem z 10 grudnia 2025 r. - zostały wezwane do jego wykonania w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Z akt sprawy wynika, że pomimo powyższego wezwania, skarżące nie uiściły przedmiotowego wpisu. Sąd pierwszej instancji prawidłowo w tych okolicznościach przyjął, że skarżące nie uzupełniły braku fiskalnego skargi i na podstawie art. 220 § 3 Ppsa odrzucił ich skargę. Wskazane w zażaleniu normy konstytucyjne i prawa międzynarodowego w zakresie praw człowieka nie zostały, zdaniem NSA, naruszone poprzez odrzucenie skargi na podstawie art. 220 § 3 Ppsa, albowiem skarżące wykorzystały instytucję prawa pomocy i składały środki zaskarżenia w toczącym się postępowaniu z ich skargi. Okoliczność, że w efekcie tych działań nie uzyskały zwolnienia od kosztów oraz ustanowienia pełnomocnika nie prowadzi do wniosku, że pozbawiono je prawa do sądu. Nie można twierdzić, że każde negatywne rozstrzygnięcie sądu o prawach i obowiązkach procesowych strony, tutaj w przedmiocie ponoszenia kosztów sądowych jest naruszeniem jej prawa do sądu. Sąd przeprowadził ocenę ich zdolności finansowych na potrzeby tego postępowania i uznał, że są w stanie uiścić wpis od skargi a w razie potrzeby wystąpić o pomoc pełnomocnika z wyboru. Z tych względów zażalenie K.P. i D.K. należało oddalić. Zażalenia wniesione przez R.P. i D.K. podlegały natomiast odrzuceniu jako niedopuszczalne. Nie byli oni bowiem stronami postępowania – nie byli adresatami zaskarżonej decyzji MWINB, nie wnosili skargi i nie wykazali, aby wynik przedmiotowego postępowania sądowoadministracyjnego dotyczył ich interesów prawnych. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 1 sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa oraz jak w pkt 2 w oparciu o art. 178 w związku z art. 197 § 2 Ppsa.