II OZ 4/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 1796/22 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2022 r. znak ... w przedmiocie wydania zaświadczenia o żądanej treści postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 23 listopada 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 1796/22, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej: "p.p.s.a."), odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2022 r. znak ... w przedmiocie wydania zaświadczenia o żądanej treści. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że skarżąca pismem z 2 sierpnia 2022 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 12 stycznia 2022 r. w przedmiocie wydania zaświadczenia o żądanej treści. W treści skargi zawarła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu powyższego wniosku podała, że w dniu wczorajszym po zapoznaniu się z aktami sprawy w SKO dowiedziała się o treści ww. postanowienia z 12 stycznia 2022 r. Oświadczyła, że nie otrzymała awiza przesyłki, które według adnotacji listonosza zostało w dniu 20 stycznia 2022 r. pozostawiono w oddawczej skrzynce, bądź na drzwiach adresata (nie zakreślono żadnej opcji). Podniosła, że od złożenia zażalenia w maju 2021 r. oczekiwała niecierpliwie na rozstrzygnięcie sprawy wydania zaświadczenia, gdyż sprawa miała dla niej życiowe znaczenie, jako że zaświadczenie miało przesądzić kwestię zgodności z planem miejscowym lokalizacji jej pawilonu, będącego dla niej jako samotnej matki dwójki dzieci jedynym źródłem utrzymania. Zdaniem skarżącej nie można jej przypisać lekceważącego stosunku do sprawy, która czekała w SKO na rozpoznanie zwłaszcza, że nigdy wcześniej nie zdarzył się przypadek niedostarczenia przesyłki. Wskazała ponadto, że złoży reklamację w Urzędzie Pocztowym, zaś o jej wyniku powiadomi Sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził brak przesłanek z art. 86 § 1 p.p.s.a. do uwzględnienia wniosku. Mianowicie wskazał, że okoliczności w jakich doszło do uchybienia terminu, nie uprawdopodabniają w sposób dostateczny, że do uchybienia doszło w skutek okoliczności niezawinionych przez stronę. Sąd zaznaczył, że w rozpoznawanej sprawie jako przyczynę uchybienia terminu do wniesienia skargi skarżąca podała fakt niepozostawienia żadnego zawiadomienia (awiza) o doręczeniu przesyłki. Zdaniem Sądu, przedstawiona przez skarżącą argumentacja nie była przekonująca na tyle, by uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu. Z pozostawionej w aktach administracyjnych sprawy koperty zawierającej odpis zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 12 stycznia 2022 r. wynika, że przesyłka została wysłana na podany przez skarżącą adres do korespondencji. Na kopercie, w której przesłana została korespondencja widnieje adnotacja: "Awizowano dnia 20 stycznia 2022 r.". Mimo jej ponownego awizowania w dniu 28 stycznia 2022 r., przesyłka nie została podjęta w terminie czternastodniowym, liczonym od dnia pierwszego zawiadomienia, co wywołało zastępczy skutek doręczenia z upływem ostatniego dnia tego okresu, tj. z dniem 3 lutego 2022 r. W ocenie Sądu Wojewódzkiego, znajdująca się w aktach administracyjnych sprawy przesyłka została opisana w sposób prawidłowy, jak również zawiera podpisy osób podejmujących próbę doręczenia. Zdaniem Sądu, w przedstawionych wyżej okolicznościach, skarżąca nie zdołała przedstawić takich argumentów i/lub dowodów, które mogłyby podważyć domniemanie prawidłowości doręczenia przesyłki, np. pozytywne rozpatrzenie przez operatora pocztowego reklamacji, która została zgłoszona. W ocenie Sądu, w kontekście dowodu z dokumentu, jakim jest koperta ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, przeciwdowodu nie może stanowić samo oświadczenie strony o braku awizo. Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że przyjęcie stanowiska skarżącej, że do obalenia domniemania wystarczy oświadczenie o braku awizo prowadziłoby do niemożliwości przyjęcia doręczenia zastępczego, a zatem nieskuteczności art. 44 § 4 k.p.a. Sąd stwierdził, że nie neguje sytuacji, że mogą zdarzyć się indywidualne przypadki nieprawidłowego doręczania wezwań adresatom oraz brak pozostawionego awiza, jednakże w rozpatrywanej sprawie, zdaniem Sądu, nie zostało to w sposób przekonywujący udowodnione bądź w wysokim stopniu uprawdopodobnienie. Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie znamiennym jest, że pierwsze awizo miało miejsce w dniu 20 stycznia 2022 r. Tym bardziej od osoby uczestniczącej w postępowaniu administracyjnym (strony postępowania) można wymagać, że spodziewając się wydania postanowienia przez organ i otrzymując pierwsze awizo dołoży należytej staranności i odbierze przesyłkę czekającą na poczcie. Samo zaś zaprzeczenie adresata przesyłki co do pozostawienia tzw. awiza, nie pozwala jeszcze na wzruszenie domniemania prawidłowości doręczenia w trybie art. 44 k.p.a. Domniemania tego nie obala także zainteresowanie skarżącej co do losów korespondencji, czy też wystąpienie z reklamacją do Poczty Polskiej, skoro skarżąca nie przedłożyła odpowiedzi na tę reklamację. Mając na względzie przedstawione powyżej rozważania Sąd nie dopatrzył się braku winy w działaniu skarżącej. W ocenie Sądu pierwszej instancji, powyższe wykluczało możliwość przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W zażaleniu na postanowienie Sądu Wojewódzkiego z dnia 23 listopada 2022 r. skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie o przywróceniu terminu do złożenia niniejszej skargi. W uzasadnieniu zażalenia wskazała, że argumentacja Sądu pierwszej instancji nie uwzględnia podnoszonej przez nią okoliczności, że nie zostało pozostawione w skrzynce pocztowej żadne zawiadomienie o przesyłce do odebrania na poczcie, a zatem nie mogła dołożyć należytej staranności i odebrać przesyłki. Do zażalenia skarżąca dołączyła kopię skargi na działanie Agencji Pocztowej, wnosząc o rozpoznanie zażalenia po nadejściu odpowiedzi z Poczty Polskiej S.A. Na podstawie zarządzenia sędziego z 19 stycznia 2023 r. wezwano skarżącą M. S. do nadesłania odpowiedzi Poczty Polskiej na reklamację (skargę) z dnia 1 grudnia 2022 r. dotyczącą listu poleconego o numerze (...)... w terminie 7 dni od dnia doręczenia niniejszego wezwania. Wyjaśniono przy tym, że powyższa odpowiedź jest potrzebna do rozpoznania zażalenia skarżącej na postanowienie Sądu Wojewódzkiego z dnia 23 listopada 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek przywróci termin. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobniając równocześnie okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu (art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a.). Z powyższego unormowania wynika, że brak winy w uchybieniu terminu stanowi konieczną i podstawową przesłankę przywrócenia terminu. W świetle art. 54 § 1 w zw. z art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy Sąd Wojewódzki zasadnie uznał, że skarżąca składając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. W związku z argumentacją przedstawioną we wniosku, Sąd Wojewódzki trafnie przyjął, że przywrócenie terminu do złożenia skargi byłoby możliwe w razie podważenia domniemania skutecznego doręczenia postanowienia SKO z 12 stycznia 2022 r. dokonanego w trybie zastępczym na podstawie art. 44 k.p.a. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd Wojewódzki prawidłowo wyjaśnił, że samo oświadczenie skarżącej o braku awizowania przesyłki nie mogło stanowić przeciwdowodu wzruszającego ustalenia wynikające z adnotacji i stempli na kopercie przedmiotowej przesyłki oraz druku zwrotnego potwierdzenia odbioru. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że domniemanie faktyczne doręczenia w trybie art. 44 § 1-4 k.p.a. może zostać obalone, gdy adresat wykaże (uprawdopodobni), że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością (por. m.in. postanowienie NSA z 18 maja 2021 r. I OZ 153/21). Tymczasem z akt sprawy wynika, że decyzja SKO skierowana została do skarżącej na adres: ul. S. ... i została doręczona w trybie art. 44 § 1-4 k.p.a. Z adnotacji operatora pocztowego umieszczonych na kopercie, w której przedmiotowa decyzja została przesłana skarżącej oraz zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że przesyłka była dwukrotnie awizowana - pierwszy raz w dniu 20 stycznia 2022 r. i drugi raz w dniu 28 stycznia 2022 r. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje adnotacja o pozostawieniu przesyłki w Urzędzie Pocztowym. Podkreślić należy, że fakty te zostały potwierdzone przez Pocztę Polską w piśmie z dnia 12 grudnia 2022 r. stanowiącym odpowiedź na reklamację skarżącej z dnia 1 grudnia 2022 r. W konsekwencji nie mogła odnieść zamierzonego skutku argumentacja skarżącej, że "nie zostało pozostawione w skrzynce pocztowej żadne zawiadomienie o przesyłce". Skarżąca nie podała przekonujących argumentów na okoliczność faktycznego niewywiązania się przez doręczyciela z obowiązku pozostawienia druku awizo o przesyłce. Wobec braku innej argumentacji wskazującej na brak winy skarżącej w uchybieniu terminu, w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie można było Sądowi pierwszej instancji, który odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi, zarzucić naruszenia art. 86 § 1 p.p.s.a., Zgodzić się należało z oceną Sądu Wojewódzkiego, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie zostało w sposób przekonujący uprawdopodobnione, że doszło do nieprawidłowego doręczenia przedmiotowej przesyłki w trybie awizowania, na podstawie art. 44 k.p.a. W rezultacie Sąd Wojewódzki nie miał podstawy, aby stwierdzić, że złożenie przez skarżącą skargi z opóźnieniem nastąpiło bez jej winy. Tym samym wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie mógł zostać uwzględniony, o czym prawidłowo orzekł Sąd pierwszej instancji. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 w zw. z art.197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia