II OZ 386/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Bąkowski po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 274/23 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego WSA Mirosława Montowskiego, sędziego WSA Artura Kusia, sędziego WSA Grzegorza Rudnickiego i asesora WSA Anety Żak w sprawie ze skargi J.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 21 listopada 2022 r., znak KOA/4660/Zs/22 w przedmiocie wydania zaświadczenia o żądanej treści postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 274/23, oddalił wniosek skarżącej J.W. o wyłączenie sędziego WSA Mirosława Montowskiego, sędziego WSA Artura Kusia, sędziego WSA Grzegorza Rudnickiego i asesora WSA Anety Żak w sprawie ze skargi J.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 21 listopada 2022 r., znak KOA/4660/Zs/22 w przedmiocie wydania zaświadczenia o żądanej treści. Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. J.W. w piśmie z 17 kwietnia 2023 r. zawarła wniosek o wyłączenie sędziego WSA Mirosława Montowskiego, sędziego WSA Artura Kusia, sędziego WSA Grzegorza Rudnickiego i asesora WSA Anety Żak od orzekania w sprawie sygn. VII SA/Wa 274/23. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd podniósł, że J.W., składając wniosek nie podała żadnych przyczyn wyłączenia sędziów i asesora od orzekania w sprawie sygn. VII SA/Wa 274/23. Zaznaczył też, że z oświadczeń złożonych przez sędziego Mirosława Montowskiego, sędziego Artura Kusia, sędziego Grzegorza Rudnickiego i asesora Anety Żak wynika, że nie występują żadne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności w tej sprawie, jak również nie występują przesłanki wyłączenia z mocy ustawy, wynikające z art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Zażalenie na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła J.W. zarzucając: A. nieważność postępowania spowodowaną brakiem losowego ustalenia przez narzędzie informatyczne składu orzekającego; B. drastyczne naruszenie zasady sprawiedliwości proceduralnej, w tym naruszenie art. 49 § 1 p.p.s.a. wskutek niewykonania obowiązku wezwania skarżącej - jako osoby nie będącej prawnikiem - do uzupełnienia przed rozpoznaniem 4 odrębnych wniosków dotyczących wyłączenia 3 sędziów WSA i jednego asesora WSA od orzekania w sprawie pod sygn. akt VII SA/Wa 274/23 – przez uzupełnienie podstaw, przyczyn tych wyłączeń; C. bezprawne połączenie 4 odrębnych wniosków o wyłączenie sędziego oraz rozstrzygnięcie ich w jednym postanowieniu przez 1 skład orzekający bezprawnie ustalony – zamiast odrębnie w 4 postanowieniach, bowiem przepisy regulujące postępowanie w sprawie wyłączenia sędziego (a nie sędziów) nie przewidują zbiorowych rozstrzygnięć w tym zakresie. Żaląca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli wcześniej, wskazanych w ustawie związków z rozpoznawaną sprawą. Jak stanowi § 26 ust. 1 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 5 sierpnia 2015 r. – Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1177 ze zm., dalej: "rozporządzenie"), przewodniczący wydziału orzeczniczego ustala terminy posiedzeń jawnych i niejawnych w składach trzyosobowych na kolejne okresy trzymiesięczne oraz ustala składy orzekające i przewodniczących składów orzekających na każde z tych posiedzeń. Zgodnie zaś z § 28 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, przewodniczący wydziału orzeczniczego albo sędzia pełniący jego obowiązki zarządza wyznaczenie składu orzekającego w drodze losowania w sprawie przekazanej sądowi do ponownego rozpoznania; w razie wyłączenia sędziego; w razie badania spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności; w sprawie ze skargi o wznowienie postępowania. Termin przeprowadzenia i przebieg losowania, reguluje § 29 ust. 3 rozporządzenia, który stanowi, że losowanie przeprowadza się w ten sposób, że jednakowe kartki z odrębnie wypisanymi nazwiskami i imionami sędziów biorących udział w losowaniu umieszcza się w nieprzezroczystym pojemniku, z którego przewodniczący wydziału orzeczniczego albo sędzia pełniący jego obowiązki kolejno losuje niezbędną liczbę kartek w zależności od liczebności składu orzekającego. Jak z powyższego wynika, przy ustalaniu składów orzekających wojewódzkich sądów administracyjnych, nie stosuje się Systemu Losowego Przydziału Spraw (SLPS) właściwego do ustalania składów orzekających w sądach powszechnych. Z tego też względu zarzut braku losowego ustalenia składu orzekającego przez narzędzie informatyczne nie mógł zostać uwzględniony. Odnosząc się zaś do podnoszonego w kolejnym zarzucie braku wezwania żalącej do uzupełnienia wniosku o jego uzasadnienie należy zauważyć, że Sąd nie miał w tym przypadku obowiązku zastosowania postępowania naprawczego. Brak przekonywującego uzasadnienia wniosku nie jest brakiem formalnym podlegającym uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a., lecz skutkuje odmową jego uwzględnienia (por. postanowienia NSA z 4.04.2008 r., I OZ 227/08 oraz z dnia 13.01.2023 r., III OZ 778/22). Nie mógł również odnieść zamierzonego skutku zarzut połącznia wniosków o wyłącznie sędziego. Zgodnie z art. 111 p.p.s.a., sąd zarządza połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli mogły być objęte jedną skargą. Ponadto sąd może zarządzić połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one ze sobą w związku. Tym samym nie sposób uznać, aby rozstrzygnięcie jednym postanowieniem, jednego wniosku, chociaż dotyczącego trzech sędziów oraz asesora, mogło stanowić jakiekolwiek uchybienie. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.