II OZ 386/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 2 marca 2016 r. sygn. akt II SAB/Wr 22/14 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi D. i M.W. na bezczynność Burmistrza Gminy Trzebnica w przedmiocie sprawdzenia szczelności szamba postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 2 marca 2016 r. sygn. akt II SAB/Wr 22/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w sprawie ze skargi D. i M.W. na bezczynność Burmistrza Gminy Trzebnica w przedmiocie sprawdzenia szczelności szamba, odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że na skutek wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym skarżący zostali wezwani do nadesłania wskazanych dokumentów mających na celu wykazanie ich sytuacji majątkowej. W odpowiedzi na powyższe skarżąca podniosła, że od 2 września 2013 r. zmieniła się jej sytuacja, zarówno skarżąca jak i jej maż wymagają opieki lekarskiej. Wyjaśniła także, że nie korzysta z pomocy opieki społecznej, a nie ma zdolności kredytowej z uwagi na wiek i dochody, adwokat opłacany był w ratach, a wydatki na liczne sprawy są ogromne – ponad 1.200 zł. Leki to koszt około 800 zł. Natomiast emerytura skarżącej wynosi 1.291,26 zł, a skarżącego 1.553,31 zł. Skarżący nie posiadają innych źródeł dochodu. Wskazała także że nikt z nimi nie mieszka. Następnie skarżący zostali wezwani do osobistego podpisania wniosku. Zarządzeniem z dnia 14 grudnia 2015 r. wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy pozostawiono bez rozpoznania. W wyniku zażalenia na powyższe zarządzenie postanowieniem z dnia 10 lutego 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt II OZ 128/16) uchylił zaskarżone zarządzenie w stosunku do D.W. i przekazał sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania, natomiast w pozostałej części zażalenie oddalił. Po ponownym rozpoznaniu wniosku skarżącej Sąd pierwszej instancji odmówił przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wskazując na przepis art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", Sąd wyjaśnił, że skarżąca nie wykazała by nie była w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przede wszystkim Sąd zauważył, że nie wykonano w istocie ani wezwań referendarza sądowego ani sędziego. Skarżąca nie nadesłała dokumentów potwierdzających fakt zadłużenia (kredyt) i jego wysokość ani dowodów potwierdzających ponoszenie kosztów sądowych w deklarowanych wysokościach, wskazując jedynie, że wydatki na sprawy administracyjne, na które składają się wydatki ksero, listów poleconych, dojazdów do sądu, od 10 lat są ogromne i wynoszą ponad 1.200 zł. Przy czym nie wskazała, czy chodzi o koszt miesięczny, roczny, czy okres 10 lat. Nie wskazała również z jakich źródeł wnioskodawcy czerpali środki na ponoszenie dotychczasowych kosztów sądowych w innych sprawach oraz na opłacenie wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru w innych sprawach i nie sprecyzowała i nie udokumentowała danych dotyczących wysokości aktualnych, miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem siebie i domu. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego dotyczące wykazania, czy zmieniła się od rozpoznania poprzedniego wniosku sytuacja finansowa i majątkowa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie aktualnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca wskazała jedynie, że od dnia 2 września 2013 r. zmieniła się jej sytuacja, stan zdrowia jej i męża (skarżący wymagają opieki lekarskiej i leczenia) bez udokumentowania jednak jakichkolwiek wydatków z tym związanych. Oceniając oświadczenia skarżącej zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jak i w przedłożonych pismach, Sąd doszedł do przekonania, że nie tylko są one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, ale budzą wątpliwości. Przede wszystkim z tego powodu, że z jednej strony skarżąca wskazuje, że jest w niedostatku, a z drugiej strony – stać ją na opłacanie adwokatów. Ponadto, skarżąca poza kosztem leków w wysokości około 800 zł nie przedstawiła żadnych rachunków bądź przybliżonych kwot świadczących o miesięcznych kosztach utrzymania, w tym wydatków związanych z utrzymaniem domu. W istocie, Sąd poza danymi określającymi wysokość dochodu dwuosobowej rodziny (2.839,57 zł), nie ma żadnych innych danych, które umożliwiłyby ocenę sytuacji finansowej skarżącej. Biorąc zaś pod uwagę powyższe kwoty Sąd stwierdził, że skarżąca jest w stanie ponieść pełne koszty postępowania. Dlatego na mocy art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 P.p.s.a. odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca D.W. Zaprezentowana przez skarżącą argumentacja skupiła się na niezgodności z prawem wydanego w sprawie wyroku, co zdaniem skarżącej uzasadnienia przyznanie jej prawa pomocy "do kasacji". Wskazała także, że po wydaniu orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny sędzia Mieczysław Górkiewicz nie powinien ponownie orzekać. Z powyższych względów zaskarżone postanowienie winno zostać uchylone, a skarżącej winno zostać przyznane prawo pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Przepis art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z powyższego wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy w zakresie przez niego wnioskowanym. Należy również wskazać, że w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona dodatkowo jest zobowiązana złożyć, na wezwanie, dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca we wniesionym zażaleniu nie podważyła stanowiska Sądu pierwszej instancji, że nie wykazała by nie była w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wskazując bowiem na uzyskiwane stałe comiesięczne dochody rodziny w wysokości 2.781 zł skarżąca nie wykazała wysokości niezbędnych, a ponoszonych wydatków na utrzymanie rodziny i mieszkania. Wprawdzie w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji, w odpowiedzi na wezwanie skarżąca wskazała, że ponosi koszty zakupu leków w wysokości około 800 zł, a koszty związane z prowadzeniem wielu postępowań sądowych kształtują się na poziomie około 1.200 zł – nie wiadomo jednak, w jakim okresie te koszty zostały przez skarżącą poniesione. Ponadto skarżąca nie udzieliła informacji wskazujących m. in. na stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem rodziny i przedstawienia dokumentów z których wydatki te będą wynikać (np. rachunków). Osoby chcące uzyskać prawo pomocy muszą się liczyć z koniecznością udzielenia wszelkich niezbędnych informacji związanych ze swoją sytuacją majątkową. W tej sytuacji, skoro brak jest informacji o ponoszonych przez wnioskodawczynię niezbędnych kosztach utrzymania oraz czynionych wydatkach, trudno jest stwierdzić, by w sprawie została spełniona przesłanka z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Ponadto zauważyć trzeba, że przedmiotowy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym jest kolejnym wnioskiem w sprawie, złożonym już po wydaniu wyroku. Postanowieniem z dnia 4 listopada 2014 r. (sygn. akt II OZ 1145/14) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżących na postanowienie Sądu pierwszej instancji z dnia 2 września 2014 r. odmawiające im przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W tej sytuacji podnieść należy, że jeżeli po wydaniu postanowienia niekończącego postępowania w sprawie zgłoszono ponownie wniosek dotyczący tej samej kwestii, to wniosek taki winien być rozpoznany w trybie art. 165 P.p.s.a. Jednakże powyższe, w okolicznościach niniejszej sprawy, nie stanowi takiego uchybienia, które uzasadniałoby uchylenie zaskarżonego postanowienia. Odnosząc się zaś do argumentacji zażalenia, że po wydaniu orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny "sędzia Mieczysław Górkiewicz nie powinien orzekać", wskazać należy, że przepis art. 185 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym w razie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, sąd rozpoznaje ją w innym składzie, nie uzasadniał zmiany składu orzekającego do rozpoznania wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Stanowisko to potwierdza uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2010 r., sygn. akt I GPS 1/10, w której wskazano, że "w razie uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżonego zażaleniem postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego lub zarządzenia przewodniczącego i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania nie ma zastosowania art. 185 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. i art. 198 p.p.s.a.". Mając zatem na uwadze powyższe, na mocy art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.