II OZ 380/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D.W. i M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt VII SAB/Wa 116/14 odmawiające zmiany prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2015 r. odmawiającego przyznania skarżącym prawa pomocy w sprawie ze skargi D. W. i M. W. na bezczynność Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego postanawia: oddalić zażalenie.

Prawomocnym postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2015 r., sygn. akt VII SAB/Wa 116/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił D. W. i M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 1 lipca 2015 r., sygn. akt II OZ 617/15, oddalił zażalenie D. W. i M. W. na ww. postanowienie z dnia 29 kwietnia 2015 r. W dniu 30 marca 2016 r. oraz ponownie 24 listopada 2016 r. do Sądu wpłynął formularz PPF złożony przez D. W. i M.W., w którym skarżący zaznaczyli "pomoc do wezwania" i "pomoc do wyroku". Sąd potraktował nadesłane formularze jako wniosek o zmianę postanowienia z dnia 29 kwietnia 2015 r. w przedmiocie zwolnienia z kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Postanowieniem z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt VII SAB/Wa 116/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił zmiany ww. prawomocnego postanowienia z dnia 29 kwietnia 2015 r. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał, że z poprzednio nadesłanego formularza wynika, iż skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Posiadają dwie działki o łącznej powierzchni [...] m2. Obydwoje są emerytami, ich dochód z tytułu otrzymywanych emerytur wynosi łącznie [...] zł. Mieszkanie jest pozbawione zimnej wody i ogrzewania. Nie posiadają innych nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Skarżący wskazali, że zamieszkują pod adresem N. [...], w mieszkaniu o powierzchni [...] m2, pozbawionym zimnej wody i ogrzewania, które zostało sprzedane przez Spółdzielnię, a wobec nich orzeczony został nakaz eksmisji. Ich dochody są na poziomie minimum socjalnego i wydatki z prowadzeniem tak licznych spraw administracyjnych z winy organu są cyt. "nie do wytrzymania" i pochłaniają całą jedną emeryturę. Podali, że nie posiadają żadnego pojazdu mechanicznego, mają tylko rower. Nie mają kont bankowych, nikt nie prowadzi z nimi wspólnego gospodarstwa domowego. Nie korzystają z pomocy dzieci, osób trzecich ani opieki społecznej. J. W. nie prowadzi żadnej firmy transportowej, zaś M. W. może niedawno założyła jakąś działalność, ale nie osiąga z niej żadnych dochodów. Wskazali, że wykupują tylko leki ratujące życie, a na żywność przeznaczają mniej niż 900 zł. Z załączonych formularzy PIT-40A wynika, że M. W. uzyskał w 2013 r. dochód w kwocie [...] zł, zaś D. W. – [...] zł. Jak wynika zaś z aktualnie nadesłanego formularza PPF wnioskodawcy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, nadal utrzymują się z kwoty [...] zł miesięcznie, nie opisali żadnych dodatkowych zmian w swojej sytuacji finansowej. Dodali że na utrzymanie mieszkania przeznaczają ok. 500 zł. Powielili argumentację zawartą w poprzednim wniosku złożonym na formularzu oraz w nadesłanych dodatkowych wyjaśnieniach. Nie uzupełnili danych znanych Sądowi o żadne dodatkowe informacje. W ocenie Sądu aktualnie brak jest okoliczności, które dawałyby podstawę do przyjęcia, iż wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 165 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W przedmiotowej sprawie skarżący nie wykazali bowiem, by w okresie od wydania postanowienia z dnia 29 kwietnia 2015 r. do momentu zapadnięcia niniejszego postanowienia nastąpiła istotna zmiana okoliczności dotyczących ich sytuacji majątkowej, co uzasadniałoby wydanie postanowienia o treści innej, niż treść postanowienia z dnia 29 kwietnia 2015 r. Skarżący nie wywiązali się z nałożonego nań obowiązku uprawdopodobnienia, że nie są stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania oraz ustanowienia adwokata. W sprawie wiadomo jedynie, jaki dochód osiągają skarżący. Wiadomo, że ponoszą wydatki ok. 500 zł miesięcznie na utrzymanie mieszkania. Nie wiadomo, jakie ponoszą wydatki w związku z utrzymaniem, np. czynsz, media, lekarstwa. Wskazali jedynie, że na żywność przeznaczają mniej niż 900 zł. Podkreślić trzeba, że strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy winna jak najdokładniej, a co najmniej zgodnie z wezwaniem Sądu, wykazać swoją sytuację majątkową. W niniejszej sprawie – z uwagi na postawę skarżących – nie jest możliwa ocena, czy ich sytuacja majątkowa uzasadnia przyznanie prawa pomocy. Sąd wskazał jednocześnie, że ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania i dopiero wówczas, gdy okażą się one niewystarczające może zwrócić się o przyznanie prawa pomocy. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że w sprawie nie zachodzą okoliczności, które stanowiłyby podstawę do zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 kwietnia 2015 r. Zażaleniem D. W. i M. W. zaskarżyli powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie i przyznanie im prawa pomocy w zakresie całkowitym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Przechodząc do oceny zasadności przedmiotowego zażalenia w pierwszej kolejności podnieść należy, że kwestia odmowy przyznania skarżącym prawa pomocy została prawomocnie rozstrzygnięta. Skarżący w rozpoznawanej sprawie występowali już z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w styczniu 2015 r. W wyniku rozpoznania wniosku postanowieniem referendarza sądowego z dnia 17 marca 2016 r. odmówiono skarżącym przyznania prawa pomocy. Po rozpoznaniu sprzeciwu skarżących, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2015 r. ponownie odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy, a Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 1 lipca 2015 r., sygn. akt II OZ 617/15, oddalił zażalenie na powyższe postanowienie. Zgodnie z treścią art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016, poz. 718, dalej: p.p.s.a.), postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Zgodnie z tym przepisem postanowienia prawomocne, czyli takie od których nie przysługuje już stronie środek zaskarżenia wydane w toku postępowania i niekończące sprawy, mogą być uchylone lub zmienione jedynie wówczas, gdy zmieniły się okoliczności faktyczne, które stanowiły podstawę wydanego orzeczenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji słusznie stwierdził, że w kolejnym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie przywołali okoliczności pozwalających stwierdzić, że ich sytuacja materialna uległa istotnej zmianie i to w sposób wskazujący na nieaktualność poprzednio dokonanej oceny w zakresie niespełnienia przez nich przesłanek do udzielenia im prawa pomocy w zakresie całkowitym. Porównując wnioski skarżących nie sposób uznać, że jakiekolwiek okoliczności dotyczące sytuacji finansowej skarżących uległy istotnej zmianie, w szczególności pogorszeniu. W poprzednim jak i w aktualnych wnioskach wskazano, że wnioskodawcy wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe i utrzymują się z emerytur, przy czym podkreślenia wymaga, że w tym zakresie sytuacja materialna wnioskodawców uległa nieznacznemu polepszeniu ([...] zł) w stosunku do poprzednio opisanej ([...]zł). Podnieść jedynie należy, że wprawdzie z treści ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 24 listopada 2016 r. wynika, że skarżący, w porównaniu do wcześniejszego wniosku, który wpłyną do Sądu w dniu 29 marca 2016r., nie posiadają już współwłasności działki nr [...] i [...]w N., co sugeruje że doszło do zbycia współwłasności, lecz tego faktu w swoim wniosku skarżący szczegółowo nie wyjaśnili. Wniosek skarżących nie odpowiada zatem w tym zakresie obowiązkowi dokładnego przedstawienia własnej sytuacji majątkowej, od której uzależniona jest ocena czy należy przyznać stronom prawo pomocy. W tej sytuacji nie sposób skutecznie zakwestionować ustaleń Sądu I instancji, że skarżący nie wykazali, że zachodzą okoliczności wpływające na zmianę uprzednio prezentowanego stanowiska odmawiającego przyznania skarżącym prawa pomocy. Skoro zatem brak było podstaw do odmiennej niż w postanowieniu z dnia 29 kwietnia 2015 r. oceny sytuacji majątkowej skarżących pod kątem przesłanek udzielenia prawa pomocy, to art. 165 p.p.s.a. warunkujący zmianę takiego postanowienia z uwagi na zmianę okoliczności sprawy nie mógł mieć zastosowania. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.