II OZ 355/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 lutego 2026 r. sygn. akt III SA/Po 109/26 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi H. S. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 3 października 2025 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 10 lutego 2026 r. sygn. akt III SA/Po 109/26, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił H.S. wstrzymania wykonania zaskarżonej przez nich decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia 3 października 2025 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał, że H. S. wniosła skargę na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z 3 października 2025 r. w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego. Wraz ze skargą skarżąca złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że dom został częściowo sfinansowany kredytem hipotecznym udzielonym przez [...] w 2006 r. w walucie CHF. W dniu 21 czerwca 2024 r. zapadł prawomocny wyrok unieważniający umowę kredytową, co oznacza, że bank nie posiadał skutecznej podstawy do przejęcia nieruchomości. Skarżąca poinformowała ponadto, że z kwoty zaciągniętego kredytu 392.772,76 zł indeksowanego kursem CHF, który w dniu 19.09.2006 r. wynosił 2,49 zł do roku 2016 spłaciła kwotę około 300.000 zł, w tym kwotę około 20.000 zł do [...] spółki córki [...]. W wyniku postępowania egzekucyjnego, nieruchomość została przejęta przez [...](obecnie w upadłości), którego następcą prawnym jest [...]. W dniu 30 lipca 2025 r. Kancelaria Radcy Prawnego B. S. wniosła do Sądu Okręgowego w Poznaniu pozew o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Postanowieniem Sądu Okręgowego z 2 września 2025 r. udzielono zabezpieczenia roszczenia poprzez wpis wzmianki o toczącym się postępowaniu w księdze wieczystej nieruchomości. Skarżąca poinformował również, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 29.01.2025 r. sygn. VI SA/Wa 2964/22 uznał, że decyzja o przymusowej restrukturyzacji [...] jest niezgodna z polskim prawem. Wprawdzie wyrok ten nie jest jeszcze prawomocny lecz niewątpliwie okazuje się , że kredytobiorcy w tym również skarżąca, została pokrzywdzona z jednej strony działaniem Bankowego Funduszu Gwarancyjnego, który miał rzekomo stanowić gwarancję rzetelności przeprowadzonej restrukturyzacji, a z drugiej strony stosowaniem przez [...] S.A. niedozwolonych klauzul umownych. Co więcej, działanie [...] dalej okazuje się być mało wiarygodne i sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, gdyż [...] po otrzymaniu od skarżącej pisma z żądaniem ujawnienia zmiany właściciela przedmiotowej nieruchomości niezwłocznie uruchomił procedurę wymeldowania skarżącej z przedmiotowej nieruchomości. Uzasadniając odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podkreślił, że decyzja o wymeldowaniu, tj. orzeczenie, które stwierdza jedynie pewien stan faktyczny, posiada jedynie charakter ewidencyjny. Nie ma ona charakteru nieodwracalnego, decyzja ta nie powoduje powstania ani utraty jakichkolwiek praw. Zgodnie z art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (j.t. Dz. U. z 2025 r., poz. 274 ze zm.), zameldowanie jest wyłącznie aktem rejestracji danych o miejscu pobytu oznaczonej osoby. Decyzja o wymeldowaniu ma na celu doprowadzenie przez organ prowadzący ewidencję do zgodności danych ewidencyjnych ze stanem faktycznym. W uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20/01) podkreślono, że zameldowanie jest jedynie formą realizacji obowiązku meldunkowego przez zgłoszenie wymaganych danych właściwemu organowi. Oznacza to, że organ meldunkowy nie rejestruje uprawnień do lokalu osób występujących o zameldowanie, lecz gromadzi dane o miejscu pobytu osób. Mając powyższe na uwadze zdaniem Sądu wniosek skarżącej nie zasługiwał na uwzględnienie. Jednocześnie Sąd podkreślił, że, rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, nie dokonuje oceny zasadności skargi. Zażaleniem H.S. zaskarżyła powyższe postanowienie, zarzucając mu naruszenie: 1. art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) poprzez błędne przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, podczas gdy zaskarżona decyzja umożliwia, a przede wszystkim ułatwia ewentualną sprzedaż nieruchomości przez uczestnika postępowania [...] S.A.; 2. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, podczas gdy w sytuacji uwzględnienia przez Sąd Okręgowy w Poznaniu powództwa H. S.i E. S. o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (sygn. XVIII C 1327/25), decyzja Wojewody Wielkopolskiego z 3 października 2025 r. stanie się bezprzedmiotowa; 3. art. 134 p.p.s.a. poprzez pominięcie prejudycjalnego charakteru ww. postępowania cywilnego; 4. błąd w ustaleniach faktycznych poprzez pominięcie załączonych do skargi dokumentów, czego skutkiem było przyjęcie przez Sąd, że nie ziściły się przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji; 5. błąd w ustaleniach faktycznych, poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wybiórczą ocenę materiału dowodowego, czego wynikiem jest pominięcie faktu, że Sąd Okręgowy w Poznaniu we wyżej wskazanym postępowaniu postanowieniem z dnia 2 września 2025 r. udzielił zabezpieczenia roszczenia H.S. i E. S. poprzez wpisanie w dziale III księgi wieczystej o nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Grodzisku Wlkp., V Wydział Ksiąg Wieczystych, dla nieruchomości położonej przy ul. [...]w [...], stanowiącej działkę nr [...] o powierzchni 0,0575 ha – ostrzeżenia o toczącym się z powództwa E.S. i H. S.przeciwko [...]S.A. z/s w [...] postępowaniu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, przez Sądem Okręgowym w Poznaniu, pod sygn. akt XVIII C 1327/25, albowiem uprawdopodobnili oni roszczenie oraz interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia; 6. błąd w ustaleniach faktycznych, poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wybiórczą ocenę materiału dowodowego, czego wynikiem jest pominięcie celu wyżej wskazanego postępowania przed Sądem Okręgowym w Poznaniu, którego ostateczną konsekwencją ma być ustalenie komu przysługuje prawo własności do nieruchomości położonej w [...], ulica [...], stanowiącej działkę oznaczoną nr [...] (tereny mieszkaniowe) o powierzchni 0.0575 ha; 7. błąd w ustaleniach faktycznych, poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wybiórczą ocenę materiału dowodowego, skutkujący odmową wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, pomimo istotnych naruszeń organu administracji, w szczególności przyjęcie, że skarżąca opuściła lokal trwale i dobrowolnie, podczas gdy została go pozbawiona wskutek działań banku, których podstawa prawna została podważona prawomocnym wyrokiem unieważniającym umowę kredytową; 8. błąd w ustaleniach faktycznych, poprzez nieuwzględnienie całokształtu charakteru niniejszego postępowania i pominięcie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 stycznia 2025 r., sygn. akt VI SA/Wa 2964/22 w przedmiocie uznania, że decyzja o przymusowej restrukturyzacji [...] jest niezgodna z polskim prawem, czego skutkiem jest prowadzenie postępowania przez organ administracji nie zasługujący na zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Z uwagi na powyższe w zażaleniu wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zawieszenie postępowania z wniosku H.S. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, w sprawie ze skargi H. S. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 3 października 2025 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego, sygn. akt III SA/Po 109/26 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, co najmniej do czasu rozpoznania sprawy zawisłej przed Sądem Okręgowym w Poznaniu z powództwa H.S. i E. S. o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (sygn. akt. XVIII C 1327/25) oraz zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącej zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, ewentualnie zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, co najmniej do czasu rozpoznania sprawy zawisłej przed Sądem Okręgowym w Poznaniu z powództwa H.S. i E.S. o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (sygn. akt. XVIII C 1327/25) a także zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącej zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) wniesienie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Po przekazaniu sądowi skargi sąd może jednak na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności. Następuje to w przypadku uprawdopodobnienia przez wnioskującego niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Zaistnienie przynajmniej jednej z dwóch wymienionych w powołanym na wstępie przepisie przesłanek uzasadnia wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Zasadność wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji winna być oceniona w okolicznościach konkretnej rozpoznawanej sprawy. Należy więc wziąć pod uwagę cały szereg zagadnień związanych z realizacją decyzji. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że we wniosku strona skarżąca nie przytoczyła okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji. Przede wszystkim zwrócić należy uwagę, że co do zasady ewidencja ludności służąca rejestrowaniu pobytu, ma charakter wyłącznie porządkowy, co oznacza, że zameldowanie nie jest związane z rozstrzyganiem uprawnień (praw przedmiotowych i podmiotowych) do lokalu, ani tym samym prawa do przebywania w nim. Jedynym kryterium rozstrzygającym o wymeldowaniu jest ustalenie przez właściwy organ faktu, czy obywatel polski opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się (art. 35 ustawy o ewidencji ludności). Związane jest to zatem z określonym stanem faktycznym, a nie prawnym. Decyzje o wymeldowaniu stwierdzają jedynie pewien stan faktyczny, zatem posiadają jedynie charakter ewidencyjny (por. postanowienia NSA: z 22 kwietnia 2015 r., II OZ 307/15; z 5 maja 2015 r., II OZ 374/15; z 21 października 2020 r., II OZ 898/20; z 2 grudnia 2020 r., II OSK 2764/20). Jednocześnie tego rodzaju rozstrzygnięcie nie pozbawia skarżącej ewentualnych praw do lokalu. Ponadto w każdym momencie osoba wymeldowana z dotychczasowego miejsca pobytu stałego lub czasowego, jeśli jej miejsce faktycznego pobytu ulegnie zmianie ponownie na adres, z którego została poprzednio wymeldowana, może dokonać zameldowania pod tym adresem. Skutki decyzji o wymeldowaniu nie mają zatem charakteru nieodwracalnego. Dodatkowo wskazać należy, że ocena wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji nie może być zastąpiona merytoryczną oceną wydanych w sprawie decyzji z punktu widzenia ich legalności. W ramach rozpoznania wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej sąd nie ocenia prawidłowości wydanych decyzji w aspekcie ich zgodności z prawem, ale to, czy wykonanie tych decyzji – jeszcze przed prawomocnym ich skontrolowaniem – może doprowadzić do sytuacji wyjątkowych, zagrażających chronionym dobrom strony skarżącej. Nie chodzi tutaj o niebezpieczeństwo wyrządzenia jakiejkolwiek szkody, ale takiej, która może przybrać znaczne rozmiary, a także o sytuację taką, w której powrót do stanu poprzedniego będzie w zasadzie niemożliwy lub będzie wymagał znacznych nakładów sił oraz środków, czego w niniejszej sprawie nie wykazano. Z tych wszystkich względów przedmiotowy wniosek nie mógł być uwzględniony, co prawidłowo stwierdził w zaskarżonym postanowieniu Sąd pierwszej instancji. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.