II OZ 337/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. Ż. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 sierpnia 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 979/14 odmawiające zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 maja 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 979/14 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. Ż. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] marca 2014 r., Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie. 6

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 979/14 odmówił zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 maja 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 979/14 odmawiającego J. Ż. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewody M. z dnia [...] marca 2014 r., Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Sąd wskazał, że prawomocnym postanowieniem z dnia 4 maja 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 979/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił J. Ż. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 4 maja 2015 r. Sąd wskazał, że z podanych danych w piśmie z dnia 21 kwietnia 2015 r. oraz załączonego do niego formularza PPF wynika, że wnioskodawcy nie można zaliczyć do osób ubogich. Wnioskodawca posiada udział we wspólnym mieszkaniu, a także osiąga stały dochód w wysokości 4.500 zł brutto. Wskazał, że w związku ze wzrostem cen oraz wysokości opłat jego sytuacja majątkowa uległa pogorszeniu, jednak Sąd zauważył, że J. Ż. w piśmie z dnia 14 sierpnia 2014 r. określił łączną sumę swoich miesięcznych wydatków na kwotę ok. 3.000 zł, natomiast wraz z rozpatrywanym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w piśmie z dnia 21 kwietnia 2015 r. – na kwotę 2.750 zł. Skarżący nie wykazał przy tym by jego zarobki zostały w jakikolwiek sposób pomniejszone. Ponadto w wykazie ponoszonych wydatków, wskazał, że jest w stanie wygospodarować 220 zł miesięcznie na tzw. "czarną godzinę". W związku z powyższym Sąd uznał, że udzielone przez skarżącego informacje nie dają wystarczającej podstawy do przyznania prawa pomocy. Skarżący nie udzielił odpowiedzi na wszystkie żądane przez referendarza sądowego informacje, m.in. nie wskazał czy małżonka pobiera stałe bądź okresowe świadczenia, a jeśli tak to w jakiej wysokości. Nie oświadczył także czy posiada oszczędności pieniężne i jeśli tak to w jakiej wysokości. Postanowieniem z dnia 1 lipca 2015 r. sygn. akt II OZ 616/15 Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu zażalenia skarżącego na postanowienie z dnia 4 maja 2015 r. oddalił zażalenie. Przy piśmie z dnia 29 kwietnia 2015 r. skarżący nadesłał kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (karta 158 akt sądowych). Następnie skarżący złożył wniosek z dnia 30 maja 2015 r. z o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (karta 166 akt sądowych). W obu wnioskach PPF z dnia 29 kwietnia 2015 r. oraz z dnia 30 maja 2015 r. skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną. Oświadczył, że utrzymuje się z dochodów przez niego uzyskiwanych w wysokości 4.500 złotych brutto miesięcznie oraz posiada 1/6 części udziału domu o pow. 60 m². Podniósł, że jest jedynym żywicielem rodziny, żona jest pod stałą opieką lekarską i wymaga stałego przyjmowania leków. Posiada orzeczony stopień niepełnosprawności. Syn natomiast jest studentem [...] i osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Do każdego z powyższych wniosków skarżący dołączył pismo, w którym wykazał ponoszone wydatki miesięczne łącznie w kwocie 2.750 zł (karta 157 i 170 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołał art. 165 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., i wskazał, że przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy okolicznością taką będzie w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy. Sąd wskazał, że wnioski skarżącego z dnia 29 kwietnia 2015 r. oraz z dnia 30 maja 2015 r., oba złożone na formularzu PPF, należy potraktować jako wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia Sądu z dnia 4 maja 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 979/14 odmawiającego skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał, że od czasu rozpoznawania poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy nastąpiła zmiana jego sytuacji majątkowej, która przemawiałyby za zmianą prawomocnego postanowienia z dnia 29 kwietnia 2015 r. W kolejnym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie przywołał okoliczności pozwalających stwierdzić, że jej sytuacja materialna uległa zmianie w sposób wskazujący na nieaktualność poprzednio dokonanej oceny odnoszącej się do możliwości skarżącego w partycypowaniu w kosztach postępowania w zakresie obowiązku uiszczenia opłat sądowych. Z kolejnych wniosków PPF z dnia 29 kwietnia 2015 r. oraz z dnia 30 maja 2015 r. wynika, że skarżący posiada udział we wspólnym mieszkaniu, a także osiąga stały dochód w wysokości 4.500 zł brutto. W piśmie z dnia 29 kwietnia 2015 r. oraz z dnia 30 maja 2015 r. skarżący określił łączną sumę swoich miesięcznych wydatków na kwotę 2.750 zł. Mając na uwadze powyższe ustalenia, Sąd uznał, że stan posiadania skarżącego pozostał bez zmian. Świadczy to o tym, że sytuacja materialna skarżącego nie zmieniła się. Ponadto skarżący uchyla się, pomimo wezwań, od wskazania czy małżonka pobiera stałe bądź okresowe świadczenia, a jeśli tak to w jakiej wysokości. Nie oświadczył także czy posiada oszczędności pieniężne i jeśli tak to w jakiej wysokości. Zdaniem Sądu, powyższe okoliczności świadczą o tym, że skarżący nie wykazał, że od czasu rozpoznawania poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy sytuacja materialna skarżącego zmieniła się na niekorzyść, co przemawiałoby za zmianą prawomocnego postanowienia Sądu z dnia 4 maja 2015 r. Ponadto, Sąd wskazał, że skarżący nie udzielił wyczerpujących informacji, do których został wezwany. Sąd zaznaczył, że strona wnosząc o przyznanie prawa pomocy musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Sąd uznał zatem, że skarżący nie wykazał, że zachodzą przesłanki do zmiany prawomocnego postanowienia z dnia 4 maja 2015 r. i na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a orzekł, jak w sentencji postanowienia. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie, wnosząc o jego uchylenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Należy zauważyć, że instytucja przewidziana w art. 165 p.p.s.a. umożliwia zmianę postanowień niekończących postępowania (w tym postanowień w przedmiocie przyznania prawa pomocy) w przypadku, gdy okoliczności sprawy uległy zmianie, powodując nieadekwatność poprzednio zapadłego postanowienia do zmienionej sytuacji. W przypadku braku wykazania, że okoliczności sprawy uległy zmianie, brak jest przesłanek do zmiany postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. A więc przyznanie prawa pomocy wskutek rozpoznania ponownego wniosku jest możliwe jedynie w sytuacji, gdy wnioskodawca wykaże, że nastąpiło istotne pogorszenie jego sytuacji materialnej. Odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy - przy rozpatrywaniu kolejnego wniosku - możliwa jest bowiem wyłącznie po zmianie okoliczności mających wpływ na tę ocenę. Składając zatem kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, strona winna przedstawić nowe, istotne okoliczności, które mogą mieć wpływ na pozytywne rozpatrzenie wniosku. Brak wskazania takich okoliczności, przy ponownym złożeniu wniosku, powoduje, że raz już dokonana, w prawomocnym postanowieniu sądu, ocena możliwości płatniczych strony, pozostaje nadal aktualna. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie Sąd I instancji prawidłowo dokonał oceny wniosków skarżącego z dnia 29 kwietnia 2015 r. oraz z dnia 30 maja 2015 r. porównując go z okolicznościami przywołanymi we wcześniejszym, rozpoznanym już prawomocnie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W ww. wnioskach o przyznanie prawa pomocy skarżący podał te same informacje o swojej sytuacji majątkowej, których udzielił poprzednio i które były już przedmiotem oceny sądu. Nie wskazał dodatkowo żadnych informacji sugerujących, że jego sytuacja materialna uległa zmianie. Z przedstawionych przez stronę wniosków nie wynika, żeby w sprawie zaszły takie zmiany okoliczności, które mogłyby doprowadzić do odmiennej od dotychczasowej oceny sytuacji finansowej skarżącego, brak było zatem podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy. Podkreślenia przy tym wymaga, że skarżący, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich informacji odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności. Tym bardziej, że w postanowieniu odmawiającym przyznania prawa pomocy wskazano skarżącemu, że podane przez niego informacje są niepełne i na ich podstawie nie jest możliwe dokonanie jednoznacznej oceny, czy skarżący jest w stanie, czy też nie, ponieść koszty sądowe bez uszczerbku w koniecznym dla siebie i rodziny utrzymaniu. Wskazać należy, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, w związku z tym korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonujący. W niniejszej sprawie skarżący tego nie uczynił. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie. ----------------------- 5