II OZ 331/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 4 października 2016 r., sygn. akt IV SA/Po 458/16 o odmowie wyłączenia referendarza sądowego Damiana Mataczyńskiego w sprawie ze skargi R.P. i M.P. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] marca 2016 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 4 października 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wyłączenia referendarza sądowego Damiana Mataczyńskiego w sprawie ze skargi M.P. i R.P. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] marca 2016 r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wyjaśnił, że zarządzeniem z 23 sierpnia 2016 r., referendarz sądowy pozostawił bez rozpoznania wniosek M.P. w przedmiocie prawa pomocy. W sprzeciwie od powyższego zarządzenia R.P. zażądał m.in. wyłączenia referendarza Damiana Mataczyńskiego. Uzasadniając to żądanie, R.P. wskazał, że "działalność referendarza budzi wątpliwości co do jego bezstronności". Do akt sprawy dołączono oświadczenie referendarza Damiana Mataczyńskiego z 4 października 2016 r., w którym wskazał on, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 § 1 – 3 lub w art. 19 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 - dalej jako "p.p.s.a."), mogące wywołać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności przy rozpoznawaniu wniosku o prawo pomocy w tej sprawie. Odmawiając wyłączenia referendarza sądowego, Sąd I instancji wskazał, że nie może stanowić przesłanki wyłączenia przekonanie strony, że działalność referendarza budzi wątpliwości co do jego bezstronności, bez jednoczesnego wskazania konkretnych okoliczności uzasadniających takie stanowisko i mieszczących się w przesłankach wyłączenia wskazanych w ustawie p.p.s.a. Wniosek o wyłączenie referendarza mogą uzasadniać jedynie takie okoliczności, które obiektywnie mogą wywołać wątpliwości co do jego bezstronności. W ocenie Sądu I instancji, takich przyczyn skarżący R.P. nie wskazał. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył R.P. wnosząc o jego uchylenie jako niezgodnego ze stanem faktycznym i prawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia jest istotną gwarancją procesową, która we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego lub referendarza. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa - art. 18 § 1 p.p.s.a. - wyłączenie sędziego i odpowiednio referendarza, następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego lub referendarza na mocy art. 19 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Brak było podstaw do wyłączenia referendarza zgodnie z wnioskiem skarżącego R.P. Nie zaszła bowiem żadna z okoliczności, o których mowa w art. 18 p.p.s.a. Ponadto podniesione przez skarżącego argumenty nie wypełniają dyspozycji art. 19 p.p.s.a. W szczególności nie jest taką okolicznością subiektywne przekonanie skarżącego o braku bezstronności referendarza. Chodzi bowiem o obiektywnie postrzegane okoliczności, które mogą uzasadniać powstanie wątpliwości, o których mowa w art. 19 p.p.s.a. Skarżący nie wykazał, że okoliczności takie zaistniały. Referendarz, którego dotyczył wniosek, złożył wymagane oświadczenie w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu. Skarżący nie wskazał ani nawet nie uprawdopodobnił żadnych okoliczności, które uzasadniałyby wniosek. Sąd też Sąd I instancji prawidłowo odmówił wyłączenia referendarza. Z tych względów i na podstawie art. 184 w z związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.