II OZ 321/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.P. i R.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2025 r., sygn. akt VII SPP/Wa 356/25 o odrzuceniu zażalenia K.P. w sprawie ze skargi K.P. i D.K. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 marca 2025 r. nr 247/2025 w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: 1. oddalić zażalenie K.P., 2. odrzucić zażalenie R.P.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 16 grudnia 2025 r. sygn. akt VII SPP 356/25 odrzucił zażalenie K.P. (dalej skarżąca) na postanowienie tego Sądu z 6 listopada 2025 r. utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego WSA w Warszawie z 15 października 2025 r. o odmowie przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd przywołał treść art. 178 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2024, poz. 935, dalej Ppsa) oraz stwierdził, że w przepisach Ppsa nie przewidziano możliwości zaskarżenia postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego wydanego na podstawie art. 260 § 1 Ppsa. W ocenie tegoż Sądu wniesione zażalenie, jako niedopuszczalne, podlegało odrzuceniu na podstawie art. 178 Ppsa. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli K.P. i R.P. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 258 § 1 Ppsa czynności w zakresie przyznania prawa pomocy wykonuje referendarz sądowy. W świetle art. 260 § 1 Ppsa rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 Ppsa, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie (lub zarządzenie) referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie zaś z § 2 tego przepisu sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Jak wynika z powyższych regulacji, od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego utrzymującego w mocy postanowienie (starszego) referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy, nie przysługuje już żaden środek odwoławczy. Ani bowiem art. 173 § 1, ani art. 194 § 1 Ppsa, czy też inny przepis tej ustawy, nie przewiduje możliwości wniesienia skargi kasacyjnej, zażalenia bądź też sprzeciwu od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego wydanego na podstawie art. 260 Ppsa. W przedmiotowej sprawie K.P. skorzystała z możliwości wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z 15 października 2025 r. Tym samym złożenie przez skarżącą zażalenia na postanowienie Sądu z 6 listopada 2025 r., którym utrzymano w mocy postanowienie wydane przez referendarza sądowego, było niedopuszczalne, w związku z tym zażalenie podlegało odrzuceniu. Zaskarżone postanowienie odpowiada więc prawu. Odnosząc się natomiast do okoliczności podnoszonych w zażaleniu dotyczących sytuacji życiowej skarżącej oraz prowadzonych postępowań wskazać należy, że nie podlegały one merytorycznemu rozpoznaniu w niniejszym postępowaniu, gdyż nie mają one żadnego wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonego postanowienia. W związku z powyższym zażalenie wniesione przez K.P. oddalono na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa, o czym orzeczono w punkcie 1 sentencji. Zażalenie wniesione natomiast przez R.P. należało odrzucić jako niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych. Osoba ta nie była adresatem zaskarżonego orzeczenia, a zatem nie dotyczą jej skutki procesowe z nim związane. Z art. 252 § 3 Ppsa jednoznacznie wynika, iż stroną postępowania o udzielenie prawa pomocy jest jedynie wnioskodawca, czyli podmiot domagający się przyznania prawa pomocy. Skoro zaskarżone postanowienie zapadło w postępowaniu wywołanym wnioskiem skarżącej i dotyczyło wyłącznie jej uprawnień procesowych brak było podstaw do uznania, iż stroną tego postępowania jest R.P. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 178 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa orzekł, jak w punkcie 2 sentencji. Na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że pisma wnoszone przez stronę skarżącą w toku inicjowanych kilkudziesięciu postępowań dotyczących udzielenia prawa pomocy zmierzają w istocie do nadużycia prawa do sądu. Pomimo otrzymywania stosownych pouczeń o niezaskarżalności postanowienia Sądu I instancji wydanego w wyniku rozpatrzenia sprzeciwu od postanowienia/ zarządzenia referendarza sądowego, strona wnosi kolejne pisma, doprowadzając tym do paraliżu pracy wydziału zarówno Sądu I instancji, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Takie działanie strony, która ze swojego prawa czyni nienależyty użytek wypacza sens prawny instytucji prawa pomocy i nie zasługuje na ochronę.