II OZ 32/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Przedsiębiorstwa P. Sp. z o.o. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 24 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Sz 431/23 o odrzuceniu skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 13 lipca 2023 r., sygn. akt II SA/Sz 431/23 w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa P. Sp. z o.o. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 14 marca 2023 r., nr SKO.4151.3106.2022 w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z dnia 24 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Sz 431/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (dalej: WSA), na podstawie art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm. dalej jako P.p.s.a.) w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a., odrzucił skargę kasacyjną P. Sp. z o.o. w K. (dalej jako skarżąca kasacyjnie lub Spółka) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 13 lipca 2023 r., sygn. akt II SA/Sz 431/23 w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 14 marca 2023 r., nr SKO.4151.3106.2022 w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Sąd mając na uwadze art. 176 § 1 pkt 1-3 P.p.s.a. określający niezbędne elementy skargi kasacyjnej stwierdził, że poza tam wskazanymi elementami składowymi skarga kasacyjna zgodnie z art. 176 § 2 P.p.s..a. powinna odpowiadać wymaganiom przewidzianym dla pisma strony oraz zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo zawierać oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. Następnie wskazał, że stosownie do art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a., każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Jeżeli skarga kasacyjna nie spełnia wymagań przewidzianych w art. 176 P.p.s.a., innych niż przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, przewodniczący wzywa stronę do usunięcia braków w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi (art. 177a P.p.s.a.). Sąd zauważył, że w przedmiotowej sprawie, wezwanie do usunięcia braku formalnego skargi kasacyjnej, poprzez jej podpisanie lub nadesłanie podpisanego jej odpisu, doręczono pełnomocnikowi strony skarżącej 31 października 2023 r. Siedmiodniowy termin do usunięcia braku skargi kasacyjnej upłynął 7 listopada 2023 r. (wtorek). W zakreślonym terminie strona skarżąca ww. braku nie usunęła, co uniemożliwiało nadanie biegu wniesionej przez nią skardze kasacyjnej. Wobec powyższego Sąd skargę kasacyjną odrzucił i orzekł o zwrocie uiszczonego od niej wpisu sądowego. Pełnomocnik skarżącej kasacyjnie Spółki wniósł zażalenie na powyższe postanowienie zaskarżając je w całości. Pełnomocnik skarżącej kasacyjnie Spółki zarzucił mu naruszenie art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 roku, poz. 1634) poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że skarżącej doręczono 31 października 2023 r. wezwanie na podstawie zarządzenia z 26 października 2023 r. o wezwaniu do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej poprzez jej podpisanie w sytuacji gdy w wezwaniu z 26 października 2023 r. skarżąca została wezwana jedynie do uzupełnienia braku formalnego w zakresie opłaty od skargi i wezwanie w tym terminie wykonała. Na tej podstawie Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Jednocześnie w przypadku uwzględnienia zażalenia z ostrożności procesowej na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. wniosła o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej w zakresie jej podpisania i złożyła podpisaną skargę kasacyjną. W uzasadnieniu Spółka zaprzeczyła otrzymaniu wezwania do uzupełnienia skargi kasacyjnej poprzez jej podpisanie 31 października 2023 r. twierdząc, że otrzymała jedynie wezwanie do uiszczenia wpisu, które wykonała. Nie uchybiła wezwaniu bowiem w wezwaniu nie określono braku formalnego skargi w postaci braku podpisu. Nie było zatem podstaw do odrzucenia skargi skoro brak ten nie został objęty doręczonym jej wezwaniem. Spółka zauważa, że skarga kasacyjna została złożona w 3 egzemplarzach i mogło zdarzyć się, że któryś z nich nie został podpisany. Spółka uważa, że co najmniej jeden egzemplarz skargi winien być podpisany i umożliwić nadanie biegu sprawie. Za zupełnie nieracjonalne i nielogiczne Spółka uznała uzupełnienie przez pełnomocnika opłaty i jednoczesne nienadesłanie dodatkowego egzemplarza podpisanej skargi gdyby takie wezwanie otrzymała. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie ale z innych powodów niż wskazane w zarzutach zażalenia. W zażaleniu kwestionuje się okoliczność skutecznego zawiadomienia pełnomocnika Spółki o braku formalnym skargi kasacyjnej w postaci złożenia podpisu pod egzemplarzem złożonym do akt sprawy lub nadesłania jej podpisanego egzemplarza. W ocenie NSA, zawiadomienie Przewodniczącego Wydziału o dostrzeżonym braku formalnym skargi kasacyjnej zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi Spółki 31 października 2023 r. co potwierdza podpis upoważnionego pracownika jego kancelarii na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (k. 80 akt). Nie można zarzucić też braków odnośnie do przesyłki sądowej w zakresie jej zawartości tj. nadania wraz z wezwaniem do uiszczenia wpisu sądowego również wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. Na tymże zwrotnym potwierdzeniu odbioru pracownik Sądu zamieścił informacje co zawiera kierowana do pełnomocnika Spółki przesyłka. I tak stwierdza się, że "Rodzaj przesyłki: wezwanie do usunięcia braków skargi kas. Pod ryg., dor. odpisu zarz. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej + pismo przew." W aktach na wezwaniu o uzupełnienie braków skargi kasacyjnej znajduje się adnotacja Sądu, że pismo tej treści wysłano 27 października 2023 r. (k. 78 akt). Podkreślić należy, że informacje zawarte na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, które jest dokumentem urzędowym (zgodnie z przepisami ustawy Prawo pocztowe), korzystają z domniemania ich prawdziwości i potwierdzają okoliczności w nim zawarte. Domniemanie to można obalić uprawdopodabniając, że wskazane w nim zdarzenia nie miały miejsca. W niniejszej sprawie kompletność przesyłki z Sądu była kwestionowana ale nie uprawdopodobniono, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi nie zostało doręczone. Przeczą temu informacje z akt sprawy a w szczególności opis zawartości przesyłki na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Okoliczność, że pełnomocnik wykonał wezwanie do uiszczenia wpisu nie świadczy o tym, że przesyłka z sądu nie zawierała drugiego wezwania, które z niewiadomych przyczyn nie zostało zrealizowane. Mogło się bowiem zdarzyć, że wezwanie to zostało zagubione po otwarciu przesyłki lub przez nieuwagę zostało pominięte. Skoro na zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje informacja o zawartości przesyłki z sądu, to należy przyjąć, że w istocie taka była jej zawartość. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, za uwzględnieniem zażalenia i uchyleniem postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej przemawia jednak inna okoliczność zasygnalizowana w uzasadnieniu zażalenia. Mianowicie pełnomocnik zauważył, że skarga kasacyjna była wnoszona w trzech egzemplarzach i mogło zdarzyć się, że któryś z nich nie został podpisany. Pełnomocnik Spółki uważa jednak, że co najmniej jeden egzemplarz skargi winien być podpisany i umożliwić nadanie biegu sprawie. Badając tę okoliczność NSA stwierdził, że w istocie do niepodpisanej skargi kasacyjnej będącej oryginałem, co wskazano w załączniku, dołączono dwa jej egzemplarze z pieczęcią "odpis" w prawym górnym rogu na stronie tytułowej, które zawierały pieczęć z imieniem i nazwiskiem pełnomocnika "M. F. radca prawny [...]" a nadto jego własnoręczny podpis. Nie były to odpisy poświadczone za zgodność z oryginałem lecz de facto podpisane własnoręcznie oryginalne egzemplarze skargi kasacyjnej z pieczątką "odpis". Należy również zauważyć, że w sprawie występują jedynie dwie strony skarżąca kasacyjnie Spółka i organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie. Wobec tego Sąd miał obowiązek doręczyć jedynie jeden z dwóch odpisów skargi kasacyjnej organowi a drugi nadmiarowy pozostawał w aktach sprawy. W ocenie NSA, cechy tych dwóch konkretnych egzemplarzy skargi kasacyjnej z pieczęcią "odpis", identycznych odnośnie do treści z oryginałem skargi kasacyjnej lecz własnoręcznie podpisanych przez pełnomocnika Spółki wskazują, że Sąd postępując w duchu walki ze zbyt rygorystyczną oceną zachowania wymogów formalnych skargi kasacyjnej, co umożliwiłoby Spółce skorzystanie z prawa do sądu, powinien był potraktować jeden z nich jako skargę kasacyjną pozbawioną braku formalnego (podpisu) i spełniającą wymogi formalne by nadać sprawie ze skargi kasacyjnej dalszy bieg. Dodatkowy egzemplarz skargi kasacyjnej identyczny ze skargą kasacyjną i opatrzony własnoręcznym podpisem pełnomocnika a jedynie opieczętowany pieczęcią "odpis", gdy nie jest to odpis uwierzytelniony w rozumieniu art. 47 § 2 P.p.s.a., spełnia, zdaniem NSA, wymogi skargi kasacyjnej i należy go tak potraktować. W przeciwnym razie zbyt formalistyczne podejście do oceny skargi kasacyjnej jako już sformalizowanego pisma procesowego przejawiające się w uznaniu za skargę kasacyjną tylko takich jej egzemplarzy, które nie zawierają pieczęci "odpis", doprowadziłoby w okolicznościach niniejszej sprawy do uznania, że skarga kasacyjna posiadała braki formalne i bez ich uzupełnienia nie było możliwe nadanie jej dalszego biegu. Skutkiem czego mogłoby dojść do odrzucenia skargi kasacyjnej jak w niniejszej sprawie i odmowy uwzględnienia prawa strony do sądu. W okolicznościach tej niniejszej sprawy NSA stwierdził, że znajdujące się w aktach sprawy dwa egzemplarze skargi kasacyjnej, pomimo że opatrzone zostały pieczęcią "odpis" spełniały wszystkie wymogi skargi kasacyjnej z art. 176 § 1 i 2 P.p.s.a. i art. 175 § 1 P.p.s.a. i jeden z nich należało uznać za oryginał skargi kasacyjnej bez braków formalnych. Wobec tego nie było potrzeby wzywania do uzupełnienia jej braków formalnych w zakresie podpisu a następnie do jej odrzucenia przy braku reakcji na wezwanie. Odpadła zatem podstawa prawna do odrzucenia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie i w okolicznościach tej sprawy niezasadne było wydawanie przez Sąd zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 178 P.p.s.a. w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 tej ustawy. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.