II OZ 314/23

Dnia 14 czerwca 2023 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 1516/22 o przywróceniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 lutego 2023 r. w sprawie ze skargi Spółdzielni w K. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie nr 420/2022 z dnia 14 października 2022 r. w przedmiocie nakazania doprowadzenia instalacji do stanu poprzedniego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 27 lutego 2023 r., sygn. II SA/Kr 1516/22.

Postanowieniem z 23 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 1516/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Krakowie przywrócił Spółdzielni [...] w K. termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku tego sądu z 27 lutego 2023 r. w sprawie ze skargi Spółdzielni [...] w K. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie nr 420/2022 z 14 października 2022 r. w przedmiocie nakazania doprowadzenia instalacji do stanu poprzedniego. W uzasadnieniu w/w postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że Spółdzielnia [...] pismem z 13 marca 2023 r. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 27 lutego 2023 r., II SA/Kr 1516/22. Uzasadniając wniosek Spółdzielnia wskazała, że w okresie od 6 marca 2023 r. do 12 marca 2023 r. Prezes Zarządu Spółdzielni (a także kilku pracowników) byli na zwolnieniu lekarskim (COVID). W okresie tym nie było możliwości zachowania zwykłego trybu funkcjonowania Spółdzielni, łącznie z możliwością nadania biegu niektórym sprawom, wynikającym z otrzymywanej w tym czasie korespondencji, na dowód czego przedłożono kserokopię zaświadczenia lekarskiego. Ponadto wskazano, że po powrocie do pracy przez Prezesa Zarządu p. M.R. w dniu 13 marca 2023 r. i powzięciu wiadomości o wcześniejszym nadejściu treści orzeczenia WSA, bez zbędnej zwłoki Zarząd Spółdzielni wystąpił w dniu 15 marca 2023 r. o uzasadnienie tego orzeczenia i złożył wniosek przywrócenia terminu na jego złożenie. Brak złożenia wniosku o uzasadnienie nie był zatem zawiniony przez Spółdzielnię, ale wynikał z obiektywnych okoliczności uniemożliwiających jego złożenie. Wskazując na powyższe sąd pierwszej instancji stwierdził, że powołane przez skarżącą okoliczności w wystarczającym stopniu uprawdopodobniały okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył K.J., podnosząc że Prezes Spółdzielni [...] w dniu 8 marca 2023 r. wysłała do niego pismo do niego pismo dot. uregulowania zaległości w opłatach, co tym samym stoi w sprzeczności z informacjami zawartymi w złożonym przez Prezes zaświadczeniem lekarskim i wskazanym tam okresem choroby skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023, poz. 259, "Ppsa"), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 Ppsa). Jedną zatem z zasadniczych przesłanek warunkujących uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu jest więc uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminowi. Aby uprawdopodobnić okoliczności uzasadniające wniosek o przywrócenie terminu, strona powinna uwiarygodnić swoją staranność przy prowadzeniu własnych spraw, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu była od niej niezależna. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nagłej i niedającej się przezwyciężyć, usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Chodzi więc o wskazanie takich okoliczności, których wystąpienie nie leżało po stronie wnioskodawcy, a uniemożliwiło mu dopełnienie czynności procesowej w terminie. Przy ocenie braku winy przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy, przy uwzględnieniu uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (zob. np. postanowienie NSA z 2 grudnia 2014 r., II GZ 786/14, LEX nr 1561965). Przyjmuje się, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inna osobą, powódź, pożar lub inne nagłe zdarzenie losowe (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wydaw. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 333). Natomiast dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa, czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu spraw skutkują odmową przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności. W niniejszej sprawie sąd pierwszej instancji uznał, że strona skarżąca uprawdopodobniła, że choroba Prezesa Zarządu Spółdzielni, tj. p. M.R. mogła przyczynić się do uchybienia terminowi w złożeniu wniosku o uzasadnienie wyroku, a tym samym, że przesłanka z art. 86 § 1 Ppsa została w sprawie spełniona. Z takim stanowiskiem sądu nie można się zgodzić. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, strona skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku nastąpiło bez jej winy. Przede wszystkim sąd pierwszej instancji nie dostrzegł zasadniczej okoliczności przemawiającej za odmową przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku, a mianowicie, że Prezes Zarządu Spółdzielni według przedstawionego zaświadczenia lekarskiego była niezdolna do pracy od 6 marca 2023 r. do 12 marca 2023 r., podczas gdy termin do złożenia takiego wniosku upływał w dniu 13 marca 2023 r., w której to dacie de facto Prezes Zarządu sporządziła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku (złożony osobiście w siedzibie sądu wojewódzkiego w dniu 15 marca 2023 r.). Warunkiem niezbędnym do przywrócenia terminu jest to, że strona w terminie nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy (art. 86 § 1 Ppsa). Wobec tego nie ma możliwości przywrócenia terminu, który jeszcze nie upłynął. W dniu sporządzania przez skarżącą wniosku termin jeszcze nie upłynął, zatem jego przywrócenie nie było możliwe, a nic nie stało na przeszkodzie, żeby tego dnia skarżąca doręczyła do sądu – czy to osobiście czy poprzez Pocztę Polską – wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Dodatkowo wskazać należy, że Spółdzielnia, która – tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie – ma zarząd wieloosobowy, mogła dokonać przedmiotowej czynności poprzez posłużenie się inną osobą aniżeli jej Prezesem, tj. np. jednym z jej pracowników, którzy de facto nie przedstawili do sądu zaświadczeń lekarskich na okoliczność potwierdzenia ich chorób w terminie otwartym do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Zdaniem Sądu w związku z powyższym uprawnionym jest twierdzenie, że strona nie dochowała należytej staranności przy prowadzeniu swych spraw jakiej w danych okolicznościach można by od niej oczekiwać. Mając na uwadze powyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 86 § 1 i art. 87 § 2 oraz art. 197 § 1 i 2 Ppsa orzekł, jak w sentencji.