II OZ 297/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Kiermaszek po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. K. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 lipca 2024 r. sygn. akt IV SAB/Wr 68/24 o wezwaniu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w sprawie ze skargi K. K. na bezczynność Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w przedmiocie wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania w sprawie przestrzegania i stosowania przepisów dotyczących ochrony zabytków i opieki nad zabytkami w zakresie pałacu wpisanego do rejestru zabytków postanawia: oddalić zażalenie.

K. K. (dalej zwana skarżącą) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na bezczynność Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w przedmiocie wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania w sprawie przestrzegania i stosowania przepisów dotyczących ochrony zabytków i opieki nad zabytkami w zakresie pałacu wpisanego do rejestru zabytków. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 26 czerwca 2024 r., sygn. akt IV SAB/Wr 68/24 oddalił skargę. Pismem z dnia 22 lipca 2024 r. skarżąca wniosła o sporządzenie uzasadnienia i doręczenie odpisu wyroku z dnia 26 czerwca 2024 r. wraz z jego pisemnym uzasadnieniem. Odpis wyroku z uzasadnieniem, po jego sporządzeniu, został przesłany skarżącej w dniu 9 sierpnia 2024 r. Zarządzeniem z dnia 30 lipca 2024 r. Przewodniczący Wydziału IV Sądu, na podstawie art. 234 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259; obecnie Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: P.p.s.a.) wezwał skarżącą do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczony na skutek zgłoszonego żądania, stosownie do § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 czerwca 2019 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. poz. 1090, dalej rozporządzenie), w terminie siedmiu dni od daty doręczenia zarządzenia, pod rygorem jej ściągnięcia. Na powyższe zarządzenie skarżąca wniosła zażalenie domagając się jego uchylenia. Zaskarżonemu zarządzeniu zarzuciła naruszenie: 1) art. 220 § 1 P.p.s.a. poprzez brak zastosowania, a w konsekwencji brak wezwania wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania; 2) art. 234 P.p.s.a. poprzez brak zastosowania, a przez to brak pobrania od wnoszącego żądanie opłaty kancelaryjnej przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie; 3) art. 167a § 2 P.p.s.a. poprzez brak rozpoznania sprzeciwu skarżącej z dnia 21 grudnia 2024 r. na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 3 grudnia 2024 r., sygn. akt IV SAB/Wr 68/24 w przedmiocie ściągnięcia od skarżącej kwoty 100 zł tytułem nieuiszczonej opłaty kancelaryjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 141 § 2 P.p.s.a. w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku. Wniosek podlega opłacie kancelaryjnej w wysokości 100 zł (§ 2 rozporządzenia). Stosownie do art. 234 § 1 i 2 P.p.s.a. opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczony na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia, pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Jeżeli opłata nie została uiszczona, przewodniczący zarządza ściągnięcie jej od strony, która złożyła wniosek, po uprzednim wezwaniu do jej uiszczenia. Przepisów art. 220 nie stosuje się. W rozpoznawanej sprawie skarżąca złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę i doręczenie opisu tego wyroku wraz z uzasadnieniem. Zasadnie zatem została wezwana zaskarżonym zarządzeniem do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł pod rygorem ściągnięcia. Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za prawidłową zarówno podstawę prawną wezwania do uiszczenia żądanej opłaty kancelaryjnej, jej wysokość, termin wykonania obowiązku i konsekwencje nieuiszczenia opłaty. Za niezasadny należało uznać zarzut dotyczący naruszenia art. 220 § 1 P.p.s.a. poprzez brak wezwania skarżącej do uiszczenia opłaty pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. W sytuacji złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę nie stosuje się przepisu art. 220 P.p.s.a., co wynika wprost z art. 234 § 2 zdanie trzecie P.p.s.a. Złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia nie jest zatem "warunkowe", uzależniające wykonanie danej czynności (w tym przypadku sporządzenie uzasadnienia) od uiszczenia należnej opłaty. Wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku uruchamia procedurę związaną z jego sporządzeniem, niezależnie od tego, czy należną opłatę w kwocie 100 zł strona wnioskująca uiściła (zob. postanowienie NSA z dnia 14 grudnia 2012 r., sygn. akt II OZ 1109/12, LEX nr 1240812). Uiszczenie opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem jest obligatoryjne, bez względu na późniejsze decyzje strony dotyczące dalszego postępowania (zob. postanowienie NSA z dnia 6 marca 2013 r., sygn. akt II FZ 56/13, LEX nr 1305484). Powyższa regulacja prawna jest wyrazem ochrony prawa strony do sądu, uzyskanie przez nią odpisu wyroku z uzasadnieniem jest bowiem wymogiem koniecznym wniesienia skargi kasacyjnej (art. 177 § 1 P.p.s.a.). Pisemne uzasadnienie orzeczenia umożliwia więc nie tylko poznanie racji, jakimi kierował się sąd wydając wyrok, ale także rozważenie zasadności złożenia środka odwoławczego i sformułowania podstaw kasacyjnych. W konsekwencji zarzut naruszenia art. 234 P.p.s.a. uznać należało za nietrafny. Odnosząc się natomiast do zarzutu, w którym wskazano, że nie został jeszcze rozpoznany sprzeciw skarżącej od zarządzenia referendarza sądowego z dnia 3 grudnia 2024 r., sygn. akt IV SAB/Wr 68/24 w przedmiocie ściągnięcia od skarżącej kwoty 100 zł tytułem nieuiszczonej opłaty kancelaryjnej wskazać należy, że sprzeciw zostanie rozpoznany w odrębnym postępowaniu sądowym, po przesądzeniu, że zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej było prawidłowe. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 i art. 198 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.