II OZ 286/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. C. i S. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 lutego 2026 r. sygn. akt II SA/Gl 1327/25 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi A. C. i S. C. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 sierpnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki budynku postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 5 lutego 2026 r., sygn. akt II SA/Gl 1327/25, odmówił A. C. i S. C. przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi A. C. i S. C. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 sierpnia 2025 r., nr [...], w przedmiocie rozbiórki budynku. Jak wskazał Sąd pierwszej instancji zaskarżona decyzja została doręczona skarżącym w dniu 19 sierpnia 2025 r. Z koperty nadawczej skargi wynika natomiast, że została ona nadana w dniu 25 września 2025 r. Postanowieniem z dnia 20 listopada 2025 r. odrzucono skargę ze względu na uchybienie terminu do jej wniesienia. Pismem z dnia 4 grudnia 2025 r. pełnomocnik skarżących złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi. W uzasadnieniu wniosku wskazał on, że skarżący, ze względu na zdiagnozowany w dniu 26 sierpnia 2025 r. u skarżącego [...], omyłkowo wskazali pełnomocnikowi błędną datę doręczenia im decyzji, myląc się o tydzień. Jednocześnie wskazał, że skargę nadano 7 dni po terminie, co potwierdza błędne przyjęcie przez skarżących daty odbioru zaskarżonej decyzji. Dodatkowo pełnomocnik skarżących zauważył, że zgubili kopertę, w której otrzymali zaskarżoną decyzję. Wraz z wnioskiem pełnomocnik dokonał także czynności, której terminowi uchybiono. Mając powyższe na uwadze Sąd pierwszej instancji wskazał, że przywrócenie terminu jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. W ocenie Sądu nie można za takie okoliczności uznać błędnego przekonania skarżących co do terminu dokonanego im doręczenia. Dodatkowo nie sposób pominąć, że skarżący ustanowili w sprawie profesjonalnego pełnomocnika, któremu powierzyli prowadzenie sprawy. We wniosku o przywrócenie terminu nie wskazano, aby po uzyskaniu informacji odnośnie daty odbioru przez skarżących zaskarżonej decyzji pełnomocnik podjął jakiekolwiek czynności dla potwierdzenia tej okoliczności w sposób pewny. Z zalegającego w aktach sprawy pełnomocnictwa wynika, że zostało ono udzielone w dniu 27 sierpnia 2025 r. co oznacza, że pełnomocnik miał trzy tygodnie na ustalenie tej kwestii jeszcze w trakcie biegu terminu do wniesienia skargi, który upływał w dniu 18 września 2025 r. (czwartek). Pozyskanie informacji odnośnie odbioru przesyłki wyłącznie od mandanta nie zwalniało profesjonalnego pełnomocnika z działań należycie zabezpieczających interesy skarżących, w zgodzie z posiadaną wiedzą prawniczą i świadomością konsekwencji uchybień w zakresie terminów procesowych. To do wyznaczonego przez skarżących pełnomocnika należało dopilnowanie wniesienia skargi w terminie, czego nie uczyniono. W konsekwencji powyższego Sąd Wojewódzki stwierdził, że uchybienie terminu do wniesienia skargi było zawinione, zaś we wniosku o przywrócenie terminu nie wykazano istnienia obiektywnych, niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, które uniemożliwiły dochowanie terminu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 oraz art. 88 stawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) – dalej: "P.p.s.a.", orzeczono jak w sentencji postanowienia. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli skarżący. Zaskarżając je w całości, zarzucili: 1) naruszenie art. 86 § 1 P.p.s.a i art. 87 § 2 P.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że w sprawie nie zaszły obiektywne, niezależne od woli strony okoliczności, które udaremniły dokonanie czynności w terminie, mimo iż skarżący uprawdopodobnili, że nieprawidłowo określono początek biegu terminu z uwagi na problemy zdrowotne skarżącego A. C. i w konsekwencji oddalenie wniosku o przywrócenie terminu; 2) naruszenie art. 86 §1 P.p.s.a. i art. 87 § 2 P.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że obowiązkiem pełnomocnika było zweryfikowanie twierdzeń mandanta na temat daty odbioru przesyłki i brak takiej weryfikacji jest zawinioną okolicznością leżącą po stronie skarżących, podczas gdy skarżący poinformowali pełnomocnika, że data odbioru przesyłki przypada na ten sam dzień, w którym udzielono pełnomocnictwa, a więc pełnomocnik nie miał żadnych podstaw by podejrzewać, że doszło do pomyłki; Z uwagi na powyższe, wnoszę o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie skarżącym terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu zażalenia powyższe zarzuty dodatkowo umotywowano. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 P.p.s.a.: uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi powinien zatem powoływać się na okoliczności wskazujące na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 r., II CRN 448/71,, OSPiKA 1972, z. 7-8, poz. 144). Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/98, LEX nr 50679). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia 14 maja 1998 r., sygn. akt IV SA 1153/96 (LEX nr 45637), brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. W przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, to jego brak winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Jednocześnie kryterium należytej staranności jest podwyższone, ponieważ adwokat czy radca prawny posiadają stosowne przygotowanie i znajomość procedur sądowoadministracyjnych zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy. Oznacza to, że dla przyjęcia winy pełnomocnika wystarczy nawet lekkie niedbalstwo (zob. postanowienie NSA z dnia 31 marca 2009 r., sygn. I FZ 69/09, LEX nr 565711). Podkreślić należy, że mocodawcę obciąża odpowiedzialność za wybór osoby, której udzielił pełnomocnictwa, obciążają go też skutki podejmowanych przez pełnomocnika działań i zaniechań. W świetle ugruntowanego stanowiska tak sądów administracyjnych, jak i przedstawicieli literatury przedmiotu, nie budzi wątpliwości, że następstwem udzielenia pełnomocnictwa jest powstanie po stronie pełnomocnika uprawnienia do działania w imieniu i ze skutkiem dla mocodawcy. Osoba działająca przez pełnomocnika działa zatem w taki sposób, jakby sama dokonywała czynności procesowych, tyle że przy wykorzystaniu pomocy świadczonej przez inną osobę (zob. M. Romańska [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. III, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2023 r., art. 32). Nadto okoliczności związane z realizacją stosunku wewnętrznego pełnomocnictwa, to jest relacje między mocodawcą i pełnomocnikiem, a także przyjęty sposób porozumiewania się i zakres przekazywanych informacji nie mogą stanowić podstawy do przyjęcia braku winy strony w dokonywaniu czynności. Tak więc w okolicznościach przedmiotowej sprawy pozyskanie błędnej informacji odnośnie daty odbioru przesyłki przez pełnomocnika od jego mandanta, w żadnym razie nie mogło usprawiedliwiać wniesienia przez tegoż pełnomocnika skargi do sądu z uchybieniem ustawowego terminu. W konsekwencji stwierdzić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach trafnie uznał, że złożony w tej sprawie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie zasługiwał na uwzględnienie, a zatem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.